لحظه‌ شماری برای شکفتن لاله ‌های واژگون | گردشگری محافظت شده، دستور کار زاگرس نشینان برای حفاظت از لاله واژگون

به گزارش همشهری آنلاین، لاله واژگون یکی از ۱۲ هزار گونه گیاهی شناخته‌شده در ایران است که در زمره میراث طبیعی ایران قرار گرفته و شکفته شدنش مساوی است با حضور گردشگران و طبیعت‌گردان در رویشگاه‌های طبیعی.

براساس داستانی که نقل می‌شود، لاله واژگون شاهد گردن زدن سیاوش به دست گرسیوز، برادر کوچک افراسیاب، بوده است. پس از این اتفاق غم‌واندوه بر این گل سایه افکند، رویش سرخ شد، با همه غصه‌هایش سربه‌زیر انداخت و بر بی‌گناهی سیاوش گریست. اشک‌های لاله واژگون در واقع شیره بی‌رنگی است که درون آن قرار گرفته و گاهی از آن سرازیر می‌شوند.

روایت این داستان موجب شده تا در برخی مناطق ایران زمین به‌ ویژه در پاوه و اورامانات از این گل با عنوان گل اشک سیاوش نیز یاد کنند. حتی کردهای ایران معتقدند هرکس این گل را بچیند درهای رحمت و برکت الهی بر او بسته خواهد شد و به همین سبب به آن گل نان‌بُر هم می‌گویند. جالب است که ردپای این گل دیدنی و کمیاب در تاریخ ایران نیز وجود دارد؛ نقش‌ونگار لاله واژگون در سرستون‌های دوره ساسانی و در طاق بستان، در کنار نقش پادشاه ساسانی به‌چشم می‌خورد

لاله واژگون، گلی منحصربه‌فرد، همچون نگینی درخشان در میان خاک ایران، رویشگاه اصلی‌اش، جنگل‌های مناطق زاگرسی می‌روید.

در میان همه مناطق زاگرسی، دشت لاله‌های واژگون کوهرنگ چهارمحال و بختیاری با مساحت ۳۶۰۰ هکتار، بزرگترین و متراکم‌ترین رویشگاه این گیاه است به طوری که این منطقه یکی از جاذبه‌های دیدنی و گردشگری کشور محسوب می‌شود.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری در این باره به همشهری می‌گوید: «رویشگاه‌های این گونه گیاهی یکی از مهمترین جاذبه‌های طبیعی استان و همیشه مورد توجه گردشگران هستند، اما توسعه گردشگری در این حوزه نیازمند رویکردی پایدار و کنترل ‌شده است.»

حیدر صادقی با بیان اینکه حدود یک تا دو ماه تا فصل رویش لاله‌های واژگون باقی مانده است، می‌افزاید: «با اینکه دشت لاله‌های واژگون ظرفیت بالایی در حوزه گردشگری ایجاد، اما تراکم لاله‌های چهارمحال و بختیاری نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده است؛ تراکم لاله‌های واژگون نسبت به حدود ۱۵ سال قبل تقریبا به نصف کاهش یافته است.»

او حضور کنترل ‌نشده گردشگران، چرای دام، تغییرات اقلیمی و برخی تنش‌های زیست‌محیطی را از مهمترین دلایل این کاهش می‌داند و می‌گوید: «زیرساخت‌های گردشگری در برخی رویشگاه‌ها وجود ندارد؛ برای مثال مسیرهای تعریف‌ شده گردشگری در منطقه پیش‌بینی نشده و همین موضوع موجب شده ورود بازدیدکنندگان بدون ملاحظه محیط‌زیستی اتفاق بیافتد.»‌

در برخی موارد چیدن گل‌ها یا خارج کردن پیاز لاله توسط افراد ناآگاه نیز به این رویشگاه‌ها آسیب زده است. حیدری با بیان اینکه حفظ لاله‌های واژگون در دستور کار اداره میراث فرهنگی چهارمحال و بختیاری است، تاکید می‌کند: «رویکرد استان تدوین طرح گردشگری پایدار با محوریت حفاظت از لاله‌های واژگون است تا هم زمینه حضور گردشگران فراهم و هم از این گونه گیاه کمیاب به ‌درستی محافظت شود.»

ورود گردشگران در قالب تورهای محدود، مدیریت ‌شده و متناسب با ظرفیت منطقه طی هماهنگی با اداره کل منابع طبیعی و سایر دستگاه‌های متولی از برنامه‌های این استان برای حفاظت از لایه‌های واژگون است.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری ادامه می‌دهد: «در سال‌های گذشته اداره کل منابع طبیعی به ‌صورت مقطعی اقدام به قرق برخی مناطق کرد که به بهبود نسبی شرایط کمک کرد، اما حفاظت موثر از این رویشگاه‌ها نیازمند برنامه‌های منسجم‌تر و بلندمدت است.»