ملتها نه تنها با قدرت نظامی یا توان سیاسی، که با «حافظه تاریخی» خود زنده میمانند. حافظه تاریخی نیز بدون «روایت»، نه شکل میگیرد و نه تداوم مییابد. هر ملتی اگر نتواند تجربههای بزرگ خود را به زبان هنر، ادبیات و رسانه ترجمه کند، بهتدریج از درون تهی میشود؛ حتی اگر در میدانهای نبرد، پیروز مطلق باشد. پیروزی بیروایت، پیروزی ناتمام است و در معرض غبار فراموشی یا تحریف قرار میگیرد.