برخاستن ققنوس از خاکستر | قرآن‌هایی که در ناآرامی‌ها سوختند، چه شدند؟

همشهری آنلاین-رابعه تیموری: این تابلوها که از مرمت و بازسازی صفحات نیمه‌سوخته به وجود می‌آیند، به زودی بر روی عرشه پل‌های هوایی شهر به نمایش درمی آیند تا رخداد تلخ قرآن‌سوزی به فرصتی برای متبرک شدن فضای شهر از آیه‌های قرآنی بدل شود. «مجتبی صادقی» که از کاتبان ممتاز کلام الله است، ایده این‌رویداد هنری فاخر را ارائه کرده و با حمایت سازمان زیباسازی شهر تهران و همکاری ٢٠ کاتب کلام الله در حال انجام آن است.

تلفیق سطورچاپی و دست‌نویس

انتشار اخبار و تصاویر قرآن‌سوزی در حوادث دی ماه برای همه تلخ بود و برای کاتبانی مانند مجتبی صادقی؛ تلخ‌تر. او که عمری به کتابت قرآن مشغول بود، با دیدن این تصاویر تصمیم گرفته قرآن‌های سوخته را از مساجد جمع‌آوری کند و در کارگاه کتابتش به مرمت و بازسازی آنها مشغول شود، اما پای کارآمدن سازمان زیباسازی شهر تهران باعث شد تا کاتبان و خوشنویسان دیگر هم از تصمیم صادقی باخبر شوند و برای همکاری با او پا پیش بگذارند.
از بعضی از صفحات قرآن‌های سوخته فقط به‌اندازه چند سطر یا حتی چند کلمه باقی مانده و تعدادی از صفحات با مرمتی جزئی شکل و شمایل اولیه خود را به‌دست می‌آورند، ولی به دلیل چاپی بودن، با روش‌های معمول مرمت قرآن کریم قابل بازسازی نیستند. صادقی می‌گوید: «از آن جا که قرآن‌های سوخته، چاپی بودند، نمی‌توانیم آنها را به شیوه رایج مرمت قرآن‌های خطی، احیاء کنیم. به همین دلیل بازآفرینی صفحات سوخته را با تلفیق خطوط چاپی اولیه و خطوط دست‌نویس انجام می‌دهیم. در این‌روش قسمت‌های آسیب‌دیده به‌صورت دستی بازنویسی می‌شوند تا پس از ترکیب با بخش‌های سالم باقی‌مانده، در قالب یک تابلوی هنری عرضه شوند.»

‌خالقان آیه‌های ماندگار

در این طرح خلاقانه که با عنوان «آیه‌های ماندگار» شکل گرفته است، ٢٠ کاتب قرآن کریم مشارکت دارند که ١٣ نفر کتابت آیات را انجام می‌دهند: «خطوط مورد استفاده در این پروژه بیشتر در قالب نسخ نیریزی و نسخ فارسی است که با خطوط چاپی اغلب قرآن‌های نیمه‌سوخته، هم نوایی مناسبی دارند. اگر در میان قرآن‌های آسیب‌دیده، مصحفی وجود داشته باشد که به خط نسخ عربی عثمان‌طه چاپ شده‌ باشد، با همین قالب ترمیم می‌شود تا زیبایی هنری آن حفظ شود.»
خیس شدن قرآن‌های آسیب‌دیده در جریان اطفای حریق مساجد، کار صادقی و همراهانش را دشوارتر کرده است: «هنوز بسیاری از صفحات خیس و نم‌دار هستند و اگر مدتی به همین صورت رها می‌شدند صفحات سالم هم از بین می‌رفتند. خیس بودن این صفحات تفکیک آنها را کندتر و جریان کار را طولانی‌تر می‌کند، ولی این شیوه احیاء سبب می‌شود آثار نم و رطوبت در احیای سطور تاثیر نگذارد.»
بعد از بازسازی قرآن‌ها، مفاتیح آسیب‌دیده هم به روشی مشابه ترمیم و مرمت می‌شوند. تابلوهایی هم که از بازسازی قرآن‌های نیمه‌سوخته خلق می‌شوند، بعد از تکمیل علاوه بر عرضه در نمایشگاهی قرآنی، بر روی عرشه پل‌های هوایی، شهر هم به نمایش درمی آیند تا هنر کاتبان کلام وحی مرهم و التیامی باشد بر زخمی که از این حوادث ناگوار بر تن شهر و مردمانش نشسته است...

بیشتر بخوانید:روایت یک آتش‌ شیطانی