فراخوان غیر قانونی کشتار «مینا» | یک پرنده‌ شناس: اقدام خودسرانه باعث هرج و مرج می‌ شود

همشهری‌آنلاین – مجید جباری: این روزها مرغ مینا بیش از آنکه در آسمان شهرها یا زیستگاه‌های طبیعی دیده شود، در کانون قضاوت ‌ها قرار گرفته است. در شبکه‌های اجتماعی از مهاجم بودن این پرنده می‌گویند و حتی برخی پا را فراتر گذاشته و خواستار برخوردهای شدید و فراخوان برای شکار و کشتار این پرنده شده ‌اند. کارشناسان محیط‌زیست و پرنده‌شناسان اما تاکید می‌کنند که درباره تهدید مرغ مینا نسبت به گونه‌های دیگر مثل کلاغ زاغی و بلبل خرما بزرگ‌نمایی شده است. آنها هشدار می‌دهند که فراخوان خودسرانه برای شکار یا کشتار این پرنده، آن هم از سوی برخی افراد دانشگاهی پشتوانه علمی و قانونی ندارد و می‌تواند به هرج‌ و مرج و در مدیریت حیات‌وحش منجر شود.

موسس انجمن پرنده‌ شناسی و پرنده ‌نگری طرلان در این باره می‌گوید: فراخوان برخورد خشن یا کشتار مرغ مینا نه مبنای علمی دارد و نه کمکی به مدیریت تنوع زیستی کشور می‌کند. مرغ مینا در بخش‌هایی از شرق ایران گونه بومی است و حضور آن در شمال و مرکز ایران نسبتا جدید محسوب می‌شود.

علیرضا هاشمی در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین توضیح می‌دهد: نسل‌های قدیمی‌ تر معمولا مرغ مینا را در طبیعت نیمه شمالی کشور نمی‌دیدند. افزایش جمعیت این پرنده در این مناطق، بیشتر به ‌دلیل ورود حجم زیادی از جوجه‌های مینا از پاکستان و همچنین رهاسازی یا فرار پرندگان قفسی است.

او با اشاره به ویژگی‌های زیستی این پرنده می‌گوید: مرغ مینا همه ‌چیزخوار است و توان بالایی در سازگاری با محیط‌های مختلف دارد. برخلاف بسیاری از پرندگان، در آب‌وهوای سرد و مرطوب هم به‌خوبی تکثیر می‌شود. از سوی دیگر، دشمن طبیعی موثری ندارد و همین موضوع باعث افزایش جمعیت این پرنده در محیط‌های انسانی و شهری شود.

بزرگ‌نمایی خطر مرغ مینا

این پرنده‌ شناس با بیان اینکه بزرگ ‌نمایی خطر مرغ مینا، نگاه دقیقی به مسئله نیست، اضافه می‌کند: در کشور گونه‌های دیگری وجود دارند که از نظر اثرگذاری بر اکوسیستم به ‌مراتب مسئله ‌ساز تر از مرغ مینا هستند. پرندگان دیگری مثل کلاغ ‌زاغی یا بلبل خرما که در بسیاری از مناطق کشور به‌ دلیل نبود مدیریت پسماند و دخالت‌های انسانی، جمعیتشان به ‌شدت افزایش یافته است. با این وجود درباره این گونه‌ها هم کار آماری و علمی جدی انجام نشده است. ضمن اینکه دیدگاه‌هایی که این پرنده را یک تهدید بزرگ و غیرقابل کنترل می‌دانند، دقیق نیست.

هاشمی با بیان اینکه تصمیم ‌گیری درباره حیات‌ وحش نباید بر اساس مشاهده‌های محدود و موردی باشد، می‌گوید: دیدن چند مرغ مینا در یک محله یا پارک، نمی‌تواند مبنای سیاست‌گذاری باشد. ما به داده، آمار و مطالعات حفاظتی نیاز داریم و چه ‌بسا اولویت‌های بسیار مهم‌تری نسبت به مرغ مینا در حیات وحش کشور وجود داشته باشد.

اقدام جنجالی یک خواننده در فضای مجازی | نمایش با شاهین سرخ در حال انقراض

او ریشه بسیاری از مشکلات را در رفتار انسان می‌داند و تاکید می‌کند: مدیریت غلط پسماند، عامل اصلی افزایش جمعیت گونه‌هایی مانند مینا، سگ، گربه و کلاغ است. وفور و در دسترس بود غذا جمعیت هر گونه ‌ای را افزایش می‌دهد. بنابراین به نظر من اگر زباله و پسماند به ‌درستی مدیریت شود، بخش زیادی از این مشکلات کاهش پیدا می‌کند.

کنترل خرید و فروش و قاچاق

موسس انجمن پرنده‌ شناسی و پرنده ‌نگری طرلان یکی از راه های کنترل جمعیت این گونه‌ها را کنترل خرید و فروش و قاچاق حیات‌وحش عنوان می کند و می افزاید: هنوز هم مرغ مینا صید و در قفس فروخته می‌شود. همین موضوع به افزایش جمعیت این پرنده در طبیعت دامن می‌زند.

به گفته این پرنده‌شناس، برخوردهای جدی و حذف فیزیکی باید آهرین گزینه باشد. در دنیا روش‌های غیر خشن متعددی برای مدیریت جمعیت پرندگان مهاجم وجود دارد. حذف فیزیکی فقط در شرایط خاص و بحرانی معنا پیدا می‌کند که درباره مرغ مینا در حال حاضر چنین شرایطی در کشورما دیده نمی‌شود.

هاشمی هشدار می‌دهد: با تخریب زیستگاه‌ها، جمعیت پرندگان شکاری کاهش می‌یابند و همین امر سبب می شود گونه‌های فرصت‌ طلب افزایش پیدا کنند. نمونه آن، افزایش جمعیت کلاغ‌ها در تهران است. پرندگانی که در محیط های شهری آنقدر غذا در دسترس دارند که حتی بخشی از توان پروازشان را از دست داده‌اند. همه این موارد نتیجه دستکاری‌های انسانی در طبیعت است.

او می افزاید: به نظر من می‌توان به جذابیت‌های مرغ مینا هم توجه کرد. برخی رفتارهای این پرنده انسان را شگفت ‌زده می‌کند. مرغ مینا پرنده‌ای باهوش و بازیگوش است و علاقه عجیبی به ارتباط با انسان دارد. در پارک‌هایی مثل نیاوران یا پارک شهر بارها دیده‌ام چطور با زیرکی مواد غذایی را از کنار مردم برمی‌دارند. این شیطنت ‌ها بخشی از جذابیت این پرنده است. اما متاسفانه این موارد و حتی زیبایی‌های ظاهری مرغ مینا کمتر دیده می‌شود. بال‌های سیاه و سفید زیبایی دارد، نوک زرد و چشم‌های درخشانی که توجه را جلب می‌کند. حتی کلنجار رفتن با گربه ‌ها و کلاغ‌ ها هم نشان از هوش بالای این پرنده دارد.

پرهیز از واکنش‌های شتاب زده

هاشمی در باره فواید مرغ مینا می‌گوید:‌ هر نوع گونه حیات وحش، نقشی در طبیعت دارد. مرغ مینا هم می‌تواند در زیستگاه طبیعی خود در مهار برخی آفات و حشرات درشت‌ جثه موثر باشد. حذف شتاب ‌زده و بدون مطالعه آن ممکن است به برهم ‌خوردن تعادل اکوسیستم منجر شود.

این پرنده شناس در جمع بندی سخنانش می‌گوید: این که عنوان می‌شود باید مراقب اثرات منفی مرغ مینا در محیط‌های شهری و زیستگاه های غیر بومی آن باشیم، درست است، اما باید سود و زیان این حضور را بررسی کنیم و این قضاوت بدون تحقیق علمی ممکن نیست. متاسفانه در این زمینه کار پژوهشی جدی انجام نشده ‌است. به همین خاطر معتقدم باید از واکنش‌های احساسی و نسخه ‌های شتاب ‌زده پرهیز کرد.