از آتش افروزی تا بازسازی در تهران

همشهری: دی‌ماه ۱۴۰۴ ‌ در پی وقوع ناآرامی‌ها در تهران خسارات گسترده‌ای به زیرساخت‌های شهری وارد شد و تبعاتش چالش‌های بزرگی را برای خدمات شهری و محیط‌زیست به همراه داشت. اما ابعاد این خسارات چقدر بود و مدیریت شهری در این یک‌ماه چه اقداماتی برای رفع آنها و بهبود شرایط انجام داده است؟ داوود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیط‌زیست شهردار تهران در تلویزیون همشهری علاوه بر پاسخ به این سؤالات خبرهای خوبی از پروژه‌های در حال تکمیل تا پایان سال می‌دهد.

از توطئه بیرونی تا نارسایی‌های داخلی
آنچه شاهد بودیم تنها یک درگیری سطحی نبود. باید با جسارت به ریشه‌ها نگاه کنیم. بخشی از این حوادث قطعا طراحی و توطئه دشمن از بیرون بود، اما بخش دیگر به نارسایی‌های داخلی و کاستی‌های ما در اجرا بازمی‌گردد. آیا در مدیریت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آنچنان که باید قوی عمل کرده‌ایم؟ باید از خود بپرسیم کجای کار می‌لنگیده که زمینه برای چنین حوادثی فراهم شده است؟ این سؤال را نباید به‌سادگی رها کرد. ما نیازمند یک جریان مطالبه‌گری دقیق، کارشناسی و مؤثر در جامعه هستیم. هر مسئولی باید در هر پستی توضیح دهد که برای بهبود معیشت مردم، مدیریت اقتصاد و ارتقای رضایتمندی چه کرده است؟ این فضای شفاف می‌تواند از تکرار فتنه‌ها جلوگیری کند.

هیچ منطقه‌ای از آسیب در امان نماند
خسارات واردشده به اموال عمومی و زیرساخت‌های شهری کم‌سابقه و گسترده بود. برآورد اولیه حدود ۳ هزارمیلیارد تومان خسارت تنها به دارایی‌های شهرداری تهران است که شامل از رده خارج‌شدن ۸دستگاه خودروی آتش‌نشانی و آسیب جدی به بیش از ۳۰دستگاه دیگر است. همچنین بیش از ۳۰۰دستگاه اتوبوس آسیب دید که ۲۲دستگاه کاملا سوخت و حدود ۷۴۰۰مخزن زباله تخریب شد یا آسیب دید. ایستگاه‌های اتوبوس، نرده‌ها، مبلمان شهری و... در معابر اصلی و پرترددی مانند خیابان انقلاب و میادین مرکزی بیشترین آسیب را متحمل شدند و تقریبا هیچ منطقه‌ای در تهران از درگیری در امان نماند.

خدمات شبانه پس از بحران
بلافاصله پس از حوادث، بسیج عمومی نیروهای خدمات شهری آغاز شد. با دستور اکید شهردار محترم، ماموریت ما بازگرداندن شهر به حالت عادی تا صبح روز بعد بود. تمام پاکبانان، پیمانکاران، مدیریت‌های مناطق ۲۲گانه و نیروهای فنی، شب‌وروز و بدون وقفه کار کردند تا مسیرها ایمن، شیشه‌های شکسته جمع‌آوری و وسایل آسیب‌دیده منتقل شوند. حمل اتوبوس‌ها و کیوسک‌های سوخته با جرثقیل و کفی کاری دشوار اما ضروری بود. به لطف خدا و تلاش بی‌وقفه همکارانم این هدف محقق شد. ما خود را خدمتگزار مردم می‌دانیم و این اقدامات ادای وظیفه بود، نه منت.

بحران را به فرصت تبدیل کنیم
این حوادث متأسفانه باعث تخریب گسترده مخازن زباله شد، اما ما را مصمم‌تر کرد تا طرح کاهش مخازن در معابر اصلی را با سرعت بیشتری اجرا کنیم. مدل کنونی مخازن روباز در سطح شهر دیگر در دنیای امروز پاسخگو نیست. هدف نهایی ما حرکت به سمت تفکیک کامل زباله از مبدأ و جمع‌آوری مکانیزه است. ما از مردم عزیز می‌خواهیم که در این طرح ملی همراهی کنند: زباله‌های خشک را در منزل نگهداری کنند و تنها پسماند تر را در ساعات مشخص (مانند ۹شب) در مخازن بگذارند. این کار علاوه بر تمیزی شهر، باعث حذف چهره زشت زباله‌گردی می‌شود. ما در منطقه۲۲ این طرح را به‌صورت آزمایشی آغاز کرده‌ایم و با همراهی مردم آن را به کل شهر تعمیم خواهیم داد تا دیگر شاهد مخازن پر و کثیف در خیابان‌های اصلی نباشیم.

اولویت با جبران خسارات مردم است
برای بازسازی اموال شهرداری هیچ مطالبه‌ای از دولت نداشته‌ایم و با بودجه خودمان و با حداکثر سرعت در حال تعمیر و تجهیز هستیم. اما اولویت اول ما جبران خسارت شهروندان و واحدهای تجاری آسیب‌دیده است. الگوی موفق ما در بازسازی پس از جنگ ۱۲ روزه دوباره فعال شده است. در آن دوره توانستیم با همکاری مردم، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی حدود ۸۵۰۰واحد را بازسازی کنیم. از همه کسانی که هنوز درخواست خود را ثبت نکرده‌اند، تقاضا می‌کنم به شهرداری منطقه خود مراجعه کنند. ما کنار مردم هستیم و همه ظرفیت خود را به‌کار گرفته‌ایم تا زندگی و کسب‌وکار مردم هرچه سریع‌تر به روال عادی بازگردد.

برپایی جشنواره گل و گلدان در تهران
هدف خلق چهره‌ای متفاوت و بانشاط برای شهر است. علاوه بر برنامه‌های سنتی مانند افطاری‌های ساده، به‌دنبال مشارکت حداکثری مردم هستیم. به مناطق دستور داده‌ایم در کارهایی مثل رنگ‌آمیزی از کمک دانش‌آموزان یا هیأت‌امنای محلات استفاده کنند. همچنین یک جشنواره جدید به‌زودی رونمایی می‌شود: ما گلدان و گل در اختیار مردم قرار می‌دهیم تا برای عید، بالکن و خانه‌های خود را بیارایند و سپس در مسابقه‌ای محلی، بهترین‌ها انتخاب می‌شوند.

آماده‌سازی شهر برای ماه مبارک رمضان و عید نوروز
از چندماه قبل «قرارگاه سیما و منظر شهر» با دستور شهردار محترم تشکیل شده و حدود ۱۲۰پروژه اصلی و ۲۷پروژه جزئی (جمعا ۱۴۷پروژه) را تحت نظر دارد. این پروژه‌ها تا نیمه فروردین ادامه دارند و شامل حوزه‌های مختلفی ازجمله فضای سبز و گلکاری (طراحی و کاشت فرش گل، پیرایش و کاشت درختان)، زیباسازی (رنگ‌آمیزی، نقاشی‌های دیواری، نورپردازی و نصب المان‌های شهری)، ساماندهی معابر (نظم‌بخشی به دستفروشان و معابر) و زیباسازی ورودی‌های شهر و بزرگراه‌هاست.

افتتاح چند پروژه بزرگ تا پایان فروردین
کارها به‌صورت شبانه‌روزی در جریان است و چند پروژه بزرگ تا پایان سال یا پایان فروردین به شهر اضافه می‌شود، ازجمله افتتاح فاز دوم روددره فرحزاد، تبدیل پادگان ۰۶ به بوستان عمومی، احداث «چهارباغ» در بالای مصلای تهران که با پلی به آن متصل می‌شود، و توسعه مسیرهای سرزندگی (پیاده‌رو، مسیر دوچرخه) از ۴۷کیلومتر در سال گذشته به حدود ۲۰۰کیلومتر در مناطق مختلف شهر.

از حذف نرده‌ها تا زیباسازی دروازه‌های تهران
این حوادث به ما نشان داد که برخی از المان‌های شهری مثل نرده‌های فلزی طولانی در معابر اصلی، علاوه بر نامناسب‌بودن برای زیبایی شهر، در مواقع بحران می‌توانند به عامل تخریب تبدیل شوند. برنامه ما حذف تدریجی این نرده‌ها و جایگزینی آنها با گلدان‌ها یا جدول‌های بتنی با طراحی جدید است. نمونه موفق این کار در بخشی از خیابان ولیعصر اجرا شده و حالا نوبت خیابان انقلاب است. همچنین هماهنگی بسیار خوبی با نیروی انتظامی و راهور برای مدیریت بهتر شهر داریم و در حال طراحی مشترک برای ایمنی و نظافت همزمان معابر هستیم. یکی از پروژه‌های بلندمدت ما زیباسازی و ارتقای ورودی‌های اصلی شهر تهران است. ۶ ورودی اصلی در اولویت هستند تا هر مسافری با ورود به پایتخت، نظم، زیبایی و هویت اسلامی-ایرانی را به‌وضوح احساس کند.

‌ ‌جست‌وجو برای گورستان‌های جدید
سازمان بهشت‌زهرا(س) یکی از بزرگ‌ترین و پرحجم‌ترین سازمان‌های شهرداری است. این مجموعه که بیش از ۶۰سال پیش با نیت خیر تأسیس شد، اکنون ظرفیتش رو به پایان است. در سال‌های گذشته هرجا امکان توسعه بود انجام شد، اما اکنون دیگر ظرفیتی ندارد. از ۲ سال قبل جست‌وجو برای ایجاد آرامستان‌های جدید در ۴ نقطه مختلف شهر آغاز شده تا بار ترافیک و تمرکز بر جنوب شهر کاهش یابد.

ارتقای خدمات در بهشت‌زهراس‌
با توجه به حجم بالای مراجعات، ارتقای خدمات در بهشت‌زهرای فعلی یک اولویت جدی است. بخش شهدا با قریب ۳۰هزار شهید، خود یک قطب فرهنگی بزرگ است که روزانه هزاران زائر دارد. وظیفه ما تأمین خدمات ترافیکی، پارکینگ و سایر امکانات برای این عزیزان است. همچنین خدمات مرتبط با اموات و تدفین باید با نظم و کیفیت بالا و بدون معطلی انجام شود. تمام تلاش ما این است که در لحظات سخت، دغدغه‌ای افزون بر مصیبت واردشده بر دوش خانواده‌ها نباشد.

چالش‌های ساخت آرامستان جدید
پس از بررسی‌های بسیار، چند نقطه در دست بررسی است که برای هرکدام باید از دستگاه‌های مختلف استعلام گرفته شود. متأسفانه ایجاد هر آرامستان جدید با موانع متعدد و گاه متناقضی روبه‌رو است: برخی مخالفت می‌کنند که چرا نزدیک محل سکونت آن‌هاست، و وقتی به حاشیه شهر می‌رویم با بحث‌های مربوط به تملک زمین و حریم شهرها مواجه می‌شویم. بااین‌حال پیگیری‌ها ادامه دارد و ۳ نقطه تقریبا نهایی شده و ۲ نقطه به‌زودی فعالیت خود را آغاز خواهند کرد تا شهر دچار بحران نشود.

خدمات رایگان و هزینه‌های کنترل‌شده
تعرفه‌های خدمات در بهشت‌زهرا(س) در مقایسه با سایر خدمات شهری و کشوری بسیار ناچیز است. به‌عنوان مثال، قبر اول رایگان است. همچنین در حوادث اخیر، تمامی خدمات مرتبط با تدفین به‌صورت رایگان و با تکریم خانواده‌ها انجام شد و هیچ تفاوتی بین افراد قائل نشدیم. این وظیفه ما بود. متأسفانه شایعاتی درباره دریافت هزینه‌های گزاف مطرح شد که کاملا دروغ و بی‌اساس بود.