نشست گفت‌وگوی ملی پیرامون آب، زیست‌پذیری و مسئولیت اجتماعی

وی بر ضرورت همکاری نظام‌مند میان دانشگاه، دولت، صنعت و بخش مدنی برای حل مسائل محیط‌زیستی کشور تأکید کرد و ضمن قدردانی از حضور مدیرعامل فولاد مبارکه و ۶۵ استاد دانشگاه از رشته‌های مختلف گفت: مسئله آب و محیط‌زیست امروز یکی از اساسی‌ترین دغدغه‌های کشور است و سرنوشت نسل‌های کنونی و آینده به نحوه مواجهه مسئولانه ما با این موضوع گره خورده است. آب دیگر فقط یک منبع طبیعی نیست؛ امنیت و بسیاری از مسائل اساسی جامعه به آن وابسته شده است.

معاون وزیر علوم با بیان اینکه حکمرانی علمی بدون حضور هم‌زمان دانشگاه، دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی موفق نخواهد بود، افزود: پیچیدگی مسائل زیست‌محیطی ایجاب می‌کند که دانش و گفت‌وگو در کنار یکدیگر قرار گیرند. حتی پژوهش دقیق علمی نیز به‌تنهایی کافی نیست؛ ما به سرمایه اجتماعی، همکاری و نگاه چندرشته‌ای نیاز داریم.

سرمایه‌گذاری در فولاد مبارکه امروز به یکی از نقاط قوت صنعت ایران تبدیل شده است

وی با اشاره به نقش تاریخی فولاد مبارکه در توسعه صنعتی کشور گفت: این مجتمع عظیم صنعتی در دوره دشوار جنگ تحمیلی پایه‌گذاری شد؛ زمانی که کشور تحت شدیدترین فشارهای اقتصادی و محدودیت‌ها قرار داشت، اما همین سرمایه‌گذاری، امروز به یکی از نقاط قوت صنعت ایران تبدیل شده است.

شالچی در پایان با تأکید بر لزوم استمرار همکاری دانشگاه و صنعت اظهار کرد: در شرایط کنونی کشور، با وجود دشواری‌های مالی و محدودیت‌های تحریمی، اگر بتوانیم گفت‌وگو، مشارکت و هم‌نشینی میان جامعه، دولت، دانشگاه و صنعت را حفظ کنیم، مسیر حل مسائل و کاهش مشکلات مردم هموار خواهد شد.

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در نشست علم، صنعت و پرسش از آب:

اگر برای آینده برنامه‌ریزی نکنیم، چالش‌های ده سال آینده چند برابر خواهد شد

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در نشست علم، صنعت و پرسش از آب گفت: پیچیدگی مسائل جدید صنعت نیازمند گروه‌های کانونی و اندیشکده‌های تخصصی است و اگر برای آینده برنامه‌ریزی نکنیم، چالش‌های ده سال آینده چند برابر خواهد شد.

وی با تأکید بر اهمیت شکل‌گیری یک الگوی نوین برای تعامل صنعت و دانشگاه، گفت: هدف ما از برگزاری این جلسه، استفاده از ظرفیت فکری نخبگان برای تحلیل دقیق‌تر چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی بزرگ‌ترین بنگاه صنعتی ایران است.

زرندی با اشاره به اهمیت گفتمان‌سازی مشترک میان صنعت و دانشگاه افزود: انتظار ما این است که دانشگاه‌ها میدان واقعی صنعت را ببینند و مسائل را از نزدیک لمس کنند. امروز نمونه‌ای از همین مسائل را تجربه کردیم؛ به‌محض ورود به کارخانه با محدودیت جدی دسترسی به گاز مواجه شدیم. مواردی از این دست همان چالش‌های واقعی است که باید در تحلیل‌ها دیده شود.

وی با بیان اینکه فولاد مبارکه در سال جاری با کمبود جدی آب و انرژی مواجه بوده است، تصریح کرد: در سال گذشته و امسال، چند روز خط تولید به دلیل نبود آب، برق و گاز متوقف شد. این اتفاق در صنعتی که در صدر تولید کشور قرار دارد، موضوعی بسیار نگران‌کننده است.

مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به اینکه سهم فولاد مبارکه طی سالیان اخیر از آب حوضه زاینده‌رود تنها یک و نیم درصد بوده است، مصرف آب از ۱۶ مترمکعب بر یک تن فولاد به حدود ۲.۵ مترمکعب کاهش یافته است؛ اما باز هم شرایط جامعه و ذهنیت افکار عمومی اجازه درست دیده شدن این موفقیت‌ها را نمی‌دهد.

زرندی تصریح کرد: در حوزه مسئولیت اجتماعی، طرح‌های گسترده‌ای اجرا شده، اما همچنان با افزایش انتظارات روبه‌رو هستیم. مسائل اجتماعی و محیط‌زیستی در کنار مسائل فنی، ترکیبی پیچیده ایجاد کرده که نیازمند تحلیل‌های عمیق‌تر است.

مدیرعامل فولاد مبارکه گفت: انتقال یا توسعه فعالیت‌ها در جنوب مزایا و چالش‌های خود را دارد، از مسائل اجتماعی استان اصفهان گرفته تا وابستگی زنجیره تأمین و بازار مصرف به مرکز کشور. این تصمیمات باید با نگاه حداقل ده‌ساله و مبتنی بر تحلیل‌های چندبعدی اتخاذ شود.

وی همچنین از راه‌اندازی اندیشکده تخصصی فولاد مبارکه خبر داد و افزود: برای ایجاد یک نظام فکری منسجم، الگوهای داخلی و خارجی را بررسی کرده‌ایم. نمونه شرکت پوسکو در کره جنوبی برای ما جذاب بوده و تلاش می‌کنیم ساختاری مشابه برای مدیریت رصد، تحلیل و سیاست‌گذاری ایجاد کنیم.

زرندی گفت: در سالی که شدیدترین تحریم‌ها را تجربه کردیم، فولاد مبارکه توانست رتبه‌های برتر جایزه جهانی پایداری و جوایز معتبر صنعت فولاد را کسب کند. این نشان می‌دهد که علی‌رغم سختی‌ها، مسیر پیشرفت ادامه دارد.

وی در پایان ضمن قدردانی از حضور اساتید و نخبگان، اظهار امیدواری کرد این بازدید برای آنان خاطره‌ای مثبت و انگیزه‌بخش باشد و افزود: در شرایطی که فضای ناامیدی بر جامعه غلبه دارد، باید موفقیت‌های واقعی کشور را برجسته کنیم.

در حاشیه برگزاری این رویداد برخی از اساتید در مصاحبه با خبرنگار فولاد به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند که بخش‌هایی از سخنان آنان در ادامه آمده است:

مجید رمضانی مهریان، عضو هیئت‌علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی و مدرس دانشگاه در حوزه اکولوژی و برنامه‌ریزی محیط‌زیست:

این گروه صنعتی آغازگر مسیر جدید تعامل صنعت و دانشگاه

اینکه معاونت فرهنگی وزارت علوم مسائل محیط‌زیست را از دریچه علوم انسانی بررسی می‌کند، بسیار ارزشمند است. امروز صنعت هم دست همکاری به سمت دانشگاه دراز کرده و فولاد مبارکه به‌عنوان یکی از صنایع مهم کشور آغازگر این مسیر شده است.

رویکرد میان‌رشته‌ای این برنامه قابل‌تقدیر است. اساتید دعوت‌شده از حوزه‌های مختلف جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، محیط‌زیست و مهندسی حضور داشتند و این نگاه میان‌رشته‌ای فولاد مبارکه برای ما اهمیت دارد. بسیاری تصور می‌کنند مسئله آب فقط با راه‌حل‌های مهندسی مانند انتقال آب حل می‌شود، درحالی‌که نقش علوم انسانی در این حوزه به‌مراتب جدی‌تر است.

فولاد مبارکه دغدغه محیط‌زیست دارد

گزارش‌هایی که ارائه شد نشان می‌دهد فولاد مبارکه دغدغه محیط‌زیست دارد؛ از راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی و تخصیص منابع مالی گرفته تا ورود به حوزه تصفیه فاضلاب. من شخصاً نمی‌دانستم فولاد پیش از ورود به پروژه انتقال آب، در زمینه تصفیه فاضلاب نیز سرمایه‌گذاری کرده و این برای من ارزشمند بود.اگر تصمیمی درباره انتقال آب، تصفیه فاضلاب یا تغییر در الگوی کشاورزی گرفته می‌شود، باید با مشارکت و موافقت همه ذی‌نفعان باشد. کشور امروز به صنعت فولاد نیاز دارد و چنین تصمیم‌هایی باید در فضای تعاملی و کارشناسی گرفته شود.

ابتکار فولاد مبارکه قابل‌تقدیر است. دانشگاه در حوزه محیط‌زیست و علوم انسانی ضعف‌هایی داشته، اما معاونت فرهنگی می‌تواند به‌عنوان نهادی بی‌طرف سردمدار گفت‌وگو باشد. فولاد مبارکه نیز با ایجاد این بستر، گام مهمی برای شکل‌گیری این گفت‌وگوی ملی برداشته است.

سید جلال‌الدین حسینی دهشیری، عضو هیئت‌علمی گروه مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی:

فولاد مبارکه باید رهبر آگاهی‌سازی صنعتی کشور باشد

ابتکار وزارت علوم برای برگزاری تور صنعتی و فناورانه به مقصد فولاد مبارکه یک فرصت ارزشمند بود و فولاد مبارکه نیز انصافاً کارهای قابل‌توجهی انجام می‌دهد. انتظار هم همین است. این مجموعه به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی صنعت کشور باید بتواند در سطح ملی نقش رهبری را در آگاه‌سازی، فناوری و توسعه صنعتی ایفا کند.

مسئله آب از ضروری‌ترین موضوعات حیات و پایداری کشور است، به‌ویژه در شرایط بحران‌های فعلی. بحث انتقال آب از جنوب و نقدهای مرتبط با آن هم مطرح است و فولاد مبارکه نیز در چارچوب قانون تکالیفی دارد. توضیحاتی که مدیران ارشد فولاد ارائه کردند، بسیاری از ابهامات را رفع کرد.

فولاد مبارکه تأثیر جدی بر تولید ناخالص داخلی دارد و همین اهمیت، سطح انتظار از آن را افزایش می‌دهد. نظمی که در این مجموعه مشاهده می‌شود پیام‌آور رشد و تعالی است.

افشین متقی دستنایی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه خوارزمی و استاد مطالعات آب و جغرافیای سیاسی:

کنشگری پانزده‌ساله فولاد مبارکه در حوزه آب، نشان از هوشمندی صنعتی دارد

در کشورهایی مانند ما، توسعه پایدار معمولاً دیرهنگام و بعضاً سطحی مطرح شده است. اما گزارش‌هایی که امروز از مجموعه فولاد مبارکه شنیدیم، امیدبخش بود؛ زیرا نشان داد این شرکت دغدغه پایداری را جدی گرفته است.

توسعه‌ای که در فولاد مبارکه شکل گرفته، در پیوند کامل با پایداری است، هم در زنجیره تأمین و هم در زیرساخت‌های بنیادین مثل آب و انرژی.

این شرکت ۱۵ سال پیش دغدغه آب را تشخیص داده و پیش از گرفتار شدن در بحران، به دنبال راه‌حل رفته است. این نوع کنشگری هوشمندانه نشان می‌دهد که مدیریت مجموعه نگاه آینده‌نگر دارد و همین موضوع موجب امیدواری است. اقدامات مشابهی نیز در بخش انرژی در حال انجام است. فولاد مبارکه امروز بار بزرگی را از دوش جامعه برداشته است.

اگر این فرهنگ پایدارسازی که صنعت فولاد آغاز کرده به سایر بخش‌ها خصوصاً کشاورزی هم منتقل شود، بسیاری از نگرانی‌های تمدنی و زیست‌محیطی ما برطرف خواهد شد. فولاد مبارکه امروز در ایران و منطقه پیشرو است و دیگران می‌توانند از آن الگو بهره بگیرند.

بازتاب عمومی این اقدامات ضروری است. خواهش من این است که مجموعه فولاد این فعالیت‌ها را رسانه‌ای کند، چه از مسیر دانشگاه، چه رسانه‌های اجتماعی و چه رسانه‌های رسمی. انتشار این اقدامات امید ایجاد می‌کند و برای جامعه ارزشمند است.

جبار رحمانی، مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی معاونت فرهنگی وزارت علوم:

فولاد مبارکه الگوی مؤثر تعامل دانشگاه و صنعت است

موضوع مطرح‌شده در این رویداد در دو سطح قابل‌تحلیل است. یک بخش، تقویت رابطه دانشگاه و جامعه است تا متخصصان دانشگاه بتوانند در فعالیت‌های صنعتی، عمرانی و پروژه‌های توسعه‌ای مشارکت کنند. بخش دیگر نیز از سوی صنعت ازجمله فولاد در قالب مسئولیت اجتماعی تعریف می‌شود که خود می‌تواند زمینه‌ساز همکاری و تلفیق بیشتر میان نهاد دانشگاه و نهادهای صنعتی و سایر نهادهای کشور باشد.

هرقدر این دو نهاد بیشتر در کنار یکدیگر قرار گیرند و زبان مشترک پیدا کنند، بهتر می‌توانند مسائل را از دیدگاه یکدیگر درک کنند و گزارش‌های دقیق‌تری از عملکرد مجموعه‌هایی بزرگ مانند فولاد مبارکه به دست آورند. در ادامه نیز دانشگاه می‌تواند با تکیه‌بر دانش تخصصی خود به بهینه‌سازی اقدامات کمک کند.

این تعامل هم به نفع دانشگاه است و هم به نفع صنعت. دانش تخصصی زمانی ارزشمند است که در عمل به کار گرفته شود و نتایج آن در جامعه دیده شود.

تداوم این همکاری‌ها به معنای به‌روزرسانی مستمر علم در دانشگاه و ارتقای کیفیت فعالیت‌های صنعتی است؛ مسیری که در نهایت به سود هر دو طرف و کشور خواهد بود.

حسن زارعی محمودآبادی، مدیر گروه ایران‌شناسی دانشگاه میبد

فولاد مبارکه الگوی استفاده از پساب در صنعت است

نقش صنایع در مدیریت منابع آب کشور بسیار حائز اهمیت است. برنامه امروز فرصت خوبی بود تا اعضای هیئت‌علمی که در حوزه مسائل ایران به‌ویژه موضوع آب فعالیت می‌کنند، از نزدیک درباره چالش‌ها و راهکارها با مدیران فولاد مبارکه گفت‌وگو کنند.

صنعت زمانی مسئولیت‌پذیر است که اگر اثری بر محیط‌زیست مانند مصرف آب، آلودگی هوا یا آلودگی خاک دارد، برای جبران آن قدم عملی بردارد. مدیران فولاد مبارکه نیز اعلام کردند که بودجه و برنامه‌های مشخصی برای مسئولیت اجتماعی تخصیص داده شده و این اقدامات در حال انجام است. برای ما به‌عنوان پژوهشگران ایران‌شناسی، مهم‌ترین دغدغه، آینده ایران است و از اینکه گام‌های مؤثر آغاز شده، خرسندیم.

شیرازی، مدیر پژوهشی پژوهشکده آب و محیط‌زیست دانشگاه فردوسی مشهد:

ارتباط منسجم صنعت و دانشگاه دستاورد بزرگ فولاد مبارکه است

ایجاد انسجام و ارتباط منسجم میان صنعت و دانشگاه یک دستاورد مهم است. اینکه امروز امکان تعامل، گفت‌وگو و تبادل‌نظر فراهم شده، به‌خودی‌خود یک پیشرفت بزرگ محسوب می‌شود و می‌تواند به بهبود شرایط و تصمیم‌گیری‌های آینده کمک کند.

بازدید از تصفیه‌خانه‌های فولاد مبارکه بسیار جالب و ارزشمند بود. همچنین ادامه مطالعات علمی و همکاری مشترک صنعت و دانشگاه ضرورت دارد.

سمانه عابدی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی:

ابتکار فولاد مبارکه در برگزاری نشست مشترک صنعت و دانشگاه قابل‌تقدیر است

به‌نظر من چنین برنامه‌ای از جنس نوآوری است و مشابه آن را تاکنون کمتر شاهد بوده‌ایم؛ زیرا برای نخستین بار جمعی از استادان حوزه محیط‌زیست با گرایش‌ها و رویکردهای مختلف کنار هم قرار گرفته‌اند تا موضوعات را از زوایای متفاوت بررسی کنند.

یکی از چالش‌های همیشگی ما در حوزه محیط‌زیست این است که معمولاً مسائل را تنها از یک زاویه تحلیل می‌کنیم و یک نسخه واحد برای تمام کشور ارائه می‌دهیم. درحالی‌که حل مسائل محیط‌زیستی نیازمند نگاه سیستمی، چندبعدی و دقیق است؛ به‌ویژه در موضوعاتی که با حکمرانی، منابع طبیعی و آب پیوند خورده‌اند و نیازمند راهکارهای جامع هستند.

برگزاری چنین نشست‌هایی می‌تواند زمینه همفکری، هم‌افزایی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان دانشگاه و صنعت را فراهم کند و در نهایت منجر به ارائه توصیه‌های سیاستی مؤثر برای کاهش و حل بخشی از چالش‌های محیط‌زیستی کشور شود. حتی اگر نتوان تمام مشکلات را حل کرد، دست‌کم می‌توان گام‌های مهمی برای بهبود شرایط برداشت.

علی طالبی، دبیر انجمن آبخیزداری ایران و عضو گروه آب دانشگاه صنعتی اصفهان:

فولاد مبارکه در مدیریت مصرف آب و انرژی عملکرد قابل دفاعی دارد

برای من افتخار است که با تلاش‌های صورت‌گرفته در فولاد مبارکه از نزدیک آشنا شدم. واقعاً اقدامات قابل‌توجهی در حوزه کاهش مصرف آب و انرژی انجام شده است.

برخی تصورات درباره مصرف آب و اثرات زیست‌محیطی صنعت فولاد نادرست است. در جامعه گاهی تصور می‌شود که فولاد باعث آلودگی هوا یا مصرف بالای آب می‌شود؛ درحالی‌که امروز مشخص شد و من پیش از این هم در مطالعات تحقیقاتی خود به آن رسیده بودم که فولاد مبارکه حتی پیش از اجرای پروژه انتقال آب دریا نیز تنها حدود 1 تا 1.5 درصد از منابع آبی را استفاده می‌کرده است. ضروری است این واقعیت‌ها به مردم و ذی‌نفعان اطلاع‌رسانی شود.

فولاد مبارکه مسائل زیست‌محیطی و مدیریت منابع آب را جدی دنبال می‌کند. از نگاه استادان حوزه آب و محیط‌زیست، علاوه بر رویکرد فولاد سبز و مدیریت سبز، توسعه صنایع کشور باید به سمت سواحل و مناطق دارای منابع آبی پایدار هدایت شود.

محمد رحمانی، استاد دانشکده مهندسی شیمی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر:

فولاد مبارکه تنها یک صنعت نیست و مسئولیت اجتماعی آن قابل‌تحسین است

فولاد مبارکه یک مجموعه بسیار بزرگ است، اما آنچه برای من بیش از همه جذاب بود، بخش ذوب و کوره‌های قوس الکتریکی و همچنین نورد گرم است. در این بخش‌ها شاهد تلاش پرسنلی بودیم که در شرایط بسیار سخت، عاشقانه و خالصانه کار می‌کنند.

جلسه بسیار خوبی برگزار شد و اطلاعات جامع و روشنی ارائه شد. به‌خوبی نشان داده شد که فولاد مبارکه فقط یک صنعت تولیدی نیست؛ بلکه در حوزه مسئولیت اجتماعی هم عملکرد قابل‌توجهی داشته و حضورش در جامعه به‌طور مؤثر احساس می‌شود.

دومین روز نشست علم، صنعت و پرسش از آب با برگزاری میزگردهای تخصصی

روز دوم نشست علم، صنعت و پرسش از آب با برگزاری هشت میزگرد تخصصی ادامه یافت؛ جایی که اساتید و صاحب‌نظران از زاویه‌های گوناگون به واکاوی ابعاد فنی، اجتماعی، محیط‌زیستی و حکمرانی آب پرداختند تا تصویری کامل‌تر از واقعیت و راه‌حل‌های پیش‌رو ترسیم شود.