به گزارش خبرگزاری ایمنا، گاهی برای فهم یک جریان فکری در جهان اسلام، باید به جغرافیایی دورتر از نقطه آغاز آن نگاه کرد؛ جایی که یک اندیشه از مرزهای جغرافیایی عبور کرده و در زندگی انسانهایی دیگر به حرکت تبدیل شده است. زندگی شیخ ابراهیم زکزاکی در نیجریه یکی از نمونههای قابل توجه این مسئله است؛ موضوعی که نجمه جوادی در رمان «اهل زاریا» به سراغ آن رفته است.
این کتاب که به تازگی توسط نشر بینالملل منتشر شده، روایت داستانی زندگی مردی است که مسیر فکری و مبارزاتیاش با تاریخ مسلمانان نیجریه، میراث حکومت اسلامی سوکوتو، آشنایی با انقلاب اسلامی ایران و اندیشه امام خمینی(ره) پیوند خورده است.
کتاب داستان خود را از فضای خانواده و جامعهای آغاز میکند که هنوز خاطره عثمان دان فودیو و حکومت اسلامی سوکوتو در حافظه تاریخی مردم آن باقی مانده است. در بخشی از داستان، سخن از «شیخ بزرگ» و مبارزه مسلمانان نیجریه با استعمار به میان میآید و این پرسش در ذهن شخصیتها شکل میگیرد که آیا بار دیگر کسی خواهد آمد که راه بیداری و احیای هویت اسلامی را ادامه دهد.
این زمینه تاریخی، در ادامه به زندگی ابراهیم زکزاکی گره میخورد؛ شخصیتی که نویسنده تلاش کرده شکلگیری اندیشه و شخصیت او را به صورت تدریجی روایت کند. وقتی نام امام خمینی(ره) به نیجریه رسید
یکی از بخشهای محوری «اهل زاریا»، روایت نخستین رویارویی ابراهیم با نام امام خمینی(ره) است. ابراهیم در کلاس علوم سیاسی درباره تفاوت «قدرت» و «تأثیر» میشنود. استاد درباره انقلاب ایران سخن میگوید و نام روحالله خمینی را روی تخته مینویسد؛ جایی که ابراهیم با این پرسش مواجه میشود که چگونه ممکن است انسانی بدون برخورداری از قدرت مادی، بتواند بر فکر و قلب میلیونها نفر اثر بگذارد.
او در ادامه به دنبال شناخت بیشتر امام خمینی(ره) میرود و پس از دستیابی به تصویری از ایشان، نسخههای متعددی از آن را تکثیر و میان دانشجویان توزیع میکند.
این صحنه در کتاب، نقطه مهمی برای فهم مسیر زکزاکی است؛ اندیشهای که از ایران آغاز شده، در ذهن یک جوان نیجریهای جای میگیرد و بعدها به یک حرکت اجتماعی گسترده تبدیل میشود.
«اهل زاریا» البته تنها روایت آشنایی زکزاکی با انقلاب اسلامی نیست. نویسنده بخش مهمی از داستان را به هزینههایی اختصاص داده که او و خانوادهاش در مسیر انتخاب خود پرداختند؛ از مجروحیت و زندان تا از دست دادن فرزندان و اعضای خانواده.
در یکی از صحنههای کتاب، زکزاکی پس از حوادث خونین، در حالی که به سختی با یک چشم میبیند، میان مردم حاضر میشود و با وجود همه رنجها، لبخند بر لب دارد.
در بخش دیگری، خانهای روایت میشود که خواهر زکزاکی و سه فرزندش در آن به شهادت رسیدهاند و اکنون به ویرانهای تبدیل شده است.
این بخشها، روایت زکزاکی را از یک چهره سیاسی و مذهبی فراتر میبرد و او را به عنوان انسانی نشان میدهد که برای باور و انتخاب خود هزینه داده است.
چرا امروز باید «اهل زاریا» را خواند؟
«اهل زاریا» فقط روایت یک شخصیت یا یک حادثه تاریخی نیست؛ کتاب میتواند پنجرهای به تجربه بیداری اسلامی در خارج از مرزهای ایران باشد.
اهمیت این روایت در شرایط امروز جهان اسلام بیشتر به چشم میآید؛ زمانی که مسئله مقاومت، استعمارستیزی، حفظ هویت اسلامی و ایستادگی در برابر ظلم همچنان از مسائل مهم امت اسلامی است.
زندگی زکزاکی نشان میدهد که گفتمان انقلاب اسلامی را نمیتوان صرفاً در محدوده جغرافیایی ایران مطالعه کرد. این گفتمان در روایت کتاب، به زبان و فرهنگ مردم نیجریه راه پیدا میکند و در مسیر زندگی فردی قرار میگیرد که بعدها تلاش میکند آن را به یک حرکت اجتماعی تبدیل کند.
از این منظر، «اهل زاریا» روایتی از پیوند میان بیداری اسلامی، مقاومت و وحدت امت اسلامی است؛ روایتی که مخاطب ایرانی را با بخشی کمتر دیدهشده از تاریخ معاصر مسلمانان آفریقا آشنا میکند.
نجمه جوادی برای نگارش این اثر، بنا بر اطلاعات ارائهشده درباره روند تولید کتاب، چهار سال پژوهش و یک سال نگارش انجام داده است. این اثر در ۱۷۶ صفحه توسط نشر بینالملل منتشر شده است.
«اهل زاریا» را میتوان تلاشی داستانی برای بازخوانی این پرسش دانست که چگونه یک اندیشه میتواند از مرزهای جغرافیایی عبور کند، در ذهن یک انسان ریشه بدواند و در سرزمینی دیگر به جریان بیداری و مقاومت تبدیل شود.
کد مطلب 997106
