مجری از دکتر مسعود پزشکیان پرسید آیا جز قرآن و نهجالبلاغه کتاب دیگری هم مطالعه میکند و آخرین کتابی که خوانده چیست. درباره نیت پرسشکنندگان و اینکه این پرسش با چه انگیزهای مطرح شده است، میتوان قضاوتهای متفاوتی داشت و اساساً ضرورتی هم برای داوری درباره آن نیست. اما پاسخ رئیسجمهور، فارغ از فضای حاشیهای این پرسش، نکتهای شایسته تأمل در خود داشت. آقای دکتر پزشکیان در پاسخ گفتند :«آخرین کتابی که خوانده، «فراجامعه» اثر پیتر تورچین، نویسنده و پژوهشگر آمریکایی، بوده است»؛ و در توضیح چرایی مطالعه کتاب افزود: «مگر میشود نخواند؟ تجربهها را، تاریخها را، فرهنگها را و مدیریتها را.» او همچنین تأکید کرد که سخنانی که میگوید صرفاً برداشت شخصی نیست و برای آنها شواهد علمی وجود دارد.
این پاسخ را میتوان از منظری فراتر از یک پرسش تلویزیونی خواند. مهمتر از آنکه رئیسجمهور چه کتابی را نام برده، شاید این باشد که چه مسئلهای را برای خواندن انتخاب کرده است. «فراجامعه» در ظاهر کتابی درباره جنگ و تاریخ بشر است، اما در لایه عمیقتر، کتابی درباره یکی از شگفتانگیزترین تواناییهای انسان است:توانایی همکاری با انسانهایی که نه خویشاوند ما هستند، نه لزوماً آنها را میشناسیم و نه الزاماً منافع و دیدگاههای مشترکی با آنان داریم.و این پرسش، برای ایران امروز، پرسشی کوچک نیست.
از یک کتاب درباره جنگ تا یک پرسش درباره انسان …
