جنگ غزه معادلات پیمان ابراهیم را تغییر داد/ دولت‌های عربی توان پرداخت هزینه‌های عادی‌سازی را ندارند

جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار برنا درباره واکنش کشور‌های منطقه به پیشنهاد دونالد ترامپ برای پیوستن به پیمان ابراهیم اظهار کرد: کشور‌های عربی برای پیوستن به این پیمان ناچارند هزینه‌هایی بپردازند که از نگاه بسیاری از آنها قابل تحمل نیست. مهم‌ترین این هزینه‌ها تضعیف مشروعیت سیاسی، کاهش پشتوانه مردمی و افزایش شکاف میان دولت‌ها و افکار عمومی است.

وی افزود: حتی پیش از عملیات «طوفان الاقصی» نیز رژیم صهیونیستی در میان ملت‌های عرب و مسلمان از جایگاه مطلوبی برخوردار نبود و دولت‌های پرجمعیت منطقه به دلیل نگرانی از واکنش افکار عمومی، از پیوستن به این پیمان خودداری می‌کردند. در مقابل، کشور‌هایی که به توافق‌های عادی‌سازی روابط پیوستند عمدتاً دولت‌های کوچک یا کم‌جمعیت بودند؛ از جمله امارات متحده عربی و بحرین و همچنین سودان که در مقطع پیوستن به این روند، با شرایط سیاسی شکننده‌ای مواجه بود.

این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به تحولات پس از عملیات «طوفان الاقصی» گفت: کشور‌های منطقه همواره نسبت به پیامد‌های سیاسی و اجتماعی عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی محتاط بوده‌اند، اما رخداد‌های پس از هفتم اکتبر و جنگ غزه، سطح خشم عمومی در جهان عرب و اسلام را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است.

قنادباشی ادامه داد: در جریان حملات رژیم صهیونیستی به غزه، شمار زیادی از غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان، جان خود را از دست داده‌اند و همین مسئله موجی از اعتراضات و نفرت عمومی نسبت به این رژیم را در منطقه و حتی فراتر از آن ایجاد کرده است.

وی با اشاره به تأثیر این تحولات بر آینده پیمان ابراهیم تصریح کرد: در چنین فضایی، پیوستن کشور‌های جدید به این پیمان بسیار دشوارتر از گذشته شده و به نظر می‌رسد اهداف طراحان آن با موانع جدی‌تری روبه‌رو شده باشد.

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه افزود: دونالد ترامپ نیز به‌خوبی از این واقعیت آگاه است که افکار عمومی در کشور‌های عربی، به‌ویژه پس از جنگ غزه، نگاه بسیار منفی‌تری نسبت به رژیم صهیونیستی پیدا کرده است. در شرایطی که برخی مقامات این رژیم از جمله بنیامین نتانیاهو با اتهامات مرتبط با جنایات جنگی در مجامع بین‌المللی مواجه هستند، گسترش روابط رسمی با تل‌آویو نه‌تنها یک امتیاز سیاسی محسوب نمی‌شود، بلکه می‌تواند هزینه‌های اجتماعی و حیثیتی قابل توجهی برای دولت‌های عربی به همراه داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از کشور‌های منطقه دارای ساختار‌های سیاسی پادشاهی یا نظام‌های غیرانتخابی هستند و از همین رو نسبت به فشار‌های ناشی از نارضایتی عمومی آسیب‌پذیرترند. در چنین شرایطی، هرگونه عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی می‌تواند مشروعیت داخلی این دولت‌ها را تحت تأثیر قرار داده و موقعیت سیاسی آنها را با چالش‌های جدی مواجه کند.

قنادباشی در ادامه با اشاره به موضع اخیر عربستان سعودی درباره ضرورت تشکیل کشور مستقل فلسطین گفت: حمایت از تشکیل کشور فلسطین طی سال‌های اخیر به یکی از محور‌های مهم سیاست خارجی بسیاری از کشور‌ها تبدیل شده و بخش قابل توجهی از جامعه جهانی نیز از این رویکرد حمایت می‌کند.

وی افزود: در حال حاضر اکثریت کشور‌های جهان اصل تشکیل کشور فلسطین را پذیرفته‌اند و این موضوع بار‌ها در نشست‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد مورد تأکید قرار گرفته است.

این کارشناس مسائل خاورمیانه اظهار کرد: طرح دوباره مسئله فلسطین از سوی کشور‌هایی مانند عربستان سعودی را می‌توان در چارچوب حمایت سیاسی از حقوق فلسطینیان و همچنین مدیریت افکار عمومی داخلی و منطقه‌ای تحلیل کرد و این موضوع بیش از آنکه بیانگر تحول جدیدی در عرصه حقوق بین‌الملل باشد، بازتاب‌دهنده روندی است که سال‌هاست در جامعه جهانی جریان دارد.

وی در پایان تأکید کرد: روند کلی تحولات در نظام بین‌الملل نشان می‌دهد که حمایت از تشکیل کشور فلسطین به موضعی فراگیر در میان بخش بزرگی از کشور‌های جهان تبدیل شده و دولت‌ها در سال‌های گذشته دیدگاه خود را در این زمینه به‌طور شفاف اعلام کرده‌اند.