بازار ارز در برابر دو سناریوی متفاوت/ ریزش همزمان طلا، سکه و دلار ادامه دارد؟

به گزارش برنا ،در معاملات اخیر، هر گرم طلای ۱۸ عیار که تا محدوده ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان پیشروی کرده بود، با افتی حدود ۸۰۰ هزار تومانی به کانال ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بازگشت. این کاهش به معنای افت نزدیک به ۵ درصدی قیمت طلا در فاصله‌ای کوتاه است.

در بازار سکه نیز روند مشابهی مشاهده شد. سکه تمام بهار آزادی با عقب‌نشینی محسوس به محدوده ۱۶۸ میلیون تومان رسید. این کاهش در حالی رخ داد که تنها چند روز قبل، معامله‌گران انتظار فتح کانال‌های قیمتی بالاتر را داشتند.

بازار ارز، اما بیشترین واکنش را به تحولات سیاسی نشان داد. نرخ دلار که طی ماه‌های گذشته تحت تأثیر انتظارات تورمی و نگرانی‌های سیاسی در مسیر صعودی قرار گرفته بود، اکنون وارد فاز اصلاح شده و به محدوده ۱۶۴ هزار تومان رسیده است. تتر نیز که معمولاً به عنوان شاخص انتظارات کوتاه‌مدت معامله‌گران شناخته می‌شود، به حوالی ۱۶۵ هزار تومان کاهش یافته است.

چرا بازار‌ها ناگهان تغییر مسیر دادند؟

اقتصاددانان معتقدند بخش مهمی از تقاضای موجود در بازار طلا و ارز ایران، تقاضای مصرفی نیست؛ بلکه تقاضایی است که با هدف حفظ ارزش دارایی‌ها در برابر تورم، تحریم و نااطمینانی‌های سیاسی شکل می‌گیرد.

در سال‌های اخیر هر بار که احتمال تشدید تنش‌های سیاسی افزایش یافته، سرمایه‌ها به سمت بازار‌های طلا، سکه و ارز حرکت کرده‌اند. برعکس، هر زمان نشانه‌هایی از کاهش تنش‌ها و افزایش احتمال گشایش‌های اقتصادی مشاهده شده، بخشی از این سرمایه‌ها از بازار‌های دارایی خارج شده‌اند.

اکنون نیز انتشار اخبار مربوط به توافق احتمالی موجب شده فعالان بازار، کاهش ریسک‌های سیاسی و افزایش دسترسی کشور به منابع ارزی را در محاسبات خود لحاظ کنند؛ موضوعی که مستقیماً بر انتظارات تورمی اثر گذاشته است.

افت دلار، مهم‌ترین عامل کاهش قیمت طلا

بررسی سازوکار قیمت‌گذاری طلا در ایران نشان می‌دهد ارزش طلای داخلی از دو متغیر اصلی تأثیر می‌پذیرد؛ نخست قیمت جهانی طلا و دوم نرخ ارز داخلی.

در شرایط فعلی، اگرچه قیمت جهانی طلا همچنان در سطوح تاریخی قرار دارد و اونس جهانی در محدوده بالای ۴ هزار دلار نوسان می‌کند، اما کاهش نرخ ارز در داخل کشور اثر بزرگ‌تری بر بازار گذاشته است.

به عبارت دیگر، رشد قیمت جهانی طلا نتوانسته افت نرخ دلار را جبران کند. نتیجه این معادله کاهش همزمان قیمت طلای آب‌شده، مصنوعات طلا و انواع سکه در بازار داخلی بوده است.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که روند نزولی نرخ ارز ادامه داشته باشد، حتی افزایش محدود قیمت جهانی طلا نیز نمی‌تواند مانع افت قیمت‌ها در بازار داخلی شود.

تخلیه حباب سکه آغاز شد

یکی از مهم‌ترین متغیر‌های تعیین‌کننده قیمت سکه، حباب قیمتی آن است. حباب سکه در واقع فاصله میان ارزش ذاتی طلا و قیمت معامله‌شده در بازار است.

در دوره‌هایی که انتظارات تورمی افزایش می‌یابد یا ریسک‌های سیاسی تشدید می‌شود، تقاضای سفته‌بازی به سرعت رشد کرده و حباب سکه بزرگ‌تر می‌شود.

اکنون با تغییر فضای روانی بازار، بخشی از این حباب در حال تخلیه است. معامله‌گران کوتاه‌مدت که طی ماه‌های گذشته با هدف کسب سود وارد بازار شده بودند، اکنون ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود را نقد کنند. همین موضوع فشار فروش را افزایش داده و روند نزولی سکه را تشدید کرده است.

برآورد‌ها نشان می‌دهد در صورت تداوم روند کاهشی دلار، ظرفیت تخلیه بیشتر حباب سکه نیز وجود خواهد داشت.

فعالان اقتصادی معتقدند مسیر آینده بازار ارز به نحوه اجرای توافق و میزان پایداری آن بستگی خواهد داشت.

در سناریوی نخست، اگر توافق به مرحله اجرا برسد، دسترسی ایران به منابع ارزی افزایش یافته، هزینه مبادلات خارجی کاهش پیدا می‌کند و عرضه ارز در بازار تقویت خواهد شد. در چنین شرایطی احتمال ادامه روند اصلاحی نرخ ارز وجود دارد.

اما سناریوی دوم بر پایه احتیاط شکل گرفته است. در این سناریو، بازار نسبت به جزئیات اجرایی توافق تردید دارد و معامله‌گران منتظر مشاهده آثار واقعی آن در اقتصاد هستند. در این حالت ممکن است پس از فروکش هیجانات اولیه، نرخ ارز در محدوده‌های جدید تثبیت شده یا بخشی از افت خود را جبران کند.

اقتصاد ایران در آستانه تغییر انتظارات

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بازار‌های مالی ایران بیش از آنکه به متغیر‌های جاری واکنش نشان دهند، از انتظارات آینده تأثیر می‌پذیرند. اکنون نیز آنچه در بازار طلا، سکه و ارز مشاهده می‌شود، بازتاب تغییر انتظارات نسبت به آینده اقتصاد کشور است.

اگر توافق سیاسی بتواند به افزایش صادرات نفت، آزادسازی منابع ارزی، رشد تجارت خارجی و کاهش فشار‌های تحریمی منجر شود، احتمال تداوم کاهش قیمت‌ها در بازار‌های دارایی وجود دارد. اما اگر این انتظارات محقق نشود، بازار‌ها بار دیگر مسیر متفاوتی را در پیش خواهند گرفت.

در حال حاضر پیام بازار روشن است؛ سرمایه‌گذاران در حال بازنگری در محاسبات خود هستند و بخشی از تقاضای احتیاطی که طی سال‌های اخیر موتور محرک رشد قیمت طلا، سکه و ارز بود، در حال عقب‌نشینی است. به همین دلیل بازار‌های دارایی وارد مرحله‌ای شده‌اند که می‌توان آن را «دوره ارزیابی پس از ریسک» نامید؛ دوره‌ای که نتیجه آن می‌تواند مسیر اقتصاد ایران در ماه‌های آینده را تعیین کند.