مهناز مقدّسی در مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی به «رودابه؛ مادر رستم» و از زنان «شاهنامه» پرداخته و فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را بازنشر کرده است. در این مقاله میخوانیم:
رودابه: در شاهنامه نام دختر مهراب، شاه کابل و همسر زال و مادر رستم و همچنین نام قلعهای که رودابه در آن ساکن بود (برهان خلف تبریزی، ج ۲، ذیل «رودابه»؛ داعیالاسلام، ج ۳، ذیل «رودابه»؛ دهخدا، ذیل «رودابه»).
در کتاب لغت شاهنامه (نک: عبدالقادر بغدادی، ص ۱۸۷۱۸۸)، به معنی رود و جوی آمده است، در تاریخ ثعالبی (ثعالبی نیشابوری، ص ۵۴، حاشیۀ ۶) «روذاوذ» و در برخی دستنویسهای شاهنامه «روداوه» آمده و آن نیز به ریخت کهنتر و فرضی Ro¦ta¦bak (خالقی مطلق، ج۱، ص ۳۱۶، توضیح بیت ۱۴۸۳؛ صفا، ص ۵۶۴) یا Ro¦ta¦bag یا صورت فرضی پهلوی Ro¦a¦bak (معین، ذیل «رودابه») برمیگردد.
داعیالاسلام (همانجا)، با استناد به ریشۀ این کلمه در سانسکریت آن را «دادۀ بهشت» معنی کرده است. نولدکه (ص ۱۹) نام رودابه را در اصل «روذابک» دانسته و پهلوی آن را Roudha¦bak (همان، ص ۱۹، حاشیۀ ۴) ذکر کرده و آورده است که فردوسی برای سهولت استفاده از این نام در شعرش آن را به «رودابه» تغییر داده است. کریستنسن (ص ۲۰۳، حاشیۀ ۱) این کلمه را رُتْ – آپَتْ (روذابذ) خوانده، و یوستی (ص ۲۶۱، ذیل Ro¦da¦be) آن را «دارندۀ رویش درخشان» معنی کرده است. خالقی مطلق نیز، ضمن تأیید این نظر، واژه + «آب» را در نام رودابه به معنی «درخشش» دانسته که در نام پدرش، مهراب، به معنی «دارندۀ درخشش خورشید» و در نام سهراب به معنی «درخشش سرخ» نیز مشترک است (نک: خالقی مطلق، همانجا؛ قس: دیویدسن، ص ۱ ۴۴). …
