کشف شواهدی از پایگاه دریایی اشکانیان در میناب

حسین حسین‌زاده شهابی با توجه به پیشینه تاریخی تسلط ایرانیان بر تنگه هرمز، گفت: حدود ۲ هزار سال پیش، مهم‌ترین شبکه تجاری جهان با عنوان «جاده ابریشم» شناخته می‌شد که در قالب ۲ مسیر عمده زمینی و دریایی، شرق و غرب دنیای باستان را به یکدیگر متصل می‌کرد.

وی افزود: مسیر زمینی جاده ابریشم از چین آغاز می‌شد و پس از عبور از فلات ایران، از مسیر باستانی رگا (شهر ری) به سوی غرب امتداد می‌یافت و از طریق میان‌رودان و آناتولی به قلمرو روم باستان در اروپا می‌رسید. در کنار آن، جاده ابریشم دریایی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در تبادلات اقتصادی جهان آن روزگار ایفا می‌کرد؛ مسیری که از سواحل چین و هند آغاز می‌شد و پس از عبور از تنگه هرمز و خلیج فارس، به بصره می‌رسید و از آنجا راه خود را به بازارهای غربی ادامه می‌داد.

این پژوهشگر حوزه تاریخ و باستان‌شناسی با توجه به یافته‌های جدید در منطقه میناب تصریح کرد: در محدوده نخل ابراهیمی میناب، بقایای یک دژ متعلق به دوره اشکانی شناسایی و مورد کاوش باستان‌شناسی قرار گرفته است. همچنین یک خور باستانی با نام «خور کهور لنگر چینی» که از منطقه تیاب میناب آغاز شده و تا نزدیکی این دژ امتداد دارد، شناسایی شده که از منظر مطالعات دریایی و بازرگانی دارای اهمیت ویژه‌ای است.

حسین‌زاده شهابی ادامه داد: بررسی‌های میدانی، مطالعات تطبیقی و نتایج حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد این دژ کارکردی فراتر از یک استقرارگاه معمولی داشته و به‌عنوان یک پایگاه دریایی راهبردی برای تجهیز و اعزام ناوگان ایرانی به محدوده تنگه هرمز مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

وی تاکید کرد: شواهد به‌دست‌آمده بیانگر آن است که این پایگاه در راستای نظارت بر مسیرهای دریایی و کنترل تردد کشتی‌های تجاری فعال در جاده ابریشم دریایی ایجاد شده بود؛ کشتی‌هایی که از مراکز بزرگ اقتصادی شرق، به‌ویژه چین و هند، به سوی بازارهای غربی حرکت می‌کردند. این یافته‌ها نشان می‌دهد ایرانیان از حدود دو هزار سال پیش، به اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیکی تنگه هرمز به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی تجارت جهانی واقف بوده‌اند.

مؤلف و باستان‌شناس هرمزگانی با توجه به رقابت‌های اقتصادی قدرت‌های بزرگ دوران باستان گفت: امپراتوری روم، به‌عنوان مهم‌ترین رقیب تجاری ایران، همواره در تلاش بود تا با دور زدن قلمرو ایران، ارتباط مستقیم‌تری با مراکز تولید ابریشم، ادویه و سنگ‌های گران‌بهای شرق برقرار کند. در چنین شرایطی، استقرار پایگاه‌های دریایی و اعمال نظارت بر آبراهه‌های راهبردی، بخشی از سیاست کلان ایران برای صیانت از منافع اقتصادی و حفظ جایگاه خود در شبکه تجارت بین‌المللی آن دوران محسوب می‌شد.

حسین‌زاده شهابی خاطرنشان کرد: یافته‌های باستان‌شناسی میناب، نه‌تنها بخشی از تاریخ دریانوردی و تجارت ایران را روشن می‌کند، بلکه سندی ارزشمند از نقش‌آفرینی ایران در مدیریت یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان در دوران باستان به شمار می‌رود؛ جایگاهی که تنگه هرمز را از گذشته‌های دور به یکی از کانون‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی منطقه تبدیل کرده است.