تربیت جنسی کودکان یکی از موضوعاتی است که نحوه مواجهه والدین، مدارس و رسانهها با آن میتواند نقش مهمی در شکلگیری نگرش کودکان نسبت به بدن، هویت و روابط اجتماعی داشته باشد. در این میان، یکی از چالشهای مهم، تفاوت میان «تربیت جنسی» و «آموزش جنسی» و همچنین نحوه پاسخگویی والدین به پرسشهای کودکان است.در همین راستا با کمیل حسینی، پژوهشگر حوزه جامعه و جنسیت، گفتگو کردهایم.
مشروح این گفتگو را میخوانید.
تربیت جنسی کودک از چه سنی باید آغاز شود و والدین چه چیزهایی را باید آموزش دهند؟
حسینی: باید میان تربیت جنسی و آموزش جنسی تفاوت قائل شویم. آموزش جنسی غربیها عمدتاً از پنجسالگی شروع میشود، اما تربیت جنسی از نگاه ما از تولد آغاز میشود.
تربیت جنسی بهتدریج اتفاق میافتد. بخشی از آن آموزش مفهوم جنسی و زایمان است، اما بخش مهمتر آن به کودک یاد میدهد از بدن خود مراقبت کند، هویت دختر یا پسر بودن خود را دوست داشته باشد و از آن احساس رضایت کند.
در واقع، تربیت جنسی از خود والدین آغاز میشود و با ایجاد توانایی در والدین برای تربیت کودک ادامه پیدا میکند. حتی در دوران بارداری نیز رفتارهای مادر، کنترل تخیلات و رفتارهایی که کودک در پیرامون خود میبیند، میتواند بهصورت غیرمستقیم در تربیت او اثرگذار باشد.
من اگر به کودک اعتمادبهنفس و عزتنفس یاد بدهم، این تربیت جنسی است. اگر به او یاد بدهم بدن خودش را دوست داشته باشد، این تربیت جنسی است، اما لزوماً محتوای آن جنسی نیست.
بخش زیادی از تربیت جنسی را میتوان از مهدکودک آغاز کرد؛ برای مثال، اینکه کودک چگونه اعتمادبهنفس پیدا کند، بداند رسانه دروغ میگوید، خودش را با تصاویر رسانهای مقایسه نکند و در بازیها و قصهها چه چیزهایی را یاد بگیرد.
همچنین باید به کودک یاد داد که پدر و مادر در فضاهای امن، حامی او هستند. آیا این محتوای جنسی است؟ خیر، اما تربیت جنسی محسوب میشود.
والدین چگونه حریم خصوصی بدن و تفاوت لمس مجاز و غیرمجاز را به کودک آموزش دهند؟
حسینی: برای آموزش این مسائل لازم نیست حتماً نقاشی بکشیم، مجسمه بگذاریم یا کودک را به استخر ببریم و اندامهای بدن را توضیح دهیم. این آموزش باید در مسیر زندگی اتفاق بیفتد. …
