سهمیه بنزین ۱۶۰ لیتری در قالب طرح جدید مدیریت توزیع سوخت، به خودروهای مشمول در ۱۱ استان اختصاص یافته است. این سهمیه شامل ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی، ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی می‌شود. بنابراین راننده‌ای که تمام ۱۶۰ لیتر را مصرف کند، باید ۷۴۰ هزار تومان بپردازد. با وجود اجرای این طرح، هنوز نمی‌توان سهمیه ۱۶۰ لیتری را به تمام خودروهای کشور تعمیم داد. در ۱۹ آبان نیز موضوع اصلی برای رانندگان، نحوه استفاده از سهمیه جدید، محدودیت کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها و هزینه واقعی مصرف بنزین است. سهمیه بنزین ۱۶۰ لیتری در ۱۹ آبان چه وضعیتی دارد؟
آخرین وضعیت اجرای طرح نشان می‌دهد که سهمیه ۱۶۰ لیتری از سه بخش تشکیل شده و هدف آن، انتقال بخشی از سوخت‌گیری با نرخ سوم به کارت شخصی خودروهاست.
در این طرح، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان به سهمیه‌های قبلی اضافه شده است. در نتیجه، مجموع بنزین اختصاص‌یافته به خودروهای مشمول به ۱۶۰ لیتر می‌رسد.
نکته مهم این است که افزایش حجم سهمیه به معنای ارزان شدن تمام بنزین مصرفی نیست. بخش قابل‌توجهی از این سهمیه با نرخ ۱۰ هزار تومان محاسبه می‌شود و راننده برای استفاده از آن باید هزینه بیشتری نسبت به دو سهمیه نخست بپردازد.
تا تاریخ مرجع این گزارش، تغییر رسمی تازه‌ای درباره افزایش نرخ‌های سه‌گانه یا حذف سهمیه ۱۶۰ لیتری اعلام نشده است. بنابراین مبنای محاسبه هزینه سوخت در ۱۹ آبان همان نرخ‌های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان است. جدول سهمیه بنزین و هزینه مصرف کامل ۱۶۰ لیتر نوع سهمیه حجم بنزین قیمت هر لیتر هزینه کل سهمیه اول ۶۰ لیتر ۱٬۵۰۰ تومان ۹۰٬۰۰۰ تومان سهمیه دوم ۵۰ لیتر ۳٬۰۰۰ تومان ۱۵۰٬۰۰۰ تومان سهمیه سوم ۵۰ لیتر ۱۰٬۰۰۰ تومان ۵۰۰٬۰۰۰ تومان مجموع ۱۶۰ لیتر — ۷۴۰٬۰۰۰ تومان
این محاسبه نشان می‌دهد مصرف کامل سهمیه ۱۶۰ لیتری به ۷۴۰ هزار تومان هزینه نیاز دارد. از این مبلغ، ۵۰۰ هزار تومان مربوط به سهمیه سوم است؛ یعنی بیش از دو سوم هزینه کل سوخت از همین بخش تأمین می‌شود.
به بیان ساده، راننده برای دریافت ۱۱۰ لیتر نخست ۲۴۰ هزار تومان می‌پردازد، اما با اضافه شدن ۵۰ لیتر بنزین نرخ سوم، هزینه ماهانه به ۷۴۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌کند. سهمیه ۱۶۰ لیتری بنزین شامل کدام استان‌ها می‌شود؟
اجرای طرح محدودیت کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها به ۱۱ استان رسیده است. در این مناطق، رانندگان خودروهای مشمول می‌توانند علاوه بر دو سهمیه قبلی، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم را از طریق کارت سوخت شخصی دریافت کنند.
استان‌های مشمول عبارت‌اند از:
کرمان
سیستان و بلوچستان
خراسان جنوبی
هرمزگان
یزد
آذربایجان شرقی
آذربایجان غربی
خراسان شمالی
خراسان رضوی
اردبیل
کردستان
اجرای طرح ابتدا در سه استان کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی آغاز شد و سپس هشت استان دیگر نیز به آن اضافه شدند.
در این استان‌ها، استفاده از کارت سوخت شخصی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا دسترسی به کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها محدود شده است. البته این کارت‌ها به‌طور کامل از چرخه سوخت‌رسانی حذف نشده‌اند و برای شرایط ضروری، جایگاه‌های منتخب و مسیرهای پرتردد همچنان امکان استفاده از آن‌ها را دارند. هزینه بنزین رانندگان با مصرف‌های مختلف چقدر است؟
برای محاسبه هزینه واقعی سوخت، باید مشخص شود راننده در ماه چه مقدار بنزین مصرف می‌کند و چه میزان از مصرف او با هر یک از سه نرخ محاسبه می‌شود.
برای خودروهای مشمول طرح، هزینه چند سطح مصرف به این صورت خواهد بود: مصرف ماهانه هزینه سوخت ۳۰ لیتر ۴۵٬۰۰۰ تومان ۵۰ لیتر ۷۵٬۰۰۰ تومان ۶۰ لیتر ۹۰٬۰۰۰ تومان ۸۰ لیتر ۱۵۰٬۰۰۰ تومان ۱۰۰ لیتر ۲۱۰٬۰۰۰ تومان ۱۱۰ لیتر ۲۴۰٬۰۰۰ تومان ۱۲۰ لیتر ۳۴۰٬۰۰۰ تومان ۱۳۰ لیتر ۴۴۰٬۰۰۰ تومان ۱۴۰ لیتر ۵۴۰٬۰۰۰ تومان ۱۵۰ لیتر ۶۴۰٬۰۰۰ تومان ۱۶۰ لیتر ۷۴۰٬۰۰۰ تومان
این جدول با فرض مصرف پله‌ای سهمیه‌ها تنظیم شده است؛ یعنی ابتدا بنزین ۱۵۰۰ تومانی، سپس بنزین ۳۰۰۰ تومانی و در مرحله بعد بنزین ۱۰ هزار تومانی مصرف می‌شود.
برای مثال، راننده‌ای که ماهانه ۱۴۰ لیتر بنزین مصرف می‌کند، ابتدا ۶۰ لیتر سهمیه اول و ۵۰ لیتر سهمیه دوم را استفاده خواهد کرد. ۳۰ لیتر باقی‌مانده نیز با نرخ ۱۰ هزار تومان محاسبه می‌شود.
در نتیجه، هزینه سوخت این خودرو به ۵۴۰ هزار تومان می‌رسد. آیا سهمیه بنزین همه خودروها به ۱۶۰ لیتر افزایش یافته است؟
خیر؛ این موضوع یکی از مهم‌ترین ابهام‌های مربوط به طرح جدید است.
سهمیه ۱۶۰ لیتری را نباید به‌عنوان سهمیه عمومی تمام خودروهای کشور در نظر گرفت. اجرای این شیوه در ۱۱ استان و برای خودروهای واجد شرایط انجام شده است.
در سایر مناطق، سهمیه‌های قبلی خودروهای شخصی مشمول شامل ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی است. بنابراین مجموع دو سهمیه ارزان‌تر همچنان ۱۱۰ لیتر خواهد بود.
همچنین خودروهای دولتی، وارداتی، مناطق آزاد و خودروهای دوم به بعد مالکان چندخودرو در مقررات تخصیص سهمیه محدودیت‌ها و شرایط متفاوتی دارند. خودروهای دوگانه‌سوز، تاکسی‌ها و برخی خودروهای نوشماره نیز ممکن است مشمول ضوابط جداگانه باشند. تکلیف رانندگان تهران و سایر استان‌ها چیست؟
در تهران، اجرای طرح محدودسازی کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها به همان شکل ۱۱ استان اعلام نشده است. سیاست اعلام‌شده برای این شهر، شناسه‌دار کردن سوخت‌گیری و کنترل دقیق‌تر مصرف است.
به همین دلیل، رانندگان تهرانی نباید تصور کنند که سهمیه ۵۰ لیتری ۱۰ هزار تومانی اضافه‌شده به کارت‌های شخصی در استان‌های مشمول، به‌صورت خودکار برای تمام خودروهای تهران نیز برقرار شده است.
برای رانندگان سایر استان‌ها نیز وضعیت به محدوده اجرای طرح و ضوابط مربوط به نوع خودرو بستگی دارد. همراه داشتن کارت سوخت شخصی در سفرهای بین‌شهری اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ به‌خصوص در مسیرهایی که استفاده از کارت اضطراری جایگاه محدود شده است. آیا هزینه بنزین در روز ۱۹ آبان افزایش پیدا می‌کند؟
در حال حاضر، مبنای قابل اتکایی برای اعلام افزایش تازه قیمت بنزین در ۱۹ آبان وجود ندارد. نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی پیش‌تر تعیین شده و اضافه شدن سهمیه ۵۰ لیتری نیز به معنای تصویب نرخ جدید نیست.
از نظر هزینه خانوار، تفاوت اصلی میان رانندگانی است که فقط از دو سهمیه نخست استفاده می‌کنند و افرادی که مصرف بیشتری دارند.
برای گروه اول، هزینه ۱۱۰ لیتر بنزین همچنان ۲۴۰ هزار تومان است. اما راننده‌ای که تمام ۱۶۰ لیتر را مصرف می‌کند، باید ۷۴۰ هزار تومان بپردازد.
این اختلاف هزینه نشان می‌دهد که میزان مصرف ماهانه، بیش از خود عدد ۱۶۰ لیتر، در تعیین مخارج سوخت اهمیت دارد. سرنوشت سهمیه ۱۶۰ لیتری؛ گسترش طرح یا ادامه وضعیت فعلی؟
گسترش طرح به استان‌های بیشتر به تصمیم کارگروه تخصصی مدیریت سوخت وابسته است. تاکنون اجرای آن در ۱۱ استان گزارش شده، اما نمی‌توان بدون اعلام رسمی، زمان مشخصی برای سراسری شدن آن تعیین کرد.
از طرف دیگر، افزایش سهمیه سوم به کارت شخصی به دولت امکان می‌دهد اطلاعات دقیق‌تری از میزان مصرف خودروها داشته باشد و وابستگی به کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها را کاهش دهد.
برای رانندگان، مهم‌ترین مسئله در شرایط فعلی دسترسی به کارت سوخت، اطلاع از سهمیه اختصاص‌یافته به خودرو و محاسبه هزینه مصرف واقعی است. اگر طرح در استان‌های بیشتری اجرا شود، نحوه سوخت‌گیری و مدیریت هزینه ماهانه خودروها نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
فعلاً برای ۱۹ آبان، نرخ‌های سه‌گانه مبنای محاسبه هزینه بنزین هستند و خبر تأییدشده‌ای درباره تغییر تازه قیمت یا حذف سهمیه ۱۶۰ لیتری وجود ندارد.
