ماجرا زمانی جنجالی شد که وزارت اطلاعات اعلام کرد در جریان اجرای دستور قضایی برای بازداشت دو متهم یک پرونده «نفوذ و مداخله خارجی»، دو دیپلمات فرانسوی در محل قرار مخفی آنان حضور داشتند. طبق روایت این وزارت اطلاعات، این افراد پس از احراز هویت و اطلاع وزارت امور خارجه، با حضور پلیس دیپلماتیک به سفیر فرانسه تحویل داده شدند.
نکته مهمتر در بیانیه، اعلام کشف اسنادی از محل مورد اشاره است؛ اسنادی که وزارت اطلاعات آنها را مرتبط با پروژهای برای نفوذ، مداخله خارجی و شبکهسازی پنهان دانسته است. این وزارتخانه همچنین اعلام کرده است در قراردادهای مکشوفه، امضای سفیر سابق فرانسه در ایران مشاهده شده و بر همین اساس، دولت فرانسه را مسئول پاسخگویی درباره اقدامات منتسب به دیپلماتهای خود دانسته است.
این روایت، یک پرسش اساسی را پیش روی پاریس قرار میدهد: مرز میان فعالیت دیپلماتیک و فعالیت امنیتی دقیقاً کجاست؟
فرانسه البته روایت متفاوتی دارد. مقامهای این کشور بازداشت کارکنان سفارت را اقدامی غیرقابل قبول دانستهاند و وزیر خارجه فرانسه مدعی شده که مصونیت دیپلماتیک کارکنان این کشور نقض شده است. در مقابل، مقامهای ایرانی میگویند حضور این افراد در محل قرار مخفی، خارج از چارچوب مأموریت دیپلماتیک بوده و پاریس به جای «فرار رو به جلو»، باید درباره رفتار کارکنان خود پاسخگو باشد.
پاریس و تناقض بزرگ دیپلماسی
مسئله فقط یک پرونده دو دیپلمات نیست. آنچه این ماجرا را مهم میکند، سابقه پرتنش روابط تهران و پاریس و مجموعه اقداماتی است که در سالهای گذشته از سوی ایران بهعنوان مداخله فرانسه در امور داخلی کشور مورد انتقاد قرار گرفته است.
از حمایت سیاسی فرانسه از جریانهای مخالف جمهوری اسلامی گرفته تا میزبانی از اعضای سازمان منافقین و مواضع تند پاریس در مقاطع مختلف، کارنامه فرانسه در ایران خالی از حاشیه نبوده است. اکنون نیز بیانیه وزارت اطلاعات، این سابقه را در کنار پرونده جدید قرار داده و از تداوم یک الگوی مداخلهگرایانه سخن میگوید.
در همین چارچوب، وزارت اطلاعات با اشاره به قوانین مصوب فرانسه درباره مقابله با دخالت خارجی، رفتار منتسب به دیپلماتهای این کشور را متناقض با ادعاهای پاریس درباره حاکمیت ملی و امنیت خود دانسته و هشدار داده است که ایران اجازه رفتارهای غیرقانونی و مداخلهآمیز را به میهمانان دیپلماتیک خود نخواهد داد. از دیپلماسی تا شبکهسازی
سفارتخانه در تعریف کلاسیک خود محل گفتوگو، مذاکره و مدیریت روابط میان دولتهاست؛ اما در بسیاری از بحرانهای امنیتی جهان، مرز میان فعالیت دیپلماتیک و فعالیت اطلاعاتی همواره یکی از حساسترین موضوعات روابط بینالملل بوده است.
بیانیه وزارت اطلاعات ایران درباره پرونده اخیر نیز از همین نقطه آغاز میشود: اینکه حضور دیپلماتهای فرانسوی در محل قرار متهمان، بخشی از یک فعالیت معمول دیپلماتیک نبوده و به پروژهای بزرگتر برای نفوذ و شبکهسازی ارتباط داشته است. این ادعا هنوز باید در مسیر قضایی با اسناد و شواهد قابل بررسی اثبات شود، اما نفس طرح چنین اتهامی، نشاندهنده سطح جدیدی از بیاعتمادی تهران به پاریس است.
فرانسه در سالهای اخیر بارها از «حقوق بشر»، «آزادی» و «حاکمیت قانون» سخن گفته است؛ اما تهران اکنون همین ادبیات را علیه خود پاریس به کار گرفته است: اگر دیپلماتهای فرانسوی در کشوری دیگر مرتکب فعالیت خارج از چارچوب مأموریت خود شوند، آیا عنوان دیپلماتیک باید سپری برای پاسخگو نبودن باشد؟ هشدار تهران به پاریس
بیانیه وزارت اطلاعات در نهایت حامل یک پیام روشن است: مصونیت دیپلماتیک به معنای مصونیت از رعایت قوانین کشور میزبان نیست. این وزارتخانه اعلام کرده ایران اجازه رفتارهای غیرقانونی و مداخلهآمیز را به دیپلماتهای خارجی نخواهد داد و در صورت تکرار چنین اقداماتی، با عوامل آن برخورد خواهد کرد.
اکنون توپ در زمین پاریس است. اگر فرانسه واقعاً به دیپلماسی اعتقاد دارد، باید درباره ادعاهای مطرحشده توضیح دهد و به جای تبدیل پرونده به یک جنگ رسانهای، مسیرهای حقوقی و دیپلماتیک را دنبال کند.
ماجرای اخیر همچنین یک واقعیت را برای افکار عمومی ایران برجسته کرده است: در میانه جنگ و فشار خارجی، سفارتخانهها نمیتوانند همزمان مدعی نمایندگی دیپلماتیک باشند و در صورت طرح اتهام فعالیت امنیتی، خود را فراتر از پاسخگویی بدانند.
پاریس سالهاست تلاش میکند میان نقش «شریک اروپایی» و «منتقد جمهوری اسلامی» تعادل برقرار کند؛ اما پرونده اخیر، آنهم بنا بر روایت رسمی وزارت اطلاعات ایران، این سؤال را دوباره پیش کشیده است که فرانسه در تهران کدام نقش را بازی میکند؛ سفارتخانه یا اتاق عملیات؟ کد مطلب 996202
