کم کردن یارانه افراد مرفه و تخصیص آن به افراد کم‌درآمد

همشهری - مهدی اسماعیل پور: این عضو شورای شهر به تمام شائبه ها، انتقاد ها و تردید های مرتبط با طرح «اصلاح مصوبه نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل و نقل عمومی شهرتهران» را مبسوط و به تفصیل پاسخ می دهد.

اخیراً طرحی در شورای شهر تهران به جریان افتاده که بر اساس آن بلیت مترو و اتوبوس برای برخی اقشار رایگان و برای برخی دیگر دهک‌بندی می‌شود. منتقدان و حتی برخی مسئولان شهری معتقدند این طرح بیشتر جنبه تبلیغاتی و شعار انتخاباتی دارد، به‌ویژه اینکه در ماه‌های پایانی شورا مطرح شده است؟

این طرح ارزشمند و راهبردی، ماحصل نگاه دقیق، دغدغه‌مند و جسورانه جناب آقای سروری، نایب‌رئیس محترم شورای شهر تهران است که جا دارد از تلاش‌ها و پیشگامی ایشان در ارائه و پیگیری این طرح عدالت‌محور صمیمانه تشکر و قدردانی کنم. بگذارید کاملاً صریح و کارشناسی صحبت کنیم. این طرح یک مانیفست تبلیغاتی نیست، بلکه اجرای دقیق یک تکلیف قانونی، یعنی بند ۲۷ ماده ۱۰۷ قانون تشکیلات و وظایف شوراهای اسلامی کشور است.

مدیریت شهری یک موجود زنده و تعطیلی‌ناپذیر است. اگر قرار باشد لوایح و طرح‌های رفاهی به‌دلیل ملاحظات تقویمی یا نزدیکی به ماه‌های پایانی شورا متوقف شوند، عملاً پویایی و وظیفه ذاتی شورا در قبال معیشت شهروندان به حاشیه می‌رود. فرآیند بررسی، آماده‌سازی زیرساخت‌ها و چالش‌های فنی این طرح محصول ماه‌ها تلاش تخصصی است. بفرمایید در کدام روز از تقویم، خدمت به مردم بدون شائبه است تا ما ساعت خود را با منتقدان تنظیم کنیم؟ ما نباید و نمی‌توانیم تقویم خدمت به مردم را به تقویم‌های سیاسی گره بزنیم.

ایراد اصلی که به این طرح گرفته شده، بار مالی سنگین آن روی دوش شهرداری است. رایگان کردن یا تخفیف‌های ۱۰۰ درصدی، سیستم حمل‌ونقل عمومی تهران را که خودش با فرسودگی دست‌وپنجه نرم می‌کند، به ورشکستگی نمی‌کشاند؟

اتفاقاً این طرح آمده تا به یک بی‌انضباطی و بی‌عدالتی مالی پایان دهد. درحال حاضر، شهرداری تهران بالغ بر ۹۰ درصد از هزینه تمام‌شده بلیت مترو و کرایه اتوبوس را از محل بودجه عمومی شهر تأمین می‌کند. این بودجه عمومی متعلق به تمام شهروندان است، ازجمله ساکنان مناطق محروم و کم‌برخورداری که شاید دسترسی کمتری به شبکه مترو دارند، اما دارند یارانه بلیت کسانی را می‌دهند که بعضاً در دهک‌های مرفه جامعه هستند! این عین بی‌عدالتی است. ما با یک مهندسی مالی دقیق، سیستم برخورداری را بر اساس دهک‌های حمایتی رفاه ایرانیان بازتعریف کرده‌ایم. به این ترتیب که یارانه افراد مرفه را کم کرده‌ایم تا به قشر کم‌درآمد و اقشار شریفی مثل معلمان، اساتید، کادر درمان، پاک‌بانان، بازنشستگان، سربازان وظیفه، امدادگران و داوطلبان جمعیت هلال احمر و البته تمام خانواده ساعی و سخت‌کوش شهرداری از جمله آتش‌نشانان غیور تخصیص دهیم.

با این حال، باز هم حذف درآمد از دهک‌های پایین بار مالی دارد. شهرداری چطور می‌خواهد این کسری را جبران کند؟

ما دو راهکار اقتصادی و حقوقی کاملاً پایدار در متن لایحه دیده‌ایم. اول اینکه، یک نظام مشوق‌های هوشمند طراحی کرده‌ایم؛ در این طرح، شهروندان خوش‌حساب که عوارض و دیون شهری خود را به‌موقع پرداخت می‌کنند، مشمول تخفیف ۱۰۰ درصدی و بلیت رایگان می‌شوند. این یک مدل برنده-برنده است؛ این مشوق انگیزه شهروندان را برای تسویه عوارض نوسازی و پسماند بالا می‌برد و منابع مالی نقد و فایده‌مندی را به خزانه شهرداری تزریق می‌کند که بار مالی تخفیف‌ها را کاملاً موازنه می‌کند.

دوم اینکه، در تبصره یازدهم مبالغ تخفیف مربوط به دستگاه‌های دولتی را به حساب بدهکاری آن‌ها منظور کرده‌ایم تا در اقدامات مالی و تهاترهای بزرگ ملکی و مالی با دولت زنده شود. یعنی سهم زمین‌مانده حمل‌ونقل عمومی از طرف دولت را از مسیر قانونی احیا می‌کنیم. همچنین طبق تبصره نهم، شهرداری مکلف است ظرف یک ماه بار مالی دقیق را محاسبه و در تفریغ بودجه بیاورد تا انضباط مالی مخدوش نشود.

فکر نمی‌کنید رایگان کردن بلیت یک رفتار پوپولیستی باشد که به افزایش بی‌رویه تقاضا و قفل شدن مترو و اتوبوس‌رانی منجر شود؟

اقدام پوپولیستی یعنی توزیع کورِ یارانه‌ها بدون در نظر گرفتن توان مالی افراد؛ یعنی پرتر شدن جیب مرفهین و خالی ماندن دست محرومان. طرح ما دقیقاً نقطه مقابل پوپولیسم و یک «مهندسی معکوسِ یارانه» است. از طرفی، ما نگاه تک‌بعدی به مسائل تهران نداریم. این طرح یک تک‌مضراب نیست، بلکه تنها یک پیشنهاد از یک کلِ منسجم است. ما معتقدیم بلیت رایگان و تخفیف‌دار باید جزئی از یک «بسته اقدامات جامع شهری» باشد؛ این طرح زمانی به اوج کارآمدی می‌رسد که همزمان با آن، «توسعه سریع ناوگان حمل‌ونقل»، «وضع قوانین سخت‌گیرانه برای خودروهای تک‌سرنشین» و «افزایش محدوده طرح ترافیک» نیز دنبال شود.

به موضوع کلان‌تر اشاره کردید. در شرایط کنونی کشور با ناترازی شدید سوخت مواجه است و از طرفی بحث تهدیدات زیرساختی هم مطرح است. این طرح چطور می‌تواند به این مسائل کمک کند؟

این لایحه عملاً یک طراحی هوشمندانه دفاعی و امنیت‌محور برای پایتخت است. ما امروز با بحران ملی ناترازی سوخت مواجهیم. از سوی دیگر، در شرایط کنونی و براساس اصول پدافند غیرعامل، خطر آسیب به زیرساخت‌های انرژی یک احتمال جدی است و افزایش تاب‌آوری پایتخت حکم می‌کند وابستگی شهر به خودروی شخصی و سوخت فسیلی به حداقل برسد.

وقتی حمل‌ونقل عمومی را برای اقشار وسیعی ازجامعه رایگان یا بسیار ارزان می‌کنید، قوی‌ترین محرک را برای ترغیب مردم به استفاده از مترو و ناوگان حمل و نقل عمومی ایجاد کرده‌اید. هر خودروی شخصی که در خانه بماند، یعنی مهار ناترازی انرژی ومصون‌سازی ذخایر استراتژیک سوخت کشور در برابر بحران‌های احتمالی. البته موفقیت کامل این بسته حاکمیتی، مستلزم همراهی راهبردی و کمک‌های مالی دولت محترم است تا با تزریق اعتبارات ویژه، پشتوانه این جراحی بزرگ در پایتخت باشد.

رانندگان اتوبوس‌های بخش خصوصی نگرانند که این تخفیف‌ها درآمد آن‌ها را نابود کند!

دغدغه رانندگان شریف بخش خصوصی برای ما محترم است و در تبصره سیزدهم صراحتاً قید کرده‌ایم که تسری این تخفیف‌ها به بخش خصوصی «مشروط به تأمین اعتبار و تخصیص نقدینگی پیشین از سوی شهرداری» است؛ یعنی امنیت شغلی و مالی این صنف به هیچ وجه قربانی نخواهد شد.

سامانه‌های فنی شهرداری هم چقدر توانایی شناسایی دهک‌ها را دارند؟

امروز با وجود پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان، بستر کارت‌های ملی هوشمند و باشگاه شهروندی، تفکیک الکترونیک دهک‌ها در گیت‌های ورود فرآیندی کاملاً اجرایی و آزموده شده است.

فرجام این طرح را در صحن شورا چطور پیش‌بینی می‌کنید؟

این طرح یک جراحی کارشناسی، شجاعانه و لازم در نظام توزیع یارانه شهری است که رفاه اجتماعی، پدافند غیرعامل و حل بحران ناترازی سوخت را به انضباط مالی گره می‌زند. ما پای منافع مردم ایستاده‌ایم و امیدواریم همکاران دغدغه‌مند و متخصص در شورا با رأی قاطع خود، طعم شیرین عدالت شهری را به کام شهروندان تهران بچشانند. یقیناً مردم شریف تهران خود بهترین قاضی برای تشخیص خادمان واقعی از شعارزدگان خواهند بود.

میزان تخفیف استفاده از حمل و نقل عمومی بر اساس دهک بندی:

-دهک‌های ۱ تا ۳ (کم‌درآمد) :

۱۰۰٪رایگان

- دهک‌های ۴ تا ۷ (متوسط) :

۵۰٪تخفیف
-دهک‌های ۸ تا ۱۰ (مرفه) :

۱۰٪ تخفیف