یادداشت | نه انفعال، نه افراط؛ ترسیم مسیر تعامل از موضع قدرت

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: احد آزادی‌خواه، نماینده مجلس درباره صحبت‌های رهبر انقلاب به مناسبت سالروز قیام مردم تبریز و مواضع ایشان درباره مذاکرات هسته‌ای به همشهری آنلاین گفت:

رهبر انقلاب در سخنان اخیر خودشان در سالروز قیام مردم تبریز، پیوندی روشن و قابل دفاع میان «دیپلماسی» و «میدان» برقرار کردند؛ پیوندی که براساس آن، سیاست خارجی و توان دفاعی در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه یکدیگر را تکمیل می‌کنند. ایشان با نگاهی واقع‌بینانه و به‌دور از افراط و تفریط، واقعیت‌های جامعه، منطقه و نظام بین‌الملل را برای افکار عمومی تشریح کردند و کوشیدند تصویر دقیقی از موقعیت ایران در معادلات جاری ارائه دهند.

امروز متأسفانه به‌خاطر القائات ناامیدکننده برخی افراد خودباخته متاثر از جریان اسرائیلی ایران‌اینترنشنال و نفاق در ترکیب با سلطنت‌طلبان به حس انفعالی رسیده‌اند. رهبر انقلاب موضع را از انفعال به فعال تغییر داد و مبتنی بر داده‌های دقیق و درست نسبت به توان موشکی، توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران و قدرت بازدارندگی ایران اطمینان دادند.

تأکید بر اقتدار ایران، صرفا یک موضع‌گیری سیاسی نبود؛ بلکه ناظر بر ارزیابی مشخص از بنیه دفاعی و توانمندی‌های بازدارنده جمهوری اسلامی است. در این چارچوب، توان موشکی و ظرفیت‌های دفاعی کشور به‌عنوان مولفه‌های عینی قدرت مطرح شد؛ مولفه‌هایی که از نگاه ایشان واقعیتی انکارناپذیر در موازنه منطقه‌ای است و طرف‌های خارجی ناگزیر از پذیرش آن هستند. این رویکرد را می‌توان تلاشی برای تغییر فضای روانی از انفعال به کنشگری فعال ارزیابی کرد؛ فضایی که به‌گفته برخی تحلیل‌ها، تحت‌تأثیر روایت‌های رسانه‌ای معارض و جریان‌های سیاسی مخالف شکل گرفته بود.

در بخش دوم، موضوع مذاکرات با دقت بیشتری صورت‌بندی شد. رهبر انقلاب تصریح کردند گفت‌وگویی که نتیجه آن از پیش تعیین شده باشد، عملا مذاکره نیست. بر این اساس، اگر روند جاری با هدف تحمیل خواسته‌های یکجانبه یا سلب حقوق مسلم ایران طراحی شود، ادامه آن فاقد توجیه خواهد بود. در مقابل، چنانچه استانداردهای متعارف مذاکره ـ ازجمله احترام متقابل و پذیرش منافع دوطرف ـ رعایت شود، ایران از گفت‌وگو استقبال می‌کند و به تعهدات خود پایبند خواهد بود. این تعریف، چارچوب روشنی برای تیم مذاکره‌کننده ترسیم می‌کند و دامنه انعطاف و خطوط قرمز را به‌طور همزمان مشخص می‌سازد.

نکته سوم، دفاع از حق مردم ایران در بهره‌مندی از ظرفیت هسته‌ای کشور بود. اشاره به هزینه‌های انسانی و شهدای این مسیر، نشان می‌دهد برنامه هسته‌ای صرفا یک پروژه فنی یا اقتصادی نیست، بلکه به بخشی از مطالبه ملی و سرمایه نمادین کشور تبدیل شده است. در این چارچوب، هرگونه تلاش برای محروم‌سازی ایران از این حق، با مخالفت جدی روبه‌رو خواهد شد و درصورت طرح چنین رویکردی، ضرورت بازنگری در مدل مذاکره مطرح می‌شود.

در کنار این۳محور، می‌توان پیام کلان این سخنان را در بازتعریف نسبت «اقتدار داخلی» و «تعامل خارجی» جست‌وجو کرد. دیپلماسی بدون پشتوانه میدان کارآمد نیست و میدان بدون عقلانیت دیپلماتیک نیز می‌تواند پرهزینه شود. از این منظر، ترکیب اقتدار دفاعی، مذاکره مشروط و تأکید بر حقوق ملی، چارچوبی را شکل می‌دهد که هدف آن تقویت قدرت چانه‌زنی ایران در عرصه بین‌المللی و همزمان حفظ انسجام داخلی است.

برآیند این مواضع، انتقال این پیام است که ایران آماده گفت‌وگوست، اما نه از موضع ضعف و نه با پذیرش پیش‌شرط‌های تحمیلی. موفقیت این مسیر، علاوه بر رفتار طرف مقابل، به انسجام داخلی و مدیریت واقع‌بینانه انتظارات نیز وابسته خواهد بود.