تابستان آتشین طبیعت | فرمان آماده‌ باش سراسری صادر شد | رصد و پایش ۴۰۸ نقطه بحرانی

همشهری‌آنلاین - مجیدجباری: بارندگی ‌های امسال اگرچه جان دوباره به طبیعت تشنه ایران بخشیده و دشت‌ها، مراتع و جنگل ‌ها را سرسبزتر از سال‌های گذشته کرده اما حالا با آغاز فصل گرما، طبیعت ایران، آزمون بزرگی را پیش روی خود می‌بیند. در بسیاری از مناطق کشور، پوشش گیاهی نسبت به سال گذشته چند برابر افزایش یافته است. علوفه‌ها و گیاهانی که در فصل بهار سبز شده‌اند، با افزایش دما به تدریج خشک و به انبوهی از مواد قابل اشتعال تبدیل می‌شوند. حالا فقط کافی است عامل آتش سوزی یعنی انسان وارد ماجرا شود تا یک جنگل، مرتع یا زیستگاه ارزشمند در مدت کوتاهی خاکستر شود. همین نگرانی‌ها باعث شده است یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با صدور دستور آماده ‌باش سراسری، خود را برای یکی از حساس‌ترین فصل‌های حریق در سال‌های اخیر آماده کند.

سرهنگ محمود بهنام‌فر، فرمانده یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور طی بیانیه‌ای از آماده‌باش صد درصدی نیروهای حفاظتی در سراسر کشور خبر داده و با اشاره به افزایش خطر آتش‌سوزی در ماههای پیش رو اعلام کرده است که دستورالعمل آمادگی عملیاتی به تمامی یگان ‌های حفاظت در ۳۱ استان کشور ابلاغ شده و همه ظرفیت‌ها برای پیشگیری و مقابله با حریق احتمالی بسیج شده‌اند.

زاگرس در خط مقدم خطر

جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور نیز در تشریح فرمان آماده‌باش یگان‌های حفاظت منابع طبیعی و همیاران طبیت در مناطق مختلف کشور می‌گوید: جنگل‌های زاگرس مهم‌ترین کانون نگرانی هستند و بیشترین تعداد و مساحت آتش سوزی‌ منابع طبیعی در این رویشگاه جنگلی رخ می‌دهد.

ابراهیم پیرزادیان در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین می افزاید: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که تا پایان شهریورماه بیشترین حجم آتش‌سوزی ‌ها در پهنه زاگرس که بخش بزرگی از منابع آب کشور به آن وابسته است، رخ می‌دهد. جنگل‌های زاگرس حدود ۴۰ درصد آب کشور را تامین می‌کنند و هرگونه آسیب به این اکوسیستم ارزشمند، پیامدهایی فراتر از نابودی درختان و پوشش گیاهی به دنبال خواهد داشت.

او ادامه می‌دهد: پس از زاگرس، جنگل‌های هیرکانی در شمال کشور دومین رویشگاه بحرانی و در معرض آتش سوزی هستند. این رویشگاه ارزشمند با قدمت میلیون‌ها سال از مهمترین ذخیره‌گاه‌های زیستی جهان به شمار می‌روند و هرساله بخش‌هایی از آن در آتش می‌سوزد که نمونه آن آتش سوزی جنگل‌های الیت در سال گذشته بود.

رد پای انسان در ۹۵ درصد حریق‌ها

با اینکه صاعقه یا گرمای شدید هم می تواند یکی از عوامل آتش سوزی‌های طبیعت باشند اما آمارها روایت دیگری دارند. به گفته معاون فنی یگان حفاظت منابع طبیعی کشور، بیش از ۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های عرصه‌های طبیعی منشاء انسانی دارند که البته بخش عمده این حوادث عمدی نیست و در نتیجه غفلت و بی ‌احتیاطی رخ می‌دهد.

پیرزادیان با اشاره به مصادیق بی احتیاطی انسان در حریق عرصه‌های طبیعی می‌گوید: روشن کردن آتش در طبیعت و رها کردن آن بدون اطمینان از خاموش شدن کامل، تا انداختن ته ‌سیگار، رها کردن بطری ‌های شیشه‌ای در طبیعت یا سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی در حاشیه جنگل و مرتع، مهمترین عوامل انسانی آتش‌سوزی در طبیعت هستند.

بسیج تجهیزات و نیروهای واکنش سریع

جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی کشور می‌گوید:یگان حفاظت منابع طبیعی برنامه‌های متعدد و گسترده‌ای را در سراسر کشور آغاز کرده است. خرید سالانه تجهیزات جدید، آماده‌سازی نیروهای عملیاتی، تشکیل تیم‌های واکنش سریع و برگزاری مانورهای استانی و شهرستانی بخشی از این برنامه ‌هاست.

۸ استان رکورد دار آتش سوزی در جنگل‌ و مرتع | پایش جنگل ها با «فانتوم» | هوش مصنوعی به کمک یگان حفاظت می آید

استان‌های زاگرس نشین بیشترین آمار حریق را دارند | تجهیز یگان حفاظت به تجهیزات نوین اطفای حریق | کاهش آتش‌سوزی عرصه‌های منابع طبیعی در پاییز امسال

پیرزادیان توضیح می‌دهد: در همه استانها جلسات هماهنگی با مدیریت بحران برگزار می‌شود و استانداران، فرمانداران و دستگاه‌های اجرایی مختلف بر اساس وظایف قانونی خود در برنامه مقابله با حریق مشارکت دارند. همچنین در مناطق مختلف کشور مانورهای آمادگی و تمرین‌های اطفای حریق برگزار می‌شود تا علاوه بر ارزیابی تجهیزات، سرعت واکنش نیروها در شرایط واقعی نیز سنجیده شود. این موضوع در مهار آتش‌سوزی‌ها اهمیت حیاتی دارد و حتی یک دقیقه تاخیر حریق کوچکی را به بحرانی بزرگ تبدیل می‌کند.

۵۰۰هزار دیده‌ بان برای طبیعت

به گفته پیرزادیان، یکی از مهمترین ظرفیت‌هایی که سازمان منابع طبیعی روی آن حساب ویژه ‌ای باز کرده، مشارکت مردمی است. بر همین اساس، حدود ۵۰۰ هزار نفر در سامانه «همیار طبیعت» ثبت‌نام کرده‌اند و به عنوان بازوهای مردمی حفاظت از منابع طبیعی فعالیت می‌کنند. این افراد در صورت مشاهده آتش‌سوزی، تخریب، تصرف اراضی یا سایر تهدیدها، موضوع را به نزدیک‌ترین واحد حفاظتی اطلاع می‌دهند. علاوه بر این، کوهنوردان، طبیعت‌گردان، عشایر و ساکنان محلی نیز در حفاظت از منابع طبیعی همیشه فعال بوده‌اند. سایر مردم هم از طریق سامانه‌های ۱۳۹ و ۱۵۰۴ می‌توانند کوچک ‌ترین نشانه‌های حریق را گزارش کنند.

جانشین فرمانده یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی می‌گوید: هیچ سامانه‌ای نمی‌تواند جایگزین حضور مردم در طبیعت شود و در بسیاری از موارد، نخستین گزارش‌های مردمی موجب شده آتش قبل از گسترش مهار شود. با این حال، همزمان با افزایش خطر حریق، طرح ‌های هوشمند سازی حفاظت از منابع طبیعی نیز وارد مرحله جدیدی شده‌ است.

دوربین‌های هوشمند تا پهپادهای پایش

به گفته پیرزادیان، در قالب طرح ملی پایش عرصه‌های طبیعی، ۴۰۸ نقطه بحرانی در سراسر کشور برای استقرار دوربین‌های نظارتی شناسایی شده‌اند. این دوربین‌ها توانایی پوشش صدها هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی را دارند و می‌توانند به صورت شبانه‌روزی شرایط مناطق حساس را رصد کنند. در حال حاضر برخی مناطق بحرانی به دوربین های هوشمند تجهیز شده‌اند. در کنار این سامانه‌ها، استفاده از فناوری‌های نوین مانند پهپادها، حسگرهای تشخیص دود و آتش و حتی سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار دارد.

او هدف از اجرای این طرح‌ ها را کاهش زمان شناسایی حریق و افزایش سرعت واکنش نیروهای عملیاتی عنوان می‌کند و می گوید: این زمان، همان زمان طلایی است که تفاوت میان آتش‌سوزی محدود و یک فاجعه گسترده محیط زیستی را نشان می‌دهد.

به گزارش همشهری‌آنلاین، یگان حفاظت منابع طبیعی امسال با آمادگی بیشتری برای مواجهه با حریق طبیعت وارد عمل شده، اما واقعیت این است که حفاظت از میلیون‌ها هکتار جنگل و مرتع تنها با توان نیروهای دولتی ممکن نیست. کارشناسان بارها هشدار داده‌اند که بخش عمده آتش‌سوزی ‌های طبیعت قابل پیشگیری هستند. خاموش کردن کامل آتش پیش از ترک محل، خودداری از سوزاندن بقایای کشاورزی، پرهیز از رها کردن زباله‌های قابل اشتعال و همچنین گزارش سریع دود یا آتش می‌تواند از نابودی هزاران هکتار از منابع طبیعی جلوگیری کند.