مرضیه احقاقی: یارانه هدفگذاری شده برای خرید تضمینی گندم و تامین نان در سال 1405 حدود 500هزارمیلیارد تومان برآورد میشود. در هفتههای گذشته مساله اصلاح شیوه پرداخت این یارانه و انتقال آن به مصرفکننده نهایی از طریق کالابرگ یا پرداخت مستقیم وارد مرحله کارشناسی شده؛ هر چند هنوز تصمیم نهایی درباره آن اتخاذ نشده است. این مساله از آن جهت اهمیت دارد که کارشناسان، چندنرخی بودن قیمت آرد و فاصله قابلتوجه میان قیمتها را یکی از عوامل اصلی ایجاد رانت و انحراف در زنجیره گندم، آرد و نان میدانند. این تفاوت قیمتی، آرد یارانهای را به کالایی با انگیزه اقتصادی برای انتقال به بازار آزاد تبدیل میکند و حتی تقویت سامانههای نظارتی نیز نمیتواند انگیزه ناشی از این اختلاف را بهطور کامل از بین ببرد. این وضعیت علاوه بر ایجاد زمینه قاچاق و فروش سهمیه، میتواند به مصرف غیرواقعی، افزایش ضایعات و انتقال بخشی از یارانه به حلقههایی غیر از مصرفکننده نهایی منجر شود.
در شرایطی که سیاستگذار این روزها با چالش اصلاح نظام یارانهای بنزین مواجه است، موضوع یارانه نان نیز از اهمیت مشابهی برخوردار است؛ مسالهای که به دلیل گستردگی مصرف و حجم منابع تخصیصیافته، بار مالی قابلتوجهی بر دولت تحمیل میکند. تداوم این وضعیت نهتنها منابع عمومی را بهطور فزایندهای درگیر میکند، بلکه زمینه بروز ناکارآمدی و اتلاف منابع را نیز افزایش میدهد. با این حال، به نظر میرسد در شرایط فعلی، امکان طرح جدی و عمومی اصلاح یارانه نان کمتر فراهم است و این موضوع همچنان در حاشیه بحثهای سیاستگذاری اقتصادی قرار دارد. …
