ناکامی ترامپ در ایجاد ائتلاف باعث تغییر استراتژی نظامی آمریکا شد

کوروش احمدی، دیپلمات پیشین و تحلیل‌گر روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، در رابطه با ارزیابی خود از عدم موفقیت دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده آمریکا در ساخت یک ائتلاف جهانی علیه ایران و اکراه یا مخالفت اروپایی‌ها با این خواست آمریکا و اسرائیل و عدم همکاری با آنها در تجاوز به ایران، گفت: قطعاً روشن است که آمریکا نتوانسته متحدانی پیدا کند که با او همراه شوند تا بتواند بحران تنگه هرمز را حل کند و این محدودیت تردد که از سوی جمهوری اسلامی ایران اعمال می‌شود را مهار کند. اغلب کشورهای اصلی اروپایی با صراحت بیشتری پاسخ منفی داده‌اند و در مورد کشورهای خاور دور هم کم‌وبیش به همین ترتیب بوده است و برخورد مثبتی نداشته‌اند.

وی افزود: این مسئله چند دلیل دارد؛ نخست اینکه رفتار دونالد ترامپ در این یک سال و اندی اخیر با طیف وسیعی از کشورها (تقریباً با همه آن‌ها) رفتاری خارج از نزاکت، ادب و عرف دیپلماتیک بوده است. بطوریکه هیچ رابطه مثبت و قابل قبولی میان ترامپ و سایر رؤسای کشورها شکل نگرفته است.   البته آخرین خبر حاکی از این است که تعدادی از کشورهای اروپایی باضافه ژاپن، فرانسه و کره جنوبی طی بیانیه‌ای اعلام کرده‌اند که برای نوعی از همکاری برای بازگشایی تنگه هرمز آماده‌اند مشروط بر اینکه ماموریت زیر پرچم سازمان ملل انجام شود که این خود مستلزم صدور مصوبه ای از سوی شورای امنیت خواهد بود.  

آمریکا بدون مشورت با متحدانش به ایران حمله کرد

وی ادامه داد: ترامپ ‌در مواردی اروپایی‌ها را تهدید کرده؛ در مورد گرینلند سخنان عجیبی گفته است، دربارهٔ کانادا صحبت از تبدیل کانادا به ایالت پنجاه‌ویکم آمریکا کرده و در مورد پاناما هم صحبت از تصرف کانال پاناما کرده است. او همچنین، قبل از آنکه جنگ را آغاز کند، هیچ مشورتی با متحدان سنتی نداشته و خودسرانه، صرفاً در هماهنگی با اسرائیل، این جنگ را شروع کرده است. این در حالی بود که سایر کشورها روشن کرده بودند که با این جنگ موافق نیستند. بویژه آنه در شرایطی قرار داشتیم که مذاکرات بین ایران و آمریکا در جریان بود و هنوز امکان موفقیت در مذاکرات کاملاً منتفی نشده بود.

جنگی که ترامپ آغاز کرد غیرقانونی بود

این دیپلمات با تجربه ایرانی یکی دیگر از دلایل عدم همراهی کشورها با آمریکا را غیرقانونی بودن جنگ با ایران توصیف کرد و گفت: برخی کشورهای اروپایی غیرقانونی بودن جنگی که ترامپ به راه انداخته است را اعلام کرده‌اند. طبق منشور ملل متحد، جنگ تنها در دو حالت مجاز است؛ یکی با مجوز شورای امنیت و دیگری اینکه اگر در مقام دفاع از خود در چارچوب ماده ۵۱ منشور صورت گرفته باشد. این در حالی است که حتی جرج بوش پسر قبل از حمله به عراق در 2۰۰3 تلاشی ناموفق برای کسب مجوز از شورای امنیت کرد. دلایل دیگری هم وجود دارد، از جمله اینکه از ابتدا روشن نبود ترامپ به چه دلیل این جنگ را آغاز کرده است. اگر بحث بر سر آن بود که ایران نباید بمب اتمی داشته باشد، خود ترامپ اعلام کرده بود که پس از حملاتی که در جریان جنگ دوازده ‌روزه به سایت‌های هسته‌ای ایران انجام داد، تمام امکانات هسته‌ای ایران را نابود کرده است. بنابراین، وقتی امکانات هسته‌ای ایران نابود شده، طبیعی بود که امکان هسته‌ای شدن و ساختن بمب اتمی هم وجود نداشته باشد.

ایران هیچ اقدامی برای ساخت بمب اتم انجام نداده بود

احمدی با اشاره به مباحثی که در مورد تعیین تکلیف چهارصد کیلوگرم اورانیوم غنی شده ایران تصریح کرد:  اگرچه این مقدار اورانیوم به شکل بالقوه می‌تواند ماده اولیه برای ساخت چند بمب اتمی باشد، اما این صرفاً مادهٔ اولیهٔ ساخت بمب است و برای تسلیحاتی کردن آن باید مراحل بعدی طی شود. همهٔ دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان مربوطه اذعان داشتند که از زمانی که ایران بخواهد برای چنین برنامه‌ای را اقدام کند، دست‌کم یک سال تا یک سال و نیم طول می‌کشد تا بتواند به مرحلهٔ ساخت بمب برسد، بنابراین اگر ایران واقعاً قصد آغاز این روند را داشت، با توجه به حضور آژانس، این اقدام مشخص می‌شد. ایران هیچ اقدامی برای تسلیحاتی کردن اورانیوم انجام نداده بود.

ترامپ دست به دامن متحدان شده است

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل درباره اظهارات رییس‌جمهور آمریکا در خصوص برنامه موشکی ایران و امکان تهدید آمریکا از سوی ایران عنوان کرد: ادعایی که ترامپ کرده بود مبنی بر اینکه ایران می‌تواند با برنامهٔ موشکی‌اش خاک آمریکا را تهدید کند، کاملاً بی‌اساس بود. دستگاه اطلاعاتی آمریکا به صراحت گفته است که اگر ایران بخواهد موشک قاره‌پیما بسازد و به خاک آمریکا دسترسی پیدا کند، دست‌کم نُه سال زمان نیاز دارد؛ یعنی از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴. در نتیجه، این جنگ کاملاً غیرقانونی، بی‌دلیل، بی‌معنا و بیهوده بود. اکنون که در برخی مقاطع مانند تنگهٔ هرمز با مشکل مواجه شده، دست به دامن متحدان شده است و طبیعی بود که سایر کشورها با او همکاری نکنند.

این کارشناس ارشد سیاست بین‌الملل در پاسخ به این سوال که برخی تحلیل‌گران بر این باورند که ترامپ علاقه دارد این جنگ را هر چه سریع‌تر تمام کند، به نظر شما افکار عمومی آمریکا و فشار مقامات آمریکایی چه نقشی در تصمیم نهایی رییس‌جمهور ایالات متحده در خصوص این جنگ خواهند داشت، اظهار کرد: علاقهٔ ترامپ به پایان سریع جنگ ناشی از منافع سیاسی داخلی اوست. تصور خود ترامپ این بود که با هدف قرار دادن برخی اهداف اولیه، از جمله بیت رهبری و با ترور بعضی از مقامات درجه‌اول ایرانی، نظام سیاسی ایران دچار فروپاشی می‌شود و ایران آمادهٔ ورود به توافقی با آمریکا خواهد شد. بردی که آمریکا می‌خواست، این بود که ایران بپذیرد غنی‌سازی اورانیوم در خاکش متوقف شود. اما این اتفاق نیفتاد و قابل پیش‌بینی هم بود که نخواهد افتاد.

وی اضافه کرد: تردیدی نیست که ترامپ از سوی نتانیاهو اغوا شد و برنامه‌ای خیالبافانه و ساده‌انگارانه در ذهنش شکل گرفت، به این تصور که کار به‌سرعت و به‌سادگی انجام می‌شود اما این‌گونه نشد. اکنون، با گذشت حدود سه هفته از شروع جنگ، ترجیح ترامپ قطعاً این است که از آن خارج شود و جنگ را متوقف کند. منتها اگر نتواند پیروزی نمایان و چشمگیری را در داخل آمریکا به نمایش بگذارد، آیندهٔ سیاسی‌اش فاجعه‌بار خواهد بود.

حمله به تاسیسات ایران نوعی هشدار برای باز کردن تنگه هرمز است

احمدی با تاکید بر این نکته که مسئله‌ مهم این روزها و عامل اصلی ادامهٔ جنگ موضوع تنگهٔ هرمز است، یادآور شد: ایران توانایی کنترل این تنگه را از طریق جنگ نامتقارن داشته و ‌توانسته عبور و مرور شناورها را بر اساس انتخاب خود مدیریت کند یعنی اجازهٔ عبور به برخی بدهد و از عبور برخی دیگر جلوگیری کند. این وضع برای ترامپ فاجعه‌آمیز است، چون در چنین شرایطی نمی‌تواند جنگ را پایان دهد. از همین رو، از دو سه روز گذشته فشارهایی را آغاز کرده و به نظر می‌رسد حمله به اهداف غیرنفتی در خارک نوعی هشدار در ارتباط با تنگهٔ هرمز بوده است. همچنین، حمله‌ای که در برخی از فازهای پارس جنوبی انجام داده‌اند، را من در همین رابطه تصور می کنم. تاکنون پالایشگاه‌ها و عناصر اصلی اگر صدمه‌ای دیده‌اند، بسیار جزئی بوده است. 

ناکامی ترامپ در ایجاد ائتلاف باعث تغییر استراتژی نظامی آمریکا شد 

وی خاطرنشان کرد: این اقدامات  نوعی هشدار و حاوی نوعی ادعا است مبنی بر اینکه می‌توانند در حملهٔ بعدی کل تأسیسات را نابود و استخراج و انتقال گاز را متوقف کنند. این احتمالاً هشداری دیگر در ارتباط با مسئلهٔ تنگهٔ هرمز است. علاوه بر آن، با استفاده از بمب‌های سنگرشکن، استحکامات سواحل جنوبی را هدف قرار داده‌اند که آن هم ظاهرا در ارتباط مستقیم با همین مسئلهٔ تنگهٔ هرمز است. بنابراین، ترامپ چون نتوانسته متحدانی را  برای ایجاد ائتلاف بین‌المللی جهت باز کردن تنگهٔ هرمز با خود همراه کند، اکنون اقدامات نظامی سنگینی را آغاز کرده است، تا شاید از این طریق بتواند یا مانع جنگ نامتقارن ایران شود یا ایران را متقاعد کند عملکردش را در تنگهٔ هرمز تغییر دهد.