بهاره سازمند، استاد دانشگاه تهران: گفتمان حاکم بر این سخنرانی، ضمن تأکید بر جایگاه سازمان همکاری شانگهای بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای چندجانبه غیرغربی، بر ضرورت ایجاد سازوکارهای مستقل و مؤثر برای مواجهه با چالشهای امنیتی، اقتصادی و حقوقی نظام بینالملل تأکید دارد. در این چارچوب، «جنوب جهانی» صرفاً بهعنوان یک مفهوم جغرافیایی مطرح نیست، بلکه بهمثابه یک چارچوب هنجاری برای دفاع از حاکمیت، استقلال راهبردی، برابری دولتها و اصلاح مناسبات نابرابر بینالمللی مورد استفاده قرار میگیرد.
در سطح نهادی و سازمانی سخنرانی بر ضرورت توسعه ظرفیتهای درونی سازمان همکاری شانگهای تأکید دارد. پیشنهاد تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای»، ایجاد اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری و تشکیل «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای» نشاندهنده تلاش برای تبدیل سازمان از یک چارچوب عمدتاً هماهنگکننده به نهادی با ظرفیتهای تخصصی و تصمیمسازی بیشتر است.
این رویکرد با منطق جنوب جهانی مبنی بر ضرورت تقویت نهادهای غیرغربی و افزایش توان کشورهای در حال توسعه برای تولید دانش، سیاست و سازوکارهای مستقل همخوانی دارد.
در همین راستا رئیس جمهوری بر تعمیق همکاریهای اقتصادی و کاهش آسیبپذیری اعضا در برابر ساختارهای مالی و اقتصادی تحت سلطه قدرتهای غربی تأکید کرد و پیشنهاد استفاده گستردهتر از ارزهای ملی، ایجاد سازوکار مشترک تسویه و تأمین مالی، تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای»، اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری و کنسرسیوم انرژی، ایجاد مجمع پارلمانی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای همگی نشاندهنده تلاش برای ایجاد ظرفیتهای سازمانی مستقل در درون سازمان است.
بنابراین، چندجانبهگرایی مورد نظر ایران صرفاً به همکاری سیاسی و امنیتی محدود نمیشود، بلکه ایجاد زیرساختهای اقتصادی و مالی مستقل را نیز بخشی از فرآیند تقویت چندجانبهگرایی میداند و سازمان همکاری شانگهای را فراتر از یک سازمان سیاسی- امنیتی به تصویر میکشد. …
