به گزارش خبرگزاری ایمنا، ناترازی بنزین در ایران دیگر یک مسئله تنها نفتی یا اقتصادی نیست؛ این موضوع به نقطه تلاقی اقتصاد انرژی، سیاستگذاری حملونقل، بهرهوری خودروها، عدالت اجتماعی و امنیت انرژی کشور تبدیل شده است. افزایش فاصله میان میزان مصرف و ظرفیت تولید و تأمین بنزین، در کنار رشد تقاضای حملونقل و سهم بالای خودروهای کمبازده و فرسوده، نشان میدهد که تداوم سیاستهای برپایه افزایش عرضه بهتنهایی نمیتواند پاسخگوی این چالش باشد. گزارشهای اخیر نیز از مصرف روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون لیتر بنزین و وجود شکاف قابل توجه میان مصرف و تولید و تأمین حکایت دارد.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی تنها این نیست که «چگونه بنزین بیشتری تولید کنیم»، بلکه پرسش اساسیتر آن است که چگونه مصرف موجود را مدیریت کنیم، اتلاف و قاچاق را کاهش دهیم و یارانه سوخت را به شکل عادلانهتر و هدفمندتری تخصیص دهیم، از این نگاه بنزین یک کالای تنها مصرفی نیست؛ بلکه حامل انرژیای است که نحوه توزیع و مصرف آن مستقیماً بر بودجه عمومی، واردات، تراز انرژی، آلودگی هوا و الگوی جابهجایی شهروندان اثر میگذارد.
برنامه جامع تأمین و تخصیص حاملهای انرژی شبکه حملونقل کشور نیز بر همین تغییر رویکرد تأکید دارد و مجموعهای از سیاستهای غیرقیمتی، از جمله نوسازی و ارتقای بهرهوری ناوگان، کنترل قاچاق، توسعه حملونقل ریلی و عمومی، برقیسازی، توسعه سوختهای جایگزین و تخصیص هدفمند سهمیه سوخت را در کنار سیاستهای قیمتی مورد توجه قرار داده است.
بنابراین، اختلافنظر درباره آینده بنزین را نباید تنها به دوگانه «افزایش قیمت یا تثبیت قیمت» تقلیل داد. مسئله پیچیدهتر از این دوگانه است و نیازمند ترکیبی از سیاستهای مدیریت تقاضا، افزایش بهرهوری، اصلاح الگوی توزیع، مقابله با قاچاق، کاهش اتلاف در زنجیره تأمین و اصلاح تدریجی ساختار حملونقل است. در چنین چارچوبی، دیدگاه حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، بر اولویت ابزارهای غیرقیمتی و توجه همزمان به عدالت و جلوگیری از قاچاق تأکید دارد؛ در مقابل، محمودرضا چنگیزیان، عضو هیئت علمی گروه مهندسی راهآهن و برنامهریزی حملونقل دانشگاه اصفهان، مسئله را از نگاه علمی و سیستمیتر بررسی میکند و بر ضرورت اندازهگیری دقیق ناترازی، مدیریت تقاضا و مجموعهای …
