کودکان چه احساسی نسبت به شهر دارند؟ چه قدر میتوانند در شهر تردد کنند؟ فضاهای عمومی تا چه اندازه متناسب با نیاز کودکان طراحی شده است؟ مفهوم شهر دوستدار کودک توسط یونیسف ایجاد شد تا بتوان با استناد به آن پاسخی به این پرسشها داد، پاسخی مثبت. اما تهران تا چه اندازه به مفهوم شهر دوستدار کودک نزدیک شده است؟ به گزارش اکوایران و براساس سالنامه آماری تهران در سال ۱۴۰۱، بیش از ۱.۵ میلیون کودک و نوجوان زیر ۱۵ سال در تهران زندگی میکنند؛ جمعیتی که دسترسی آنها به امکانات و خدمات شهری در نقاط مختلف پایتخت یکسان نیست. تفاوت میان برخورداری مناطقی مانند منطقه ۲ و محلههای متراکم و کمبرخورداری مانند منطقه ۱۷ از پارکها و فضاهای عمومی باکیفیت، یکی از نمونههای این نابرابری فضایی است.
تحلیل جامعهشناختی از «شهر دوستدار کودک» که به تازگی در مرکز مطالعات شهرداری تهران منتشر شده و در سامانه شفافیت قابل دسترسی است، تاکید دارد که نشانههای این نابرابری فضایی در زندگی روزمزه کودکان قابل مشاهده است. این مطالعه روی پیادهروهای نامناسب، موانع فیزیکی در مسیرهای منتهی به مدارس، زمینهای بازی با تجهیزات تکراری و فضاهای عمومی که امکان بازی، حرکت مستقل و تجربه آزادانه شهر را محدود میکنند، تاکید دارد.
به گواه نویسندگان این پژوهش مدیریت شهری در سالهای گذشته اقداماتی مانند ایجاد اتاقهای مادر و کودک در برخی ایستگاههای مترو و پایانهها و راهاندازی خانههای اسباببازی در سراهای محله را در دستور کار قرار داده است، اما نبود یک چارچوب راهبردی و هماهنگی میان بخشهای مختلف مدیریت شهری سبب شده است بسیاری از این اقدامات همچنان پراکنده باقی بمانند. تحقق ایده «تهران دوستدار کودک» در چنین شرایطی بیش از اجرای پروژههای منفرد، به تغییر نگاه به جایگاه کودکان در برنامهریزی و طراحی شهر نیاز دارد.
آسیبشناسی وضعیت کودکان در تهران را میتوان در سه سطح کالبدی، اجتماعی و نهادی-سیاستی بررسی کرد. سلطه خودروسواران بر معابر اصلی …
