بدن انسان مانند یک قلعه ی مستحکم، دائماً در حال دفاع در برابر هجوم میکروب ها، ویروس ها، قارچ ها و سایر عوامل بیماری زا است. اما تفنگ اصلی این قلعه چه چیزی است؟ پاسخ، پروتئین های هوشمند و فوق تخصصی به نام «پادتن» یا «آنتی بادی» است. شاید بارها نام پادتن را شنیده باشید، اما آیا می دانید این مولکول های کوچک چگونه ساخته می شوند، چگونه با دشمنان بدن مبارزه می کنند و چرا برای بقای ما حیاتی اند؟ پادتن چیست؟ تعریف و ساختار
پادتن (Antibody) که در اصطلاح علمی «ایمونوگلوبولین» (Immunoglobulin یا Ig) نیز نامیده می شود، یک پروتئین بزرگ و Y شکل است که توسط سلول های پلاسما (نوعی سلول سفید خون) تولید می شود. این مولکول ها به طور اختصاصی به آنتی ژن ها (Antigens) متصل می شوند؛ آنتی ژن ها همان مولکول های خارجی مانند پروتئین های سطح ویروس یا باکتری هستند که سیستم ایمنی آن ها را «غریبه» تشخیص می دهد. ساختار مولکولی پادتن
هر مولکول پادتن از چهار زنجیره پلی پپتیدی تشکیل شده است: دو زنجیره سنگین (Heavy chain) و دو زنجیره سبک (Light chain). این زنجیره ها به کمک پیوندهای دی سولفیدی به یکدیگر متصل شده و شکل Y را می سازند. نکته کلیدی، وجود دو ناحیه در این ساختار است: ناحیه متغیر (Variable region): در نوک هر بازوی Y قرار دارد. توالی اسیدهای آمینه در این ناحیه برای هر پادتن منحصر به فرد است و همانند یک قفل، فقط به یک آنتی ژن خاص می چسبد. همین ویژگی، اختصاصی بودن سیستم ایمنی را تضمین می کند. ناحیه ثابت (Constant region): قسمت پایینی و تنه Y را تشکیل می دهد. این ناحیه تعیین می کند که پادتن از کدام کلاس باشد و چه عملکردی در بدن داشته باشد.
به دلیل ساختار Y شکل، یک پادتن می تواند همزمان به دو آنتی ژن مشابه بچسبد و آن ها را به هم بچسباند (آگلوتینه کند). انواع پادتن و وظایف هر یک
پادتن ها به پنج کلاس اصلی تقسیم می شوند که هر کدام نقش های متفاوتی در دفاع ایمنی دارند:
۱. ایمونوگلوبولین G (IgG)
رایج ترین پادتن در خون و مایعات بدن است (حدود ۷۵-۸۰٪ از کل پادتن ها). IgG در پاسخ های ایمنی ثانویه نقش دارد، از جفت عبور می کند و ایمنی غیرفعال را به جنین منتقل می کند. این پادتن در خنثی سازی سموم، اپسونیزاسیون (فاگوسیتوز آسان) و فعال سازی کمپلمان مؤثر است. ۲. ایمونوگلوبولین M (IgM) …
