گزارشی که باعث آغاز جنگ اسرائیل علیه ایران شد

به گزارش همشهری‌آنلاین، بازرس پیشین آژانس گفت که گزارش نادرست مدیرکل، وضعیت هسته‌ای ایران را پیچیده‌تر کرد و منجر به وقوع درگیری‌ شد.

«یسری ابوشادی» بازرس پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با انتقاد از عملکرد اخیر «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس، تأکید کرد که گزارش نادرست او در ۳۱ مه، وضعیت هسته‌ای ایران را پیچیده‌تر کرد و منجر به وقوع درگیری‌های بعدی شد.

او در گفت‌وگو با پرس تی‌وی عنوان کرد: این گزارش نه‌تنها برای افراد غیرمتخصص، بلکه حتی برای کارکنان خود آژانس نیز غیرقابل‌قبول بود و به‌نظر من، اکثریت آن‌ها با محتوای آن موافق نبودند. با وجود مخالفت‌های داخلی، مدیرکل آژانس بر انتشار گزارشی اصرار داشت که در آن، ایران به نقض جدی تعهدات و عدم همکاری متهم شده بود.

این مقام پیشین آژانس با اشاره به حجم گسترده بازرسی‌ها در ایران تصریح کرد: ایران کشوری است که بیشترین میزان بازرسی‌های پادمانی در جهان در آن انجام می‌شود و شاید بتوان گفت حدود نیمی از کل تلاش‌های بازرسی آژانس در ایران متمرکز است. با این حال، طرح چنین اتهاماتی در آن گزارش بسیار عجیب بود.

او خاطرنشان کرد موضوعاتی که در گزارش ۳۱ مه مطرح شده بود، کاملاً قدیمی بوده و پیش‌تر حتی از سوی آمریکا و خود آژانس مختومه اعلام شده بود، اما مدیرکل آن‌ها را دوباره مطرح کرد.

به گفته ابوشادی، این گزارش منشأ تحولات بعدی شد، بدین معنی که بدون این گزارش، قطعنامه ۱۲ ژوئن شورای حکام علیه ایران صادر نمی‌شد و پس از صدور آن قطعنامه، حمله اسرائیل به ایران صورت گرفت.

این کارشناس هسته‌ای همچنین به واکنش آژانس پس از حمله به ایران اشاره کرد و گفت: پس از آن، زمانی که ایران درخواست برگزاری جلسه فوق‌العاده شورای حکام را مطرح کرد، حتی یک کلمه درباره حمله به تأسیسات هسته‌ای تحت پوشش پیمان ان‌پی‌تی گفته نشد. این موضوع بسیار عجیب است، زیرا ان‌پی‌تی حق حفاظت از تأسیسات هسته‌ای را تضمین می‌کند، نه تخریب آن‌ها را.

ابوشادی این رویداد را یکی از اتفاقات تأسف‌بار در تاریخ آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توصیف کرد و ابراز امیدواری کرد که چنین روندی تکرار نشود.

او تأکید کرد: احساس من این است که اکنون پیامی جدی به آژانس و به‌ویژه به مدیرکل آن ارسال شده است؛ اینکه برای قانع کردن همه کشورها به همکاری، آژانس باید بی‌طرف باقی بماند و اجازه ندهد تصویر آن به‌عنوان یک نهاد بی‌طرف وابسته به سازمان ملل متحد آسیب ببیند.

بی‌طرفی آژانس خدشه‌دار شده است

یسری ابوشادی در ادامه از خودداری مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از محکوم کردن ترور دانشمندان هسته‌ای ایران به‌شدت انتقاد کرد و آن را نشانه‌ای دیگر از خدشه‌دار شدن بی‌طرفی آژانس دانست.

او گفت: من شخصاً در چندین کنفرانس خبری این سؤال را از مدیرکل مطرح کردم و یکی از همکارانم نیز همین پرسش را تکرار کرد؛ اینکه چرا کشته شدن دانشمندان هسته‌ای در ایران محکوم نمی‌شود.

به گفته ابوشادی، برخی از این دانشمندان هسته‌ای در سال‌های گذشته در کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حضور داشته‌اند، اما بعدها در حملات ماه ژوئن ترور شدند؛ با این حال گروسی بارها از محکوم کردن این اقدامات خودداری کرده است.

او این سکوت را به‌ویژه از آن جهت عجیب دانست که بازرسان آژانس به‌طور مستمر در ایران حضور دارند و بازرسی‌ها تقریباً به‌صورت روزانه انجام می‌شود.

ابوشادی تأکید کرد که این رویکرد جانبدارانه تنها به آژانس محدود نبوده و در سایر نهادهای بین‌المللی نیز ادامه داشته است. وی ادامه داد: این وضعیت در شورای امنیت و دیگر نهادهای وابسته به سازمان ملل هم ادامه پیدا کرد. متأسفانه تقریباً همه این سازمان‌ها در یک جهت خاص سوگیری داشتند و این مسئله مشکلات فراوانی ایجاد کرد.

ابوشادی با اشاره به فضای حاکم بر مقر آژانس در وین اظهار داشت: در راهروهای همین ساختمان، بارها از زبان سفرا و نمایندگان کشورها شنیده‌ام که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی عملاً به دو بخش تقسیم شده است.

او افزود: البته امروز دیگر فقط دو بخش وجود ندارد؛ بلکه یک اکثریت شکل گرفته؛ متشکل از غرب، آمریکا، اروپا و اتحادیه اروپا و در مقابل، یک اقلیت که بیشتر به کشورهای شرق مربوط می‌شود.

اسرائیل بیش از ۳۰۰ سلاح هسته‌ای دارد

ابوشادی، درباره چالش‌های منطقه‌ای و سیاسی آژانس در منطقه توضیح داد و گفت: همگان می‌دانند اسرائیل دارای برنامه هسته‌ای و سلاح هسته‌ای است اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قادر به راستی‌آزمایی یا انجام بازرسی واقعی در مورد آن نیست. آژانس تنها می‌تواند از برخی تأسیسات کوچک بازرسی کند؛ زیرا اسرائیل پیمان ان‌پی‌تی را امضا نکرده است.

به گفته ابوشادی، این وضعیت باعث ایجاد یک مشکل اساسی و عدم توازن در منطقه شد، در نتیجه، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با فشارهای زیادی در مواجهه با این بحران‌ها روبه‌رو شد.

وی درباره نقش آژانس در قبال اسرائیل گفت: در کنفرانس عمومی سال ۲۰۰۹، برای اولین و آخرین بار، قطعنامه‌ای بسیار منحصربه‌فرد تصویب شد که از آژانس و به‌ویژه مدیرکل خواسته بود راه‌حلی ارائه دهد تا اسرائیل ابتدا توانمندی‌های هسته‌ای خود را اعلام کند و سپس بازرسی‌ها در این کشور انجام شود.

ابوشادی افزود: این یکی از نادرترین قطعنامه‌ها بود و نکته جالب آن این است که تصمیم در روز جمعه گرفته شد، زمانی که برخی کشورها جلسه را ترک کرده بودند. با این حال، قطعنامه تصویب شد. اما مدیرکل وقت تا سه ماه بعد یعنی زمان بازنشستگی خود هیچ اقدامی انجام نداد و مدیرکل بعدی نیز اعلام کرد که قادر به اجرای آن نیست، هرچند قطعنامه رسمی موجود بود.

وی ادامه داد: در کنفرانس عمومی بعدی، کل این قطعنامه حذف شد و در نتیجه، آژانس عملاً هیچ ابزاری برای انجام بازرسی‌های اضافی در اسرائیل ندارد.

ابوشادی تصریح کرد: اگر امروز یا در گذشته با ایران یا لیبی مشکل داشتیم، ریشه همه این‌ها در این واقعیت است که یک کشور مشخص خارج از ان‌پی‌تی باقی مانده است و این یکی از بزرگ‌ترین مشکلات ساختاری پیمان است. من معتقدم اسرائیل بیش از ۳۰۰ سلاح هسته‌ای دارد و برخی سیاستمداران آن کشور علناً تهدید به استفاده از آن‌ها کرده‌اند. در گذشته، در گذشته احتمال استفاده از این سلاح‌ها وجود داشت و حتی امروز با توجه به تحولات غزه و تهدیدهایی علیه ایران، این خطر همچنان باقی است.

او در پایان خاطرنشان کرد: این یک اشتباه بزرگ است و نه تنها آژانس، بلکه کل جامعه جهانی باید در برابر هر کشوری که خارج از ان‌پی‌تی باقی مانده، موضع‌گیری کند.