ونزوئلا طعمه طمع‌ورزی آمریکا/ ترامپ از جان بولیواری چه میخواهد؟

به گزارش همشهری آنلاین؛ بامداد روز شنبه کاراکاس پایتخت ونزوئلا و تعدادی دیگر از شهرهای این کشور، مورد تجاوز نظامی آمریکا قرار گرفت. این تجاوز علیه مراکز نظامی و غیر نظامی پس از هفته ها تهدید دولت ونزوئلا توسط ترامپ انجام شد. ترامپ به بهانه مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر، مدت هاست که دولت قانونی مادورو را زیر ضرب حملات و تهدیدات خود قرار داده و بارها تاکید کرده بود که کار این دولت تمام خواهد شد. اما همزمانی این تجاوز با تحولات ایران معنادار به نظر میرسد. ترامپ به دنبال چیست.

دولت ونزوئلا روز شنبه و در بیانیه‌ای با اشاره به تجاوز نظامی آمریکا به خاک این کشور، خواستار «بسیج و قیام مردم برای دفاع از استقلال خود در برابر تجاوز امپریالیستی» شد. مادورو نیز فرمان «اعلام وضعیت اضطراری خارجی در سراسر کشور» و «آغاز فوری مبارزه مسلحانه» با هدف «حفاظت از حقوق مردم» را امضا و دستور اجرایش را صادر کرد.

همزمان با این تحولات، اخبار ضد و نقیضی درباره سرنوشت مقامات ونزوئلا از جمله رئیس جمهور و وزیر دفاع به وجود آمد. ترامپ با انتشار مطلبی مدعی بازداشت مادورو و همسرش و انتقال آنها به خارج از ونزوئلا شد؛ همچنین خبرهایی درباره کشته‌شدن وزیر دفاع این کشور بیرون آمد اما مدتی بعد هر دو خبر تکذیب شد.

دروغ های ترامپ درباره ونزوئلا

سیاستمداران معمولاً برای بزک کردن اعمال خلاف قاعده و قانون خود سعی میکنند توجیهات اخلاقی بتراشند. ترامپ نیز این چنین است. ترامپ هفته‌هاست که حملات لفظی علیه ونزوئلا و رئیس جمهور آن را به یکی از مفاد اصلی و ثابت مواضع و سخنرانی های خود تبدیل کرده است. رئیس جمهور آمریکا مدعی است که ونزوئلا سالهاست به طور سیستماتیک در حال انتقال قاچاقچیان، موادفروش ها، زندانی های خطرناک و قاتلان به داخل خاک آمریکاست و بدین صورت، تبدیل به «سوژه ضد امنیت ملی» برای مردم آمریکا شده است. ترامپ مدتی پیش در گفت‌وگو با وب‌سایت «پولیتیکو» صراحتاً اعلام کرد که «روزهای مادورو به شماره افتاده است». به همین مناسبت ارتش آمریکا طی هفته‌های اخیر حضور نظامی خود در دریای کارائیب و در مرز ونزوئلا را افزایش داده بود.

همه ادعاهای ترامپ درباره اقدام ونزوئلا علیه امنیت آمریکا در قالب سازمان دادن به کارتل های مواد مخدر در حالیست که دولت آمریکا تاکنون هیچ جزئیاتی درباره این ادعاها منتشر نکرده و صرفاً به کلی گویی های ترامپ در این زمینه بسنده شده است.

ونزوئلا چرا سوژه طمع ورزی آمریکا شده است؟

به نظر میرسد آنچه آمریکا را علیه مادورو تحریک کرد تا دست به اقدام نظامی بزند، نه بهانه کارتل های مواد مخدر بلکه موضع سیاسی کاراکاس در نظام بین الملل و وضعیت این کشور در حوزه های انرژی و ژئوپولیتیک است. ونزوئلا یک کشور سوسیالیستی، با گرایش های مقاومتی و ضدیت با سرمایه داری جهانی است و مجموعه این عوامل، فی نفسه میتوانند دولتی مانند آمریکا را که همواره به ضدیت با گرایش های سوسیالیستی اشتهار داشته، به اقدام متقابل تحریک نماید.

از منظر بلوک بندی سیاسی/ایدئولوژیک جهانی هم ونزوئلا در عداد «کشورهای غیرغربی» محسوب میشود که سردمدار آنها چین و روسیه ایران به شمار می آیند. ونزوئلا هرچند عضویتی در ائتلاف های کشورهای غیر غربی نظیر بریکس و شانگهای ندارد، اما همکاری های این کشور با چین و روسیه و ایران از جمله در حوزه های نظامی و عمرانی، در حد بالایی است. این همکاری ها و مناسبات تنگاتنگ، طبیعی است که آمریکا را نسبت به ونزوئلا بدبین و برای اقدام سخت نظامی ترغیب کند.

از سوی دیگر، ونزوئلا به دلیل داشتن بالاترین حد از ذخائر انرژی در جهان، کشوری طمع انگیز برای امپریالیسم آمریکا به شمار می آید که با «بحران انرژی» دست به گریبان است. در همین باره اخیراً روزنامه انگلیسی «اسپکتیتور» در گزارشی با اشاره به هدف آمریکا برای دستیابی و تسلط بر ذخایر عظیم نفت ونزوئلا تصریح کرد: «رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است به‌دنبال دسترسی به ذخایر نفتی بهره‌برداری‌نشده ونزوئلا که حدود ۳۰۰ میلیارد بشکه است، باشد؛ چیزی فراتر از میزان ذخایر نفت عربستان سعودی».

تمرکز ترامپ روی ونزوئلا معلول عامل ژئوپولیتیک نیز می باشد. ونزوئلا در منطقه آمریکای لاتین قرار دارد که از حیث تاریخی همواره مورد توجه آمریکا بوده و از نیمه اول قرن نوزدهم به بعد به «حیاط خلوت» آمریکا شهرت داشته است. اخیراً و با انتشار سند راهبرد امنیت ملی آمریکا در دوره ترامپ، مشخص شد که ترامپ در صدد احیای «دکترین مونرو» است که افزایش سلطه واشنگتن بر منطقه آمریکا (شامل آمریکای شمالی و جنوبی) را در نظر دارد.

اشتراکات ایران و ونزوئلا؛ کار سخت آمریکا

اما وضعیت ونزوئلا و چرایی طمع ورزی آمریکا به نابودی این کشور، نسبتی وثیق با تمایلات ترامپ برای نابودی ایران دارد. اساساً تهران و کاراکاس اشتراکات زیادی دارند که باعث شده ترامپ در این مقطع، به طور موازی فشار بر هر دو کشور را در دستور کارش بگذارد. تهران به خصوص از دوره دولت نهم به بعد، همکاری هایش با کاراکاس در زمینه های مختلف از جمله عمرانی، انرژی و نظامی را توسعه داده است. به همین نسبت، کاراکاس واحدی مهم در حلقه دورزدن تحریم های ظالمانه آمریکا علیه ایران است و واشنگتن از این موضوع به خوبی آگاهی دارد.

از سوی دیگر، ایران نیز مانند ونزوئلا واحدی در زمره کشورهای «غیر غربی» یا در اصطلاح سنتی اش، کشورهای «جنوب» است؛ با این تفاوت که ایران برخلاف ونزوئلا کشوری فعال تر در ائتلاف های منطقه ای و فرامنطقه ای نظیر بریکس و شانگهای به شمار می‌آید و عمق همکاری‌اش با کشورهایی چون روسیه و چین، بیشتر است. مضاف بر این، ایران نیز مانند ونزوئلا واجد منابع عظیم انرژی است و همچنین به لحاظ ژئوپولیتیک در یکی از «هارت لندهای» جهانی قرار دارد. با همه این توصیفات معلوم میشود که چرا ترامپ این روزها دارد پروژه فشارش بر تهران و کاراکاس را به طور موازی پیش میبرد.

در واقع ترامپ با حمله بامداد شنبه به ونزوئلا سعی دارد این کشور را از مدار کشورهای غیر غربی بیرون بیاورد و متعاقب آن، به بازوهای انرژی کشورهای تحت تحریمی نظیر ایران ضربه اساسی وارد آورد.

با این حال گرایش مردم ایران و ونزوئلا به مقاومت، کار را برای آمریکایی ها سخت کرده است. چه آنکه بر اساس گزارش رسانه ها آمریکا تصور می‌کرد با حملاتش علیه ونزوئلا مردم این کشور را به قیام علیه مادورو وادارد اما مردم چنین نکردند. چیزی شبیه اقدام ملت ایران در تجاوز ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی.