سرمقاله همشهری/ تشدید «مدیریت ادراک» در جنگ شناختی دشمن

همشهری/ «تشدید «مدیریت ادراک» در جنگ شناختی دشمن» عنوان یادداشت روز در روزنامه همشهری به قلم محمد‌مهدی ایمانی‌پور‌ است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

سخنان اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالروز ولادت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، بار دیگر ماهیت تحول‌یافته تهدیدات علیه جمهوری اسلامی ایران را عیان ساخت. ایشان با تأکید بر لزوم هوشیاری و تقویت وحدت ملی، هدف دشمن در «جنگ نرم» را «بی‌انگیزه و ناامید‌کردن مردم» و «ایجاد تردید در ملت» دانستند و به‌صراحت، انکار داشته‌ها و توانایی‌های ملت ایران توسط دشمن و افراد غافل را به‌عنوان ابزار اصلی این کارزار معرفی کردند. این رهنمود، یک هشدار راهبردی است که کانون توجه را از رویارویی فیزیکی و اقتصادی‌ به «نبرد شناختی» در عمق ذهن جامعه منتقل می‌کند. در این خصوص نکاتی وجود دارد که لازم است مدنظر قرار گیرد:
همانگونه که در فرمایشات اخیر رهبر انقلاب اسلامی تأکید شده، در جهان امروز، مفهوم «قدرت» از قابلیت‌های سخت (نظامی) فراتر رفته و به‌طور فزاینده‌ای بر «مدیریت ادراک» متمرکز شده است.
تلاش آمریکا برای استفاده ابزاری از مطالبات معیشتی مردم و سوق‌دادن آن به اغتشاشات، اوج‌گیری یک «عملیات پیچیده شناختی» را نشان می‌دهد. هدف این جنگ، در مرحله نخست، تغییر مرزها نیست، بلکه تغییر باورهای درونی جامعه و ایجاد اختلال در «نرم‌افزار ذهنی» آنان است. این عملیات، دیگر یک رویکرد ساده تبلیغاتی نیست،‌ بلکه از طریق شبکه‌های پیچیده رسانه‌ای غیرمتمرکز و الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی، درصدد است که «نارضایتی متعارف» را با «بی‌اعتمادی ساختاری» نسبت به کلیت نظام جایگزین کند.
نکته دوم اینکه سخنان رهبر حکیم انقلاب مبنی بر اینکه «غفلت از توانایی‌های ملی، زمینه‌ساز تحقیر و تسلیم در برابر دشمن خواهد شد»، دقیقا خط مقدم این جنگ شناختی را نشان می‌دهد. دشمن می‌کوشد با بزرگ‌نمایی هدفمند نقاط ضعف و انکار پیشرفت‌های کشور، تصویر یک ملت ناتوان و مأیوس را القا کند. رژیم آمریکا، به موازات این استراتژی در داخل کشور، در جبهه خارجی نیز با رویکرد «ائتلاف‌سازی‌ راهبردی» تلاش گسترده‌ای را آغاز کرده است. اظهارات مقامات غربی، نظیر مقامات آمریکایی، نمونه بارز تلاش مشترک آنان برای نمایش ظاهری حمایت از حقوق شهروندی است تا کارنامه سیاه مداخله‌جویانه غرب در حافظه تاریخی ملت ایران کمرنگ شود. دشمن به وضوح در پی تبدیل برخی از نارضایتی‌های اجتماعی به آشوب‌های سیستمی از طریق دامن‌زدن به خشونت و شکاف‌های هویتی است. مهم‌ترین هدف آنها، ایجاد شکاف هویتی غیرقابل ترمیم میان هویت ایرانی و دستاوردهای سیاسی جمهوری اسلامی است.

نکته سوم معطوف به وظیفه نخبگان در مواجهه با جنگ نرم دشمن، خصوصا در برهه حساس و سرنوشت‌ساز کنونی است. در مواجهه با این پروژه بلندمدت آمریکایی صهیونیستی که پشتوانه مالی و فنی عظیمی دارد، اتخاذ رویکرد دفاعی صرف کافی نیست. همانطور که رهبر انقلاب بر لزوم هوشیاری تأکید کردند، این هوشیاری باید در سطح نخبگان و مسئولان، به یک «عملیات پیشگیرانه و آفندی» تبدیل شود. نخبگان باید میدان‌دار این نبرد باشند و این میدان‌داری معطوف به مؤلفه‌های زیر تحقق می‌یابد:
  نخبگان باید از فرصت عریان‌شدن حقیقت غرب و ساختگی‌بودن آموزه‌ها و ساختارهای لیبرال دمکراسی و پوچ‌بودن وعده‌های حقوق بشری آنان، بهره کافی را ببرند و نظام موجود جهانی را به چالش بکشند.
  مبارزه با «ادعای پوچ» دشمن، تنها با تبدیل «تبیین علمی» به سلاح اصلی، میسر است. این امر مستلزم تولید تحلیل‌های مستند، عمیق و مبتنی بر داده درخصوص نقش‌آفرینی مستقیم دشمنان قسم‌خورده ایران در آسیب‌های تاریخی و زخم‌های کهنه بر پیکره ایران عزیز است.
  تقابل با جنگ شناختی صرفا وظیفه یک گروه خاص اجتماعی نیست، بلکه نیازمند هم‌افزایی جامعه‌شناسان، متخصصان علوم سیاسی، اصحاب رسانه و مورخان است تا بتوانند همزمان جنبه‌های روان‌شناختی، سیاسی و تاریخی عملیات دشمن را تحلیل کنند و پاسخگو باشند.
در‌نهایت اینکه پیروزی در این برهه حساس، نه با انکار چالش‌ها، بلکه با تبدیل چالش‌های شناختی به فرصت‌هایی برای تقویت هویت ملی و تثبیت مشروعیت سیستمی از طریق اقدام هوشمندانه و تحلیل عمیق، میسر خواهد شد. نبرد امروز در معماری ذهن مخاطب تعریف می‌شود و لازمه عمل به توصیه‌های راهبردی رهبر انقلاب، پذیرش این واقعیت و بسیج امکانات علمی و نخبگی کشور در این عرصه است.