چطور از قلب در خانه مراقبت کنیم؟

همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: بیماری قلبی خطری دور از دسترس نیست. در سراسر جهان، بیماری‌های قلبی و عروقی عامل شماره یک مرگ و میر هستند. سن لزوما در بروز بیماری‌های قلبی و عروقی عامل اصلی نیست. در دهه‌های اخیر به دلیل سبک زندگی غلط سن بروز این بیماری‌ها کاهش یافته و یک سوم فوتی‌های ناشی از این بیماری در ایران در سنین زیر ۶۵ سال رخ می‎دهد.

وجه ترسناک ماجرا

این ماجرا یک وجه بسیار ترسناک دارد: بسیاری از مرگ‌های قلبی به دلیل اتفاقات ناگهانی که نمی‌توانستیم پیش‌بینی کنیم، رخ نمی‌دهند. بسیاری از اوقات، این مرگ‌ها ناشی از عواملی هستند که می‌توانیم روی آن‌ها تأثیر بگذاریم، مانند رژیم غذایی، استرس، سطح فعالیت، سیگار کشیدن، حتی خواب. اکثر افراد مدت‌ها قبل از اینکه در بیمارستان بستری شوند، این عوامل خطر پنهان را دارند.

فشار خون خود را بررسی کنید. مراقب آنچه می‌خورید باشید. بیشتر از آنچه فکر می‌کنید نیاز دارید، حرکت کنید.اگر علائم هشدار دهنده، دردهای عجیب، تنگی نفس، سرگیجه دارید، آن‌ها را نادیده نگیرید. آمارها صریح هستند، اما فقط بخشی از داستان هستند. بخش دیگر زندگی شما، خانواده‌تان، آینده‌تان است و ارزش دارد که آن را جدی بگیرید.

فقط مشکل پیرها نیستند

این را یک «مشکل افراد مسن» فرض نکنید. مطمئنا، سن خطر در افزایش احتمال بروز بیماری‌های قلبی دخیل است، اما افزایش استرس، ساعت‌های طولانی پشت میز نشینی، انتخاب‌های غذایی نامناسب و عدم تحرک، مشکلات قلبی را به گروه‌های سنی جوان‌تر نیز منتقل می‌کند. این بدان معناست که افراد در دهه ۴۰ و ۵۰ زندگی خود با مشکلات جدی قلبی مواجه می‌شوند که قبلا در افراد مسن بسیار رایج‌تر بود. این مساله در کشور ما ایران نیز اتفاق افتاده و طبق آمار ارائه شده از سوی مسولان و کارشناسان، مرگ‌های ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی در حال تبدیل شدن به امری رایج در کشور ما است.

آمار نگران کننده در ایران

به گفته دکتر سعید صادقیان رئیس پژوهشکده قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی تهران، بالای ۴۵ درصد از مرگ و میر ایرانی‌ها به دلیل بیماری‎های قلبی و عروقی است و یک سوم این فوت‌ها در سنین زیر ۶۵ سال رخ می‎دهد. این متخصص قلب و عروق درباره وضعیت نگران کننده بیماری‌های قلبی در ایران می‌ً‍افزاید: اگر عوامل ایجاد خطر کنترل نشود براساس آمار و ارقامی که در پژوهشکده قلب و عروق داریم، سکته‎های قلبی و مغزی به شکل خطی در آینده افزایش پیدا می‎کند. ۱۰ تا ۱۵ سال آینده با سونامی بیماری‎های قلبی و عروقی روبه روخواهیم شد. از صحبت‌های این متخصص قلب و عروق این طور بر می‌آید که کنترل عوامل ایجاد خطر بیماری‌های قلبی و عروقی، مهمترین راهکاری است که می‌توان در جهت پیشگیری از بروز بیماری‌های قلبی آن را اتخاذ کرد.

جالب اینجاست که بدانید می‌توان پس از مشاوره با پزشک و انجام آزمایش‌های اولیه تحت نظر پزشک با انجام یک سری کارها و تست‌ها در خانه تا حد زیادی از بروز این بیماری‌ها پیشگیری کرد یا خود را از شرایط خطر دور کرد. البته نباید دجار اشتباه در این بررسی‌ها شد و باید نکات احتیاطی در این زمینه را جدی گرفت.

چطور مشکل قلبی را در خانه شناسایی کنیم؟

هیچ آزمایش قطعی وجود ندارد که بتوانید در خانه انجام دهید و نشان دهد که کسی دچار حمله قلبی یا مشکل قلبی شده. اما یک سری علائم هشدار دهنده بیماری قلبی که عمدتا شامل درد قفسه سینه و تنگی نفس یا گاهی اوقات حتی خستگی پس از فعالیت بدنی می‌شود، وجود دارد که باید نسبت آن‌ها توجه نشان دهید. اگر کسی هنگام فعالیت بدنی علائمی مانند ناراحتی قفسه سینه، سنگینی قفسه سینه، تنگی نفس شدید، خستگی مفرط یا درد فک داشته باشد، می‌تواند نشان دهد که بیمار ممکن است انسداد شریان قلب داشته باشد. درد قفسه سینه را می‌توان در بازو، پشت، مفصل، شکم و قسمت بالای بدن نیز احساس کرد.

خطر نداشتن علائم

البته اکثر بیمارانی که دچار حمله قلبی شده‌اند قبل از حمله قلبی هرگز درد قفسه سینه یا هیچ علامتی را تجربه نکرده‌اند. بنابراین، صرفاً به این دلیل که کسی هیچ علامتی ندارد، به این معنی نیست که هرگز دچار حمله قلبی نخواهد شد، بلکه ممکن است دچار حمله قلبی شوند و این ممکن است اولین تظاهر بیماری قلبی در آن فرد باشد.

معاینات در پیشگیری نقش دارند؟

معاینات پیشگیرانه سلامت نقش دارند، اما مردم نباید فریب بخورند و فکر کنند که اگر هر سال معاینه سلامت انجام دهند، هرگز به بیماری قلبی مبتلا نخواهند شد. بیماری قلبی لزوما نباید با آزمایش‌های ساده غیرتهاجمی تشخیص داده شود. حتی اگر تشخیص داده شود و مثلا آسپرین یا استاتین را برای بیمار شروع کنید، فرد هنوز ممکن است به بیماری قلبی مبتلا شود. با این حال، خطر ابتلا به بیماری قلبی در افرادی که معاینه می‌شوند در مقایسه با کسی که هرگز معاینه نشده و هیچ دارویی مصرف نمی‌کند، کمتر است.

اشتباهات رایج در زمان معاینه قلب در خانه

بسیاری از افراد معتقدند که اگر هیچ دردی در قفسه سینه نداشته باشند، قلبشان سالم خواهد بود. حقیقت این است که بیماری قلبی اغلب می‌تواند خاموش باشد، به خصوص در بین زنان؛ سالمندان؛ و افراد مبتلا به دیابت که ممکن است علائم مبهمی داشته باشند یا اصلا هیچ علامتی نداشته باشند.

گرفتن فشار خون بلافاصله پس از ورزش، یا زمانی که استرس دارید، اخیرا کافئین مصرف کرده‌اید، می‌تواند اندازه‌گیری‌های غیرقابل اعتمادی را برای شما فراهم کند.

اگرچه بسیاری از ساعت‌های هوشمند و ردیاب‌های تناسب اندام شما را از ضربان قلب نامنظم مطلع می‌کنند، اما نمی‌توانند تشخیص پزشکی دقیقی به شما ارائه دهند. واکنش بیش از حد به تغییرات جزئی در ریتم قلب یا نادیده گرفتن اعلان‌های مداوم از دستگاه بدون مشورت با پزشک، خطرناک است.

در حالی که یک بار اندازه‌گیری فشار خون طبیعی تضمین نمی‌کند که شما بیماری قلبی ندارید، یک بار اندازه‌گیری فشار خون بالا نیز تأیید نمی‌کند که شما بیماری قلبی دارید. سلامت شما باید بر اساس روندهای مداوم در طول زمان باشد، نه بر اساس اندازه‌گیری‌های یک‌باره.

تغییرات در سبک زندگی برای حفظ سلامت قلب

فرد باید مراقب قند خون و فشار خون خود باشد؛ باید به درستی غذا بخورد و ورزش کند تا قلبش در وضعیت خوبی قرار داشته باشد. همچنین باید خواب کافی داشته باشد زیرا کمبود خواب امروزه تبدیل به پدیده‌ای رایج شده است. استفاده از رسانه‌های اجتماعی را محدود کنید.

عوامل خطری مانند دیابت، فشار خون بالا و کلسترول نیز وجود دارند. فرد باید از مصرف دخانیات خودداری کند، استرس خود را مدیریت کند، رژیم غذایی سالمی داشته باشد، خواب کافی داشته باشد و روزانه ورزش کند که به حفظ وزن ایده‌آل بدن کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید:

• علت تپش قلب چیست؟؛ آیا ضربان قلب بالا نشانه بیماری قلبی است؟
• رژیم کم‌چرب یا کم‌کربوهیدرات؛ کدام برای قلب بهتر است؟