بورس در دو راهی انتخاب

تعادل/معاملات بازار سرمایه در دومین هفته از دی‌ماه ۱۴۰۴، تصویری متفاوت از هفته‌های پیش از خود به نمایش گذاشت. هفته‌ای که کارشناسان پیش بینی می‌کردند روند صعودی یکپارچه‌ای داشته باشد با اصلاح و نوسان‌های پی در پی مواجه شد و نتوانست تصویری روشن از خود به نمایش بگذارد.
 
معاملات بازار سرمایه در دومین هفته از دی‌ماه ۱۴۰۴، تصویری متفاوت از هفته‌های پیش از خود به نمایش گذاشت. هفته‌ای که کارشناسان پیش بینی می‌کردند روند صعودی یکپارچه‌ای داشته باشد با اصلاح و نوسان‌های پی در پی مواجه شد و نتوانست تصویری روشن از خود به نمایش بگذارد.

بازاری که تا پیش از این با اتکا به انتظارات تورمی و رشد نرخ ارز با شتاب در مسیر صعود حرکت می‌کرد، در این هفته با کاهش هیجان در بازار دلار و تغییر رفتار معامله‌گران، وارد مسیر پرنوسان‌تری شد.

بازار سهام در هفته‌های گذشته روی ریل صعودی قرار داشت، از اواسط هفته با افزایش فشار عرضه مواجه شد. شناسایی سود توسط سرمایه‌گذاران، در کنار عقب‌نشینی نرخ ارز، باعث شد تا جریان معاملات از حالت خوش‌بینی مطلق فاصله بگیرد و به نوعی پیش‌بینی‌ها چرخش داشته باشد. نتیجه این تغییر فاز، رشد محدود شاخص کل و افت محسوس شاخص هم‌وزن بود که این موضوع نشان می‌دهد برخلاف هفته‌های اخیر شکاف میان عملکرد نمادهای بزرگ و کوچک بازار سهام وجود دارد. 

بی‌تردید مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر معاملات بورس در این هفته، کاهش هیجانات و قیمت‌ها در بازار ارز بود. دلار که در مقاطعی به عنوان موتور محرک رشد بورس عمل می‌کرد، در این هفته آرام گرفت و همین موضوع باعث تعدیل انتظارات تورمی بخشی از فعالان بازار شد.

در چنین فضایی، گروهی از سهامداران که طی هفته‌های گذشته صرفاً با هدف حفظ ارزش پول و بر مبنای سناریوهای تورمی وارد بازار سهام شده بودند، تصمیم به فروش گرفتند. این رفتار در نیمه دوم هفته به‌وضوح در افزایش صف‌های فروش، خروج نقدینگی و سنگین شدن کفه عرضه خود را نشان داد. از سوی دیگر همبستگی مثبت میان نرخ دلار و قیمت سهام، این‌بار نه‌تنها نقشی حمایتی ایفا نکرد، بلکه به عاملی محدودکننده برای تداوم رشد بازار تبدیل شد؛ عاملی که موجب شد شیب صعود بورس کاهش یافته و بازار به‌تدریج وارد فاز اصلاحی شود.

در پایان معاملات هفته دوم دی‌ماه، شاخص کل بورس تهران موفق شد با ثبت رشدی حدود یک درصدی، از سطح ۴ میلیون و ۲۸ هزار واحد به محدوده ۴ میلیون و ۷۰ هزار واحد برسد. این رشد هرچند محدود، اما در دل بازاری پرعرضه اتفاق افتاد و از حمایت نسبی سرمایه‌گذاران حقوقی و خریداران بنیادی از نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز حکایت داشت.

در سوی مقابل، شاخص هم‌وزن که نماینده وضعیت کلیت بازار و عملکرد سهام کوچک و متوسط است، عملکردی کاملاً متفاوت را به نمایش گذاشت. این شاخص با افت ۱.۹۳ درصدی به سطح یک میلیون و ۱۰۴ هزار واحد عقب‌نشینی کرد؛ کاهشی که به‌روشنی نشان می‌دهد فشار فروش در نمادهای غیرشاخص‌ساز بسیار شدیدتر بوده است.

این واگرایی میان دو شاخص اصلی بازار سهام نشان داد که در شرایطی اصلاحی سهام کوچک بیش از سایر نمادها در معرض ریسک قرار دارند و جریان نقدینگی تمایل بیشتری به حضور در شرکت‌های بزرگ و بنیادی دارد.

خروج نقدینگی از بازار سهام
بررسی آمار نقدینگی در هفته دوم دی‌ماه، ابعاد دقیق‌تری از تحولات بازار را نمایان می‌کند. میانگین حجم معاملات در این هفته به حدود ۵۷ میلیارد برگه سهم رسید و میانگین ارزش معاملات خرد نیز در سطح قابل‌قبول ۲۴.۵ هزار میلیارد تومان تثبیت شد؛ ارقامی که نشان می‌دهد با وجود افزایش عرضه‌ها، بازار هنوز از نظر معاملاتی در رکود کامل قرار نگرفته است.

با این حال، جریان پول حقیقی سیگنال‌های هشداردهنده‌ای را مخابره کرد. طی این هفته در مجموع حدود ۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ خروجی که نشان‌دهنده افزایش تردید و احتیاط در میان سرمایه‌گذاران خرد است.
 
اوج این بی‌اعتمادی در روز سه‌شنبه رقم خورد؛ روزی که بازار شاهد خروج سنگین ۷.۷ هزار میلیارد تومان نقدینگی حقیقی بود. این رقم، بدترین وضعیت خروج پول در هفته‌های اخیر محسوب می‌شود و نقش مهمی در تشدید فضای اصلاحی و سرخ‌پوشی نقشه بازار ایفا کرد. بسیاری از فعالان خرد، این رفتار را ناشی از ترس نسبت به تغییر مسیر کوتاه‌مدت بازار و پایان موج صعودی تلقی می‌کنند. با وجود جو اصلاحی حاکم بر بازار، بررسی کارنامه نمادها نشان می‌دهد بورس همچنان از فرصت‌های متنوع معاملاتی خالی نشده است. طی سه روز معاملاتی این هفته، ۲۶۹ نماد رشد قیمتی تا ۵ درصد را تجربه کردند.

در همین بازه، ۱۱۷ نماد بازدهی بین ۵ تا ۱۰ درصد به ثبت رساندند و ۶۳ نماد نیز با رشدی بیش از ۱۰ درصد، در فهرست پیشتازان بازار قرار گرفتند. این آمار نشان می‌دهد که حتی در روزهای اصلاحی نیز، برخی صنایع و شرکت‌ها با اتکا به عوامل بنیادی یا اخبار خاص، مورد توجه معامله‌گران قرار گرفته‌اند.

در سمت دیگر بازار، ۲۶۷ نماد افتی تا ۵ درصد داشتند، ۲۱۵ نماد بین ۵ تا ۱۰ درصد از ارزش خود را از دست دادند و ۳۲ نماد نیز با کاهش بیش از ۱۰ درصدی، هفته‌ای تلخ را برای سهامداران خود رقم زدند.

این پراکندگی وسیع در بازدهی نمادها، گواهی بر خروج بازار از فاز صعود یکدست و حرکت به سمت انتخاب‌گری و تفکیک سهام بر اساس متغیرهای بنیادی، نقدشوندگی و چشم‌انداز سودآوری است.

دومین هفته دی‌ماه ۱۴۰۴ را می‌توان هفته «تغییر فاز» بازار سرمایه دانست؛ هفته‌ای که در آن بورس از هیجان صرف فاصله گرفت و نشانه‌هایی از رفتار عقلایی‌تر معامله‌گران بروز یافت. کاهش هیجان در بازار ارز، شناسایی سود پس از رشدهای متوالی و افزایش خروج پول حقیقی، همگی موید ورود بازار به یک دوره اصلاحی کوتاه‌مدت هستند.

با این حال، حفظ سطح ارزش معاملات و حمایت از نمادهای بزرگ نشان می‌دهد که سناریوی اصلاح، لزوماً به معنای پایان روند میان‌مدت بازار نیست؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای بازچینش پرتفوی‌ها و تمرکز بیشتر بر سهام بنیادی در مسیر پیش‌روی بورس باشد.

بورس کالا در یک نگاه
آمار معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران نشان می‌دهد در هفته منتهی به ۱۲ دی ماه حدود ۲ میلیون و ۲۶۶ هزار تن انواع کالا و محصول به ارزش بالغ بر ۵۵.۵ هزار میلیارد تومان معامله شد. همچنین ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر به بیش از ۲۰.۹ هزار میلیارد تومان رسید.

برترین‌های بورس کالای ایران در هفته منتهی به ۱۲ دی ماه براساس ارزش فروش شرکت‌ها در بازار فیزیکی به شرح زیر است: 

ملی صنایع مس ایران با معامله ۴ هزار و ۹۲۰ تن انواع مس و سولفور مولیبدن به ارزش ۶ هزار و ۹۷۹ میلیارد تومان در رتبه نخست ایستاد.فولاد مبارکه اصفهان با فروش ۷۳ هزار و ۵۴۰ تن انواع ورق فولادی، تختال و آرگون به ارزش ۴ هزار و ۶۹۳ میلیارد تومان دوم شد.

پتروشیمی تندگویان ۱۲ هزار و ۶۵۰ تن پلی اتیلن ترفتالات بطری و نساجی و نخ پلی استر در گریدهای مختلف به ارزش یک هزار و ۲۹۷ میلیارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.پالایش نفت اصفهان با معامله ۵۳ هزار تن وکیوم باتوم و لوب کات سبک به ارزش یک هزار و ۲۹۵ میلیارد تومان چهارم شد.

پالایش نفت تهران (تندگویان) با معامله ۴۸ هزار و ۷۰۰ تن شمش بلوم، تختال و آرگون وکیوم باتوم، لوب کات سبک و سنگین ئ گوگرد گرانوله به ارزش یک هزار و ۱۸۶ میلیارد تومان پنجم شد.فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری با فروش ۲۶ هزار تن تختال به ارزش یک هزار و ۱۴۴ میلیارد تومان فروخت و رتبه ششم را به خود را کسب کرد.

آهن و فولاد ارفع فروش ۲۹ هزار تن ششم بلوم به ارزش یک هزار و ۱۲۰ میلیارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.صنایع تولیدی دنیای مس کاشان با معامله ۶۵۰ تن سیم و مفتول مسی و مس مفتول به ارزش یک هزار و ۸۹ میلیارد تومان هشتم شد.

آلومینیوم ایران (ایرالکو) ۲ هزار و ۷۷۵ تن بیلت و شمش آلومینیوم به ارزش یک هزار و ۸۰ میلیارد تومان فروخت و نهم شد.پتروشیمی مارون هم با فروش ۸ هزار و ۸۴۸ تن پلی اتیلن، پلی پروپیلن، دی اتیلن گلایکول و منو اتیلن گلایکول به ارزش یک هزار و ۶۰ میلیارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.