قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اصل ۱۵۶، جایگاه رفیع و حساس قوه قضائیه را به عنوان قوه‌ای مستقل ترسیم کرده است که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت است. در این اصل، بندهای ۲ و ۵ به صراحت بر وظایف زیر تأکید دارند:
بند ۲: احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع.
بند ۵: اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین.
مبنای وجودی این قوه، نه تنها رسیدگی به پرونده‌ها پس از وقوع جرم، بلکه ایفای نقش فعال به عنوان «پشتیبان تضمین‌شده» برای حقوق فردی و اجتماعی است. با این حال، نگاهی به کارنامه سنوات اخیر نشان می‌دهد که قوه قضائیه در بخش «پیشگیری از وقوع جرم» – که یکی از کلیدی‌ترین وظایف ذاتی آن است – توفیق قابل‌توجهی کسب نکرده است اگر چه کارهای زیادی هم صورت گرفته است. برای خروج از انفعال و ایفای نقش پیش‌دستانه، قوه قضائیه نیازمند آن است که «یک قدم از مجرمین و خلافکاران جلوتر باشد.» …
