چند توصیه ساده به کسانی که حس و حال ورزش ندارند

همشهری آنلاین/کارشناسان و مسئولان حوزه سلامت بارها هشدار داده‌اند که ایرانی‌ها جزو بی‌تحرک‌ترین مردمان جهان‌اند و فعالیت بدنی در زندگی اکثر آنها جایی ندارد.

بسیاری از افراد وقتی از آنها پرسیده می‌شود چرا ورزش نمی‌کنند یا در طول روز فعالیت بدنی ندارند، شرایط زندگی شهری، ترافیک سنگین، آلودگی شدید هوا، مشغله‌های روزمره، خستگی ناشی از کار و حتی بی‌علاقه‌گی به ورزش را به‌عنوان دلایل بی‌تحرکی خود مطرح می‌کنند. گروهی نیز هستند که به تغذیه سالم اهمیت زیادی می‌دهند، اما حتی یک پیاده‌روی کوتاه روزانه انجام نمی‌دهند. این در حالی است که تغذیه سالم بدون فعالیت بدنی کافی نمی‌تواند سلامت جسم و روان را به‌ طور کامل تضمین کند.

تحرک و ورزش، هورمون شادی می‌سازد

بسیاری از افراد تصور می‌کنند ورزش جزو کارهای غیرضروری و لاکچری است یا فکر می‌کنند کسانی که ورزش منظم انجام می‌دهند، افراد سرخوش و بیکاری هستند که وقت اضافه دارند. درحالی‌که کارشناسان می‌گویند ورزش مثل غذا خوردن و خواب برای همه انسان‌ها یک ضرورت است و انجام ندادن آن به ضضر جسم و روح و ذهن است.

بهاره اوجی، روانشناس ورزشی و مدرس مهارت‌های ذهنی می‌گوید: «تحرک داشتن باعث بهبود جریان خون، افزایش انرژی و درنتیجه، منجر به تولید هورمون‌های شادی و افزایش اعتماد به نفس در ما می‌شود. خیلی‌ها این را نمی‌دانند و تصور می‌کنند ورزش یک کار اضافه بر سازمان و خسته‌کننده و بیهوده است. حتی پیاده‌روی کوتاه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه‌ای در روز می‌تواند تفاوت چشمگیری ایجاد کند و احساس خستگی و بی‌انگیزگی و حتی استرس و اضطراب را کاهش دهد. مساله‌ای که این روزها خیلی از افراد جامعه با آن موجه‌اند.»

متخصصان تاکید دارند که برای شروع، نیازی نیست زمان زیادی را به فعالیت بدنی اختصاص دهید یا تجهیزات خاصی داشته باشید. اوجی، روانشناس ورزشی می‌گوید: «فقط با ۱۰ دقیقه پیاده‌روی و انجام چند حرکت کششی کوتاه در طول روز می‌توانید خستگی و استرس خود را کاهش دهید و شب‌ها خواب بهتری داشته باشید. همین تغییر بسیار کوچک باعث می‌شود که فرد کنترل بیشتری روی زندگی داشته باشد و انرژی بیشتری هم برای انجام کارهای روزانه داشته باشد.»

کارشناسان و مسئولان حوزه سلامت بارها هشدار داده‌اند که ایرانی‌ها جزو بی‌تحرک‌ترین مردمان جهان‌اند و فعالیت بدنی در زندگی اکثر آنها جایی ندارد. اما واقعیت این است که شرایط محیطی نیز در بی‌میلی مردم به ورزش نقش موثری دارد. ساعت‌های طولانی کار، ترافیک، آلودگی چهارفصل هوا و نبود مسیرهای امن پیاده‌روی مانع تحرک داشتن می‌شود. در شهرهای بزرگ مثل تهران، ترس از آلودگی هوا باعث می‌شود افراد حتی از پیاده‌روی خودداری کنند. اما کارشناسان می‌گویند می‌توان با یک برنامه‌ریزی آسان و انتخاب زمان و مکان مناسب می‌توان تحرک را در زندگی روزمره ساکنان شهرهای شلوغ و آلوده هم جا داد. مثل استفاده از پله‌ها به جای آسانسور(در صورت نداشتن مشکل زانو)، انجام حرکات کششی حتی پشت میز کار، پیاده‌روی در خانه، انجام ورزش‌های آنلاین در خانه مثل یوگا و ... .

چند نسخه طلایی برای افسرده‌ها

خیلی از افراد، افسردگی را دلیل روگردانی از ورزش می‌دانند و معتقدند فرد افسرده توان بیرون آمدن از رختخواب را ندارد، چه برسد به ورزش. کارشناسان هم می‌گویند اگر افسردگی فرد شدید باشد، درمان دارویی آن مقدم از ورزش است. چراکه ورزش به تنهایی به این افراد کمکی نمی‌کند، اما اضافه کردن حتی مقدار خیلی کم فعالیت به درمان کمک‌ خواهد کرد.

اوجی در این زمینه می‌گوید: ورزش می‌گوید: «تشویق به تحرک بدنی در افراد افسرده می‌تواند بخشی از درمان باشد. ورزش باعث افزایش سطح انتقال‌دهنده‌های عصبی مثل سروتونین و دوپامین می‌شود، خلق‌وخو و انرژی را کمی بهتر می‌کند و در کنار درمان دارویی یا روان‌درمانی می‌تواند اثربخش باشد. اما نمی‌توانیم از فرد افسرده توقع داشته باشیم که ناگهان شروع کند به روزانه ۲ ساعت ورزش کردن.»

این روانشناس ورزشی برای کسانی که به دلیل اضطراب، افسردگی یا مشغله زیاد انگیزه ورزش ندارند یا اصلا علاقه‌ای به ورزش ندارند، نسخه آسان و در دسترسی پیشنهاد می‌دهد: «برای این افراد شروع با قدم‌های کوچک، کلید موفقیت است. کارهایی مثل استفاده از پله به جای آسانسور (در صورت نداشتن مشکل زانو)، پیاده‌روی کوتاه هنگام خرید یا در مسیر خانه تا محل کار، قدم زدن در خانه، رقصیدن، انجام ۲–۳ دقیقه حرکات کششی پشت میز کار، قدم زدن کوتاه بعد از هر یک ساعت کار، پارک کردن خودرو کمی دورتر و پیاده‌روی کوتاه، قدم زدن هنگام مکالمه تلفنی، انجام حرکات کششی کوتاه در زمان تماشای تلویزیون، بازی با بچه‌ها و حیوانات خانگی، همه تحرک محسوب می‌شوند. این فعالیت‌های کوتاه و ساده با آن که اصلا شبیه ورزش حرفه‌ای نیستند، اما برای جسم و روان اثرات قابل توجهی دارند؛ از جمله بهبود عملکرد قلب و عروق، کنترل قند و چربی خون، تقویت عضلات و استخوان‌ها، کاهش استرس و اضطراب و حتی ایجاد عادت‌های سالم روزمره. مطمئنا این تحرک‌ها از یک‌جا نشستن طولانی بسیار کم‌ضررتر و مفیدترند. این موارد مورد تایید روانپزشکان و روانشناسان هم است.»

خیلی‌ها به اسم «ورزش» حساسیت دارند

این روانشناس ورزشی در ادامه، به نکته جالب و مهمی اشاره می‌کند: «خیلی‌ها به اسم «ورزش» حساسیت دارند و وقتی می‌گوییم ورزش، انگار قرار است کار بسیار سختی را انجام دهند. به این افراد پیشنهاد می‌شود که اصلا از اسم «ورزش» استفاده نکنند تا دچار هراس از انجام آن نشوند. به جای آن بگویند تحرک یا فعالیت بدنی. تجربه ثابت کرده که همین نام‌گذاری می‌تواند برای خیلی‌ها که میل به تحرک ندارند، کار را آسان‌تر و ممکن‌تر می‌کند.»