گام بلند دولت برای عبور از خاموشی | تابستان سال آینده قطع برق نداریم؟

به گزارش همشهری آنلاین، رئیس‌جمهور در جریان سفر استانی‌ به استان گلستان از کسری ۲۰ تا ۲۳هزار مگاواتی برق در آغاز فعالیت دولت چهاردهم رونمایی و تأکید کرد: علاوه بر کمبود ظرفیت تولید برق، در تأمین سوخت نیروگاه‌های موجود نیز با مشکل مواجه بودیم؛ اما امسال بخش قابل توجهی از کسری سوخت نیروگاه‌ها جبران شده و همزمان توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با شتابی بی‌سابقه در حال انجام است.
این در حالی است که در تابستان سال گذشته ایران با کسری برق و خاموشی برنامه‌ریزی‌شده مواجه شده بود. پزشکیان می‌گوید: تاکنون حدود ۴هزار مگاوات ظرفیت جدید در حوزه انرژی خورشیدی وارد مدار شده و تا پایان سال این رقم به ۶هزار مگاوات خواهد رسید.

خاموشی‌های تابستان سال گذشته هم کام مردم را تلخ کرد و هم دولت را زیر فشار قرار داد تا درنهایت برنامه‌ریزی برای تولید برق خورشیدی در اولویت قرار گیرد. ظرفیت اسمی نیروگاه‌های ایران درحال‌حاضر حدود ۹۸هزار مگاوات برآورد می‌شود و پزشکیان قول داده برای اینکه دیگر برق نرود، دست‌کم ۱۵هزار مگاوات به ظرفیت فعلی اضافه شود، آن هم تا تابستان سال آینده. این اقدام به‌گفته رئیس‌جمهور، در بازه زمانی کوتاه‌مدت، بی‌سابقه است و یک گام برای حل ریشه‌ای مشکل انرژی در کشور به‌حساب می‌آید.

رئیس‌جمهور می‌گوید: بالغ بر ۷۰هزار مگاوات قرارداد افزایش تولید برق منعقد شده و هدف‌گذاری نهایی دولت رسیدن به ظرفیت بیش از ۱۲۰هزار مگاوات واقعی است.

ورود ایران به باشگاه برترین‌ها

یزدان رضایی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت نیرو می‌گوید: ظرفیت منصوبه کشور از ۷هزار مگاوات در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی با ۱۴برابر رشد به بیش از ۹۸هزار مگاوات رسیده که به‌زودی در سال۱۴۰۵ جشن ورود به ظرفیت ۱۰۰هزار مگاواتی را برگزار خواهیم کرد.

حمید سرداری، مدیرکل دفتر مهندسی و نظارت بر طرح‌های نیروگاهی شرکت برق حرارتی هم اعلام کرد: ایران با برخورداری از ۷۸هزار مگاوات ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های حرارتی توانسته در میان ۱۰کشور برتر تولیدکننده برق حرارتی جهان قرار بگیرد. به‌گفته او، ظرفیت نیروگاه‌های حرارتی درحال‌حاضر نسبت به ابتدای انقلاب ۱۷برابر و میزان تولید برق این واحدها نیز ۳۶برابر افزایش پیدا کرده است.

راه رهایی مطمئن از بی‌برقی

وعده افزایش ۱۵هزار مگاواتی ظرفیت تولید برق تا پیش از اوج مصرف تابستان۱۴۰۵ که از سوی پزشکیان مطرح شده، درصورت تحقق می‌تواند بخشی از فشار مزمن شبکه برق کشور را کاهش دهد، اما به‌تنهایی به‌معنای پایان ناترازی ساختاری برق نخواهد بود، چراکه کسری برق در مقاطعی به ۲۰ تا ۲۳هزار مگاوات می‌رسد؛ شکافی که نشان می‌دهد مسئله صرفا کمبود ظرفیت نصب‌شده نیست، بلکه فاصله میان ظرفیت اسمی و توان عملی در زمان اوج مصرف، نقش تعیین‌کننده دارد.

دولت اعلام کرده تاکنون حدود ۴هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی وارد مدار شده و این رقم تا پایان سال به ۶هزار مگاوات خواهد رسید. توسعه تجدیدپذیرها از منظر تنوع‌بخشی به سبد انرژی اقدامی مثبت ارزیابی می‌شود، اما ازآنجاکه بخش عمده مصرف در ساعات غروب و شب‌های تابستان به اوج می‌رسد، نبود زیرساخت‌های ذخیره‌سازی گسترده می‌تواند کارایی این ظرفیت را در مدیریت پیک محدود کند. در کنار آن، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام حرارتی، ارتقای راندمان نیروگاه‌های موجود و تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی، سریع‌ترین مسیر برای افزایش ظرفیت عملی شبکه محسوب می‌شود؛ مسیری که نسبت به ساخت نیروگاه‌های جدید زمان و هزینه کمتری دارد.

پوشش ناترازی با مدیریت و کاهش مصرف

ناترازی برق در ایران صرفا مربوط به تولید نیست، بلکه حاصل رشد شتابان مصرف در برابر افزایش کند ظرفیت مؤثر است. پایین‌بودن قیمت برق و ساختار یارانه‌ای گسترده، انگیزه صرفه‌جویی را کاهش داده و شدت مصرف انرژی را در کشور بالا نگه داشته است.

در چنین شرایطی، حتی با تحقق افزایش ۱۵هزار مگاواتی نیز بدون اصلاح تدریجی نظام تعرفه‌ها، اجرای دقیق تعرفه‌های پلکانی برای مشترکان پرمصرف و تقویت سیاست‌های مدیریت بار در بخش صنعت، خطر بازگشت خاموشی‌ها در سال‌های آینده همچنان وجود خواهد داشت؛ بنابراین انتظار می‌رود دولت در زمینه فرهنگ مصرف اهتمام بیشتری داشته باشد تا مردم نیز به پایان خاموشی‌ها کمک کنند.

رفع خاموشی‌ها مستلزم اصلاح ساختاری از تولید تا مصرف

از سوی دیگر، کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع، که بخشی از برق تولیدی را پیش از رسیدن به مصرف‌کننده از بین می‌برد، می‌تواند به‌عنوان «تولید مجازی» تلقی شود و با هزینه‌ای کمتر از احداث نیروگاه جدید، چندهزار مگاوات به ظرفیت مؤثر کشور بیفزاید. همچنین جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در حوزه انرژی‌های نو و تضمین خرید پایدار برق برای بخش خصوصی، پیش‌شرط تبدیل قراردادهای اعلام‌شده به ظرفیت عملی است.

وعده دولت برای عبور از خاموشی‌ها اگر با مجموعه‌ای از اصلاحات ساختاری در حوزه قیمت‌گذاری، بهره‌وری، مدیریت مصرف و ارتقای فناوری همراه شود، می‌تواند نقطه عطفی در ساماندهی بازار برق باشد. درغیراین‌صورت افزایش ظرفیت تولید هرچند ضروری، اما تنها مُسکنی موقت برای بحرانی خواهد بود که ریشه‌های آن فراتر از کمبود نیروگاه است.