جوان آنلاین: پروفسور محمود گلابچی چهره ماندگار ایران در عرصه معماری و بنیانگذار دانشگاه معماری و هنر پارس در گفتوگو با «جوان» به برخی تفاوتهای معماری اصیل ایرانی با معماری وارداتی از غرب که اوج آن در دوره پهلوی اول و دوم قابل ردیابی است اشاره کرده است.
با آغاز حکومت پهلوی به ویژه پهلوی اول شاهد ظهور نوعی معماری وارداتی هستیم که البته در بخشهایی با تلفیق معماری ایران باستان شکل گرفته است. دیدگاه شما درباره معماری این دوره در مقایسه با معماری پیش از آن و تناسب با فکر و فرهنگ ایرانی چیست؟
دوره پهلوی اول مصادف با دوره تغییرات معماری در مغرب زمین بود. آثار آن تحولات و سبکها به کشور ما هم وارد شد و نتیجه این بود که این معماری با معماری سنتی ایران که در میدان توپخانه و ارگ و مجموعه تهران قدیم بود، تفاوتهایی داشت از این جهت که همخوانی با مجموعه و بافت معماری سنتی ایران نداشت. معماری قاجار نوع خاص از معماری سرزمینی ایران را نشان میدهد و یک هارمونی و اصالت و ایرانی بودن را میتوان در آن دید و ویژگیهای فرهنگ و تمدن ایران به خصوص دوره اسلامی در معماری این دوره نمود دارد. برای همین معماری تهران و به طور مشخص میدان توپخانه در دوره پهلوی قدری از آن اصالت و هویت ایرانی خودش فاصله گرفت.
نظرتان درباره معماری دوره قاجار چیست؟
معماری دوره قاجار همچنان نگاه به معماری گذشته ایران داشت. عمارت کاخ گلستان و شمسالعماره که به نوعی تلفیقی بود از معماری ما و تأثیر معماری صفوی به وضوح در آن دیده میشود. برای مثال تأثیر معماری عمارت عالیقاپو را میتوان در معماری کاخهای قاجار مشاهده کرد ضمن اینکه بخشی از معماری کاخ گلستان و شمسالعماره اساساً از دوره صفوی به جای مانده است. به طور کلی ما یک پیوند و اشتراک در معماری دوره قاجار با معماری اصیل ایران را مشاهده میکنیم که ریشه در تفکر ایرانی اسلامی دارد، اما دوران قرن بیستم دوره معماری مدرنیسم بود و تأثیرش را بر معماری ایران هم گذاشت. طبیعی است که ما باید به معماری اصیل خودمان توجه بیشتری داشته باشیم که واجد ارزشهای فرهنگی متناسب با تفکر ایرانی است. طبیعی است که حفظ هویت ایرانی در معماری و شهرسازی ایران یک مسئولیت برای همه معماران و مدیران این عرصه است.
معماری وارداتی چه اندازه میتواند با معماری ایرانی تطبیق داده شود؟ …
