یک روز پیش از سقوط فرقه دموکرات، تجزیه آذربایجان گریزناپذیر بود؟

به‌رغم آن‌که پیشه‌وری نه تُرک‌گرا بود و نه حتی تجزیه‌طلب (دست کم حسب اظهارات خودش)، اما اگر مسیر فرقۀ دمکرات ادامه می‌یافت، جدایی آذربایجان از ایران و تجزیۀ ایران عملاً گریزناپذیر می‌شد. چون اساساً شأن نزول و فلسفۀ وجودی فرقۀ دمکرات بر همین اساس طراحی شده بود و استالین می‌خواست از این اهرم فشار علیه ایران استفاده کند، تا دولت ایران بالأخره مجبور به اعطای امتیاز نفت شمال به شوروی شود…