افزایش خطر تب مالت در فصل زایش دام‌ها؛ مراقب شیر فله باشید

ایسنا/ با نزدیک شدن به اواخر سال و آغاز فصل اوج بروز تب مالت، مسئولان وزارت بهداشت نسبت به افزایش خطر انتقال این بیماری از طریق مصرف لبنیات سنتی و تماس با دام‌های آلوده هشدار می‌دهند؛ به‌ویژه آنکه همزمان با فصل زایش دام‌ها، احتمال آلودگی شیر و فرآورده‌های غیرپاستوریزه افزایش می‌یابد. در این شرایط کارشناسان بر مصرف لبنیات پاستوریزه به‌عنوان مهم‌ترین راهکار پیشگیری از ابتلا تاکید دارند.

دکتر محمد زینلی در توضیح وضعیت ابتلا به تب مالت در ایران اظهار کرد: تب مالت از بیماری‌های عفونی با شیوع بالا در ایران به حساب می‌آید  و در تمام مناطق کشور حضور دارد. تب مالت، یک بیماری اندمیک شناخته می‌شود و از بیماری‌های «زئونوز» یعنی قابل انتقال بین انسان و حیوان است. این بیماری برای وزارت بهداشت از نظر اقتصادی و از نظر دامپروری برای سازمان دامپزشکی حائز اهمیت محسوب می‌شود.

گسترش برنامه واکسیناسیون دام‌ها 

او درباره ضرورت کنترل تب مالت در دام توضیح داد: کنترل تب مالت، منوط به کنترل این بیماری در دام‌ها است. واکسیناسیون دام‌ها، عمده‌ترین اقدام حوزه دامپزشکی است. موضوع گسترش برنامه واکسیناسیون دام‌ها را پیگیری می‌کنیم تا برنامه واکسیناسیون دام‌ها در سازمان دامپزشکی افزایش یابد. اگرچه محدودیت‌هایی تامین منابع برای گسترش برنامه واکسیناسیون وجود دارد اما ارتقای پوشش واکسیناسیون به عنوان اولویت اصلی برای کاهش موارد انسانی دنبال می‌شود. همچنین برنامه‌های آموزشی به طور مستمر اجرا می‌شود.

میزان بروز تب مالت
زینلی درباره بروز تب مالت در ایران گفت: میزان بروز این بیماری حدود ۲۰ در ۱۰۰هزار نفر طی سال گذشته گزارش شده که معادل ۱۹هزار و ۹۰۰ نفر بود. همچنین آمار و ارقام گزارش‌های دانشگاه‌های علوم‌پزشکی درباره بروز این بیماری در سال جاری بیانگر این است که حدود ۱۵هزار نفر به تب مالت مبتلا شده‌اند. مراکز خدمات جامع سلامت، آزمایشگاه‌ها و بخش خصوصی، موارد ابتلا به تب مالت را شناسایی می‌کنند و  مراکز بهداشت شهرستان‌ها نیز موارد را جمع‌بندی و اعلام می‌کنند.  

گستردگی جغرافیایی تب مالت 
او درباره پراکندگی جغرافیایی تب مالت در ایران گفت: اگرچه تب مالت در تمام نقاط کشور وجود دارد، اما بیشترین موارد ابتلا برای مناطق غرب و شمال‌غرب کشور است. گزارش‌های این بیماری نشان می‌دهد خراسان‌رضوی نیز از استان‌های با آمار بالای بیماری محسوب می‌شود. به طور کلی، بیشترین میزان ابتلا به تب مالت برای قطب‌های دامداری است.

بیشترین سهم ابتلای تب مالت در ایران
زینلی با بیان اینکه ۷۰ درصد موارد ابتلا به تب مالت برای مناطق روستایی است، تصریح کرد: شغل، مولفه‌ای مهم برای ابتلا به تب مالت به حساب می‌آید. زنان خانه‌دار ساکن مناطق روستایی که در تماس مستقیم با دام هستند، دامداران و کشاورزان، بیشترین سهم ابتلا را دارند. همچنین تب مالت در تمام گروه‌های سنی مشاهده می‌شود، اما بیشترین موارد برای گروه سنی ۲۵ تا ۴۵ سال است.

اوج بروز تب مالت در ایران
رئیس اداره بیماری‌های منتقله از حیوان به انسان وزارت بهداشت درباره روند بروز تب مالت تصریح کرد: روند سالانه تب مالت نشان می‌دهد که اوج بروز این بیماری از اواخر اسفند آغاز می‌شود و در فروردین، اردیبهشت و خرداد به بیشترین میزان می‌رسد. ماه‌هایی که با فصل زایش دام‌ها همزمان است؛ بنابراین بیشترین میزان انتقال آلودگی از سقط جنین دام یا شیر آلوده افزایش برای این بازه زمانی است.

اهمیت واکسیناسیون دام‌ها
او با بیان اینکه حدود ۶۸ درصد موارد ابتلا ناشی از تماس مستقیم با دام است، توضیح داد: دامداران و ساکنان مناطق روستایی می‌بایست واکسیناسیون را جدی قلمداد کنند. سازمان دامپزشکی درباره واکسیناسیون دام‌ها تعهد دارد؛ بر این اساس، تزریق به موقع واکسن بروسلوز را مطالبه‌گری کنند. اگر با سقط جنین دام‌های خود مواجه شدند، به هیچ وجه با دام تماس نداشته باشند و موضوع را به سرعت به سازمان دامپزشکی اطلاع دهند.  

احتمال انتقال بیماری در دام‌های با سابقه سقط جنین 

تاکید بر جوشاندن صحیح شیر فله
زینلی با بیان اینکه مصرف لبنیات پاستوریزه می‌بایست در اولویت قرار گیرد، افزود: دام‌هایی که سابقه سقط جنین دارند، ممکن است در ظاهر سالم باشند اما ناقل بیماری هستند و احتمال آلودگی شیر آنها وجود دارند. با توجه به این شرایط، مصرف لبینات پاستوریزه می‌بایست در اولویت قرار گیرد. افرادی که شیر فله مصرف می‌کنند، بدانند که شیر می‌بایست سه تا پنج دقیقه در حالت جوش کامل قرار گیرد تا عامل بیماری از بین برود. متاسفانه، شیر در مناطق روستایی در جوش کامل قرار نمی‌گیرد و هنگامی که بخارهای روی شیر را مشاهده می‌کنند، بلافاصله شعله گاز را خاموش می‌کنند.   

رعایت نکات بهداشتی برای پیشگیری از بیماری‌

تاکید بر مصرف شیر پاستوریزه
وی با بیان اینکه شاهد افزایش روز به روز محصولات لبنی هستیم، گفت: اگرچه افزایش قیمت شیر و محصولات لبنی را تجربه می‌کنیم اما به شهروندان توصیه می‌کنم که از شیر پاستوریزه استفاده کنند و تا حد امکان از مصرف شیر فله خودداری کنند. سازمان دامپزشکی و همکاران بهداشت محیط به ترتیب بر فرآیند تولید و عرضه شیر و محصولات لبنی سنتی نظارت دارند. اگرچه روند تولید محصولات لبنی نظارت می‌شود اما رعایت اصول بهداشتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از بیماری دارد. پرهیز از مصرف لبنیات غیرپاستوریزه و اجتناب از تماس با دام‌های مشکوک، مهم‌ترین راهکارهای کاهش بروز تب مالت  است.