اعتراضات صنفی از دل معیشت است، نه سیاست

به گزارش همشهری آنلاین، اعتراضات اصناف در روزهای اخیر بار دیگر توجه‌ها را به شرایط اقتصادی و مشکلات قانونی و ساختاری کسب‌وکارها جلب کرده است. درحالی‌که برخی رسانه‌ها تلاش کردند این اعتراضات را سیاسی یا امنیتی جلوه دهند، نمایندگان اصناف تأکید می‌کنند که علت اصلی مسائل معیشتی، قوانین ناپایدار و فشارهای مالیاتی است. قاسم نوده‌فراهانی، نماینده اصناف در گفت‌وگویی مفصل با تلویزیون همشهری جزئیات تجمعات، مشکلات سامانه‌ها، جلسات با رئیس‌جمهور و خواسته‌های قانونی و اقتصادی کسبه را تشریح کرده است.این گفت و گو را در زیر می خوانید.

ماجرای تجمع اصناف چه بود؟ برخی رسانه‌ها تلاش کردند تصویر متفاوتی از آن ارائه کنند و نتیجه‌های دیگری بگیرند. این تجمع چطور شکل گرفت و جرقه‌اش از کجا زده شد؟

ما در این تجمعات چندین مورد را شاهد بودیم. ۴۶سال از انقلاب می‌گذرد و در طول این سال‌ها به شکل‌های مختلف از بیرون تهدید شده‌ایم؛ امروز می‌گویند ببندید، فردا باز کنید، اما اصناف گوش به این حرف‌ها نداده‌اند و نخواهند داد.

این اتفاق ناگهانی رخ نداد. مشکلات حوزه اصناف در طول زمان جمع شده است و مردم غالبا حلقه آخر یعنی اصناف را می‌بینند، به‌ویژه در بحث گرانی و کمبود کالا. اعتراضات صنفی به ارگان‌ها و نهادهای مرتبط منعکس شد تا کارشناسی و برنامه‌ریزی صورت گیرد، اما پاسخ مناسبی دریافت نکردند. وقتی اعتراض بی‌پاسخ می‌ماند، مثل قطره‌قطره جمع‌شدن آب، فشار افزایش می‌یابد.

کسبه ما برای حفظ اموال و جلوگیری از حمله، در برخی مناطق کرکره‌ها را پایین کشیدند. امنیت و اقتصاد ۲نیاز اصلی کسبه است؛ امنیت توسط نهادهای مسئول تأمین می‌شود و اقتصاد باید توسط برنامه‌ریزان اقتصادی مدیریت شود. امروز در کشور ۲مقوله مهم داریم: گرانی و گران‌فروشی.

یعنی اعتراضات از سوی اصناف آغاز شد اما صدایشان شنیده نشد؟

بله، اصناف همیشه اعتراضاتی داشته‌اند، درست مانند دانشجویان، کارگران و سایر گروه‌ها. آنها تلاش می‌کنند در حوزه خود بهترین عملکرد را داشته باشند و از اعتراضات به‌عنوان فرصتی برای بهبود شرایط استفاده کنند.

اما برخی اصناف وقتی دیدند مشکلاتشان بی‌پاسخ مانده و فشارها افزایش یافته، مجبور به ورود به چرخه اعتراض شدند. مسائل مالیاتی و درگاه‌های مجوز متعدد باعث شد ضرورت جلسه با رئیس‌جمهور پیش بیاید.

گفته می‌شود روحیه کاسبی در بازار بزرگ تهران طوری است که کسبه با هم درگیر نمی‌شوند. این درگیری‌ها چقدر تحت‌تأثیر عوامل خارج از بازار بوده است؟

تعداد معدودی که در این درگیری‌ها دستگیر شدند، دارای ابزارهای خاص بودند؛ ابزارهایی که هیچ کاسب عادی در جیب ندارد. کاسب دنبال امنیت خود است و باعث ناامنی نمی‌شود.

بخش عمده‌ای از اصناف هوشیارند و نمی‌گذارند ناامنی وارد بازار شود. ۸سال دفاع‌مقدس و شرایط کشورهای اطراف را دیده‌اند و خواسته‌هایشان صنفی است، نه امنیتی.

در جلسه رئیس‌جمهور چه مباحثی مطرح شد؟

حدود ۲۰نفر از نمایندگان اصناف از صنوف مختلف در جلسه حضور داشتند. وزیر اقتصاد، رئیس بانک مرکزی و دیگر مسئولان نیز حاضر بودند. مباحث اصلی شامل مالیات بر ارزش افزوده، سامانه مودیان مالیاتی و سایر مشکلات سامانه‌های متعدد بود. برای مثال، واردات کالا در سامانه جامع تجارت ثبت می‌شود؛ اما دوباره باید در سامانه مودیان مالیاتی وارد شود که مشکل‌ساز است. این موارد طی جلسات با وزیر اقتصاد سابق نیز مطرح شد و قول داده شد سامانه‌ها یکپارچه شوند.

محورهای اصلی اعتراضات چه بود؟

۴محور اصلی داشتیم:

۱. مالیات بر ارزش افزوده که افزایش آن در سال۱۴۰۵ مسئله تورمی ایجاد می‌کند.

۲. سامانه مودیان مالیاتی که تکرار ثبت اطلاعات ایجاد مشکل می‌کند.

۳. بخشودگی جرایم مالیاتی؛ پیش از این درصدی از جرایم بخشیده می‌شد؛ اما از ۱۴۰۵ بخشش متوقف شده است.

۴. مشکلات درگاه ملی مجوزها که باعث دوباره‌کاری و پیچیدگی برای کسبه شده است.

ادعای وزارت اقتصاد مبنی بر بیشترین میزان بخشودگی برای اصناف تا چه حد واقعیت دارد؟

آمارها باید تحلیل شود. ممکن است بخشودگی داده شده باشد، اما اگر جریمه‌ها چندین برابر مالیات اصلی باشد، برای کاسب معنا ندارد. بخشودگی‌ها سلیقه‌ای است و نیاز به سیستمی شفاف و واحد داریم. اصناف با قانون مشکل ندارند، با بی‌ثباتی و اعمال سلیقه‌ای مشکل دارند.

مشکل درگاه ملی مجوزها چیست؟

کاسب برای یک فعالیت ساده باید در چندین سامانه ثبت‌نام کند: درگاه ملی مجوزها، سامانه مالیاتی، تأمین اجتماعی، جامع تجارت و غیره. اطلاعات واردشده تکراری است و هر اشتباه جلوی فعالیت کسبه را می‌گیرد. یا باید سامانه‌ها به هم وصل شوند یا تکلیف روشن شود. مسئولیت خطاها نباید گردن مردم باشد.

این مسائل در جلسه رئیس‌جمهور مطرح شد؟

بله، یکی از محورهای اصلی جلسه همین بود. رئیس‌جمهور نیز پذیرفتند تعدد سامانه‌ها مشکل‌ساز است و دستور دادند وزارت اقتصاد و سازمان مالیاتی این موضوع را جمع‌بندی کنند. شفافیت با پیچیدگی تفاوت دارد؛ مسیر ساده خطای کمتر، جریمه کمتر و نارضایتی کمتر ایجاد می‌کند.

واکنش رئیس‌جمهور نسبت به اعتراضات بازار چه بود؟

ایشان تأکید کردند اعتراض حق مردم است، اما ناامنی خط قرمز است. مسائل مالیاتی باید به‌گونه‌ای حل شود که فشار غیرمنطقی به اصناف وارد نشود. کارگروه‌هایی تشکیل شد تا گزارش‌ها مشخص و شفاف ارائه شود، نه به‌صورت کلی.

جمع‌بندی شما از این اعتراضات چیست؟

اعتراضات از دل معیشت آمده است؛ سیاسی و امنیتی نیست. وقتی دخل‌وخرج کسبه نمی‌خواند و هر روز سامانه و قانون جدیدی اضافه می‌شود، طبیعی است اعتراض کنند. اصناف پای کشور ایستاده‌اند، امنیت برایشان مهم است و اجازه نمی‌دهند بازار ناامن شود.

نقش رسانه‌ها در این فضا چگونه است؟

رسانه‌ها اگر واقعیت را منتقل کنند، پل بین مردم و مسئولان می‌شوند. اگر هیجان‌سازی و دوگانه‌سازی کنند، فضا ملتهب می‌شود. فقط نشان‌دادن درگیری‌ها یا بستن مغازه‌ها بدون زمینه‌چینی، سوءبرداشت ایجاد می‌کند و به ضرر اصناف و حاکمیت است.

اگر پیام مستقیم به دولت و مردم داشته باشید، چیست؟

پیام من به دولت این است که اصناف ستون اقتصاد کشور هستند؛ آسیب به آنها، آسیب به اقتصاد است. قانونگذاری بدون شنیدن صدای اجرا، نتیجه‌اش نارضایتی و اعتراض است. به مردم هم می‌گویم اصناف کنار شما هستند؛ بسته‌شدن مغازه‌ها از سر اجبار است نه لجبازی.

درباره آینده بازار چه می‌گویید؟

بازار ایران بارها بحران‌ها را پشت سر گذاشته و این بار هم عبور خواهد کرد، اگر عقلانیت حاکم باشد و تصمیم‌ها کارشناسی شود. اصناف اهل تقابل و بی‌قانونی نیستند؛ اهل کار و حساب‌وکتاب هستند.

سپاسگزارم از توضیحات شما.

من هم تشکر می‌کنم از شما و از رسانه‌هایی که واقعیت را منتقل می‌کنند، نه هیجان را.