رسم ادب از فرش بیاموز! | فرش چطور چیدمان خانه را تعیین می کند؟ + فیلم

به گزارش همشهری ‌آنلاین، یک فرش ایرانی روی پیاده‌رو و روبه‌روی در یک فرش‌فروشی پهن شده است. عابران با احتیاط از کنار فرش عبور می‌کنند تا روی آن پا نگذارند؛ این، ماجرای ویدئویی است که در فضای مجازی پربازدید شده و تحسین مخاطب از احترام به فرش ایرانی را برانگیخته. در حالی که هجوم تکنولوژی به زندگی امروز سبب از یاد رفتن برخی از صنایع دستی ما شده یا حتی برخی از این صنایع دستی کاربرد خود را از دست داده‌اند، فرش ایرانی به عنوان نمادی از میراث فرهنگی ایران زمین در تارک صنایع دستی ایران می‌درخشد. سیدمحمد بهشتی، عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری کشور در این زمینه نکاتی را مرور و تاکید می‌کند که این ویدئو از جایگاه فرش به عنوان هویت ایرانی و احترامی که ما برای فرش قائل هستیم، نشان دارد.

وقتی فرش دستور می‌دهد

در این ویدئوی پر بازدید هیچ‌یک از عابران پیاده با کفش از روی فرشی که در پیاده‌رو پهن شده رد نمی‌شود. حتی اگر فردی هم متوجه جلوی پایش نباشد به محض دیدن رنگ قرمز فرش مکثی می‌کند و مسیر خود را با دور زدن محیط فرش ادامه می‌دهد. این اتفاق برای دوچرخه‌سواران هم صادق است. در این ویدئوی چند ثانیه‌ای که بیشتر به دوربین مخفی شبیه است، واکنش افراد عادی به فرش دیده می‌شود و به روشنی می‌بینیم که چطور فرش ایرانی آینه تمام‌نمای هویت و فرهنگ ایرانی است.
عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری کشور در تحلیل این ویدئو به همشهری می‌گوید: «زنده باد‍! آفرین به این شعور! در 2 دهه اخیر می‌بینیم که مدنیت در سرزمین ما با سرعت در حال پیشرفت است. با رشد مدنیت فضایل فرهنگی جامعه فرصت عرض اندام پیدا می‌کند.»
سید محمد بهشتی ادامه می‌دهد: «از خواص فرش ایرانی این است که دستورالعمل رفتار داخل فضای معماری ما بوده. امروزه در برخی موارد در کمال بی‌حرمتی روی فرش، وسایلی مثل مبل، صندلی، میز و ... می‌گذاریم و جایگاه فرش ایرانی چنان که باید دیده نمی‌شود.»
او با اشاره به اینکه فرش در فرهنگ ایرانی به عنوان نظم‌دهنده مطرح بوده است، می‌افزاید: «وقتی فرش پهن می‌شد، فرش تعیین می‌کرد که کجا باید سفره پهن شود، بالای مجلس و پایین مجلس کجاست و هر فردی کجا باید بنشیند. در حقیقت فرش ما را به سمت ادب هدایت می‌کرده؛ ادب نسبت به خودمان و نسبت به فضا.»

نبض فرهنگی جامعه

این کارشناس میراث فرهنگی این ویدئو را به گرفتن نبض فرهنگی جامعه تشبیه می‌کند و می‌گوید: «همان‌طور که برای سنجش علائم حیات نبض فرد را می‌گیریم، در این ویدئو هم انگار نبض جامعه ایرانی گرفته می‌شود تا حال فرهنگی را تشخیص دهیم. هر نوع مواجهه با فرش که وجه فرهنگی و هنری داشته باشد، مطلوب و مفید است، زیرا فرش دنیایی از مفاهیم هویتی را با خود به همراه دارد.»
موضوعی که بهشتی از آن با عنوان گرفتن نبض فرهنگی جامعه یاد می‌کند، ارزشمندی فرش به عنوان صنایع‌دستی شاخص ایران بین همه اقشار به ویژه نسل جوان است. جوانانی که از هنرهایی مثل چینی‌بند زنی، موج‌بافی، احرامی‌بافی، گلابتون و مانند اینها خبر ندارند، به خوبی از هویت فرش ایرانی اطلاع دارند و می‌دانند که این میراث زنده است.

فرش‌های هر اقلیم

پیچ و تاب فرش ایرانی در گذر از گوشه و کنار این سرزمین طرح و رنگ خاصی می‌گیرد؛ از فرش ترکمن گرفته تا عشایر، از فرش تبریز تا فرش بلوچ. قالی کرمان، ترنج کاشان، ماهی تبریز، هریس، ابریشم قم، شاه عباسی اصفهان، نایین، خشتی بختیاری، ترکمن، کشکولی قشقایی، شیخ صفی اردبیل، فرش بلوچ و همدان از معروف‌ترین فرش‌های ایرانی هستند. در برخی از استان‌ها مثل اراک یا آذربایجان شرقی هر منطقه فرش دستبافت مخصوص خودش را دارد. سید محمد بهشتی می‌گوید: «فرش، مکان‌ها را از هم متمایز می‌کند و نشنان می‌دهد که هر کجا چه فرهنگ و اقلیمی دارد.»