راه اصلی از نفس افتاد؛ تجارت زمین‌گیر شد

‌هفت صبح| کالا که قرار نیست خودش را به ایران برساند. باید برایش جاده پیدا شود، کشتی پیدا شود، کامیون پیدا شود، پولش جابه‌جا شود، ارز تخصیص بگیرد، ثبت سفارش تمدید شود و اسنادش از هزارتوی چند دستگاه اداری عبور کند. حالا اگر مسیر اصلی هم از کار بیفتد، همه این دردسرها روی هم جمع می‌شوند.

سال‌ها بخش بزرگی از تجارت خارجی ایران از بندر شهید رجایی در بندرعباس عبور می‌کرد. این تمرکز در روزهای عادی یک مزیت بود؛ شبکه حمل‌ونقل، انبار، گمرک، ترخیص‌کار، بانک و واسطه‌های تجاری حول همین مسیر شکل گرفته بود. اختلال در مسیرهای جنوبی اما نشان داد این تمرکز تا چه اندازه می‌تواند شکننده باشد.

حالا ترکیه، پاکستان، چابهار و مسیرهای شمالی به گزینه‌های جایگزین تبدیل شده‌اند. مسئله اینجاست که «مسیر جایگزین» روی نقشه خیلی ساده‌تر از چیزی است که در بازار اتفاق می‌افتد.

  …