[محمد طاهری] چین با تحریم‌های آمریکا علیه ایران همراه می‌شود؟

اظهارات اخیر وزیر خزانه داری آمریکا درباره دور تازه فشارهای اقتصادی علیه ایران یک پرسش مهم را پیش روی کشورمان قرار داده است: اگر واشنگتن دامنه تحریم‌ها را گسترده‌تر کند، چین چه خواهد کرد؟ آیا پکن در کنار ایران می‌ایستد یا فشار آمریکا بخشی از روابط اقتصادی دو کشور را محدود خواهد کرد؟

پاسخ را نمی‌توان در یک «بله» یا «خیر» خلاصه کرد. در بررسی رفتار چین باید میان موضع سیاسی دولت این کشور و رفتار اقتصادی بانک‌ها، پالایشگاه‌ها، شرکت‌های کشتیرانی و بنگاه‌های تجاری چینی تفاوت گذاشت.موضع سیاسی پکن تا حد زیادی روشن است. چین با تحریم‌های یک‌جانبه خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل موافق نیست و بر حل اختلافات از مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی تأکید می‌کند. بنابراین بعید است دولت چین رسماً اعلام کند از سیاست فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران تبعیت خواهد کرد؛ به‌ویژه در شرایطی که رقابت چین و آمریکا به یکی از محورهای اصلی سیاست جهانی تبدیل شده است.

اما سیاست خارجی فقط بیانیه وزارت خارجه نیست. یک بانک چینی یا یک پالایشگاه هنگام تصمیم‌گیری درباره ادامه همکاری با ایران، هزینه و فایده اقتصادی را نیز محاسبه می‌کند. دسترسی به بازار آمریکا، نظام مالی بین‌المللی، بیمه، حمل‌ونقل و خطر قرارگرفتن در فهرست تحریم‌های ثانویه، همگی در این محاسبه نقش دارند.تجربه دوره‌های گذشته تحریم همین واقعیت را نشان داده است. بسیاری از بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ چینی که ارتباط گسترده‌تری با نظام مالی بین‌المللی دارند، در همکاری مستقیم با ایران محتاط‌تر شده اند. در مقابل، پالایشگاه‌های مستقل چین، به‌ویژه مجموعه‌های موسوم به «تی‌پات» در استان شاندونگ، در سال‌های گذشته از خریداران مهم نفت ایران باقی مانده اند، زیرا میزان وابستگی آنها به بازار و نظام مالی آمریکا، با شرکت‌های بزرگ دولتی یکسان نیست. …