«رپ» با ضوابط می‌تواند به نمایشگاه موسیقی اضافه شود/ نمی‌توان با محدودیت نسل امروز را مدیریت کرد

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی نمایشگاه صنعت موسیقی، سومین دوره نمایشگاه صنعت موسیقی در حالی برگزار می‌شود که این رویداد فرهنگی – هنری، بیش از هر زمان دیگری در معرض قضاوت اهالی موسیقی، مدیران فرهنگی و افکار عمومی قرار دارد. 

رضا مهدوی، پژوهشگر موسیقی و مشاور نمایشگاه صنعت موسیقی، در گفت‌وگویی به بررسی چالش‌ها، ظرفیت‌ها و آینده این نمایشگاه پرداخته و معتقد است سال سوم، مرز میان تداوم یا توقف یک رویداد فرهنگی است. 

وی با اشاره به برگزاری سومین دوره این نمایشگاه گفت: به‌طور معمول در ادبیات نمایشگاهی، سال سوم یک رویداد فرهنگی تعیین‌کننده است؛ چراکه می‌توان تشخیص داد آیا این رویداد به مسیر خود ادامه می‌دهد یا به تعطیلی می‌رسد. سه سال زمان مناسبی برای ارزیابی است و نمایشگاه صنعت موسیقی نیز از این قاعده مستثنا نیست. 

وی با بیان اینکه تنوع در نمایشگاه وجود داشته اما هنوز به تنوع واقعی نرسیده است، افزود: همه گونه‌های موسیقی و همه اقشار فعال این حوزه حضور جدی در نمایشگاه پیدا نکرده‌اند. انتظار می‌رود امسال نسبت به دو سال گذشته، با افزایش چنددرصدی مشارکت مواجه باشیم و این روند در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند؛ اما تحقق این موضوع نیازمند یک اعتمادسازی فراگیر میان تمام صنوف و گرایش‌های موسیقایی است

مهدوی ادامه داد: فعالان موسیقی باید احساس کنند که حضورشان در نمایشگاه چه میزان آورده و بهره‌برداری برای آن‌ها دارد. نمایشگاه‌ها اساساً محل عرضه آثار و تولیدات هر صنف هستند و در حوزه موسیقی، ما تا پیش از سه سال قبل، چنین تجربه‌ای در سده گذشته نداشتیم. نمایشگاه صنعت موسیقی با تمام نقص‌ها، برای نخستین بار شکل گرفت و به دلیل نبود رقیب، در نوع خود بهترین بود. 

این پژوهشگر موسیقی با اشاره به نقش برگزارکنندگان گفت: برگزاری چنین نمایشگاهی از عهده همه بخش‌های دولتی و خصوصی برنمی‌آید. مجموعه‌ای که متولی این رویداد است، با بهره‌گیری از تجربیات دولتی و خصوصی و همراهی مشاوران، توانسته نمایشگاه را با وجود همه سختی‌ها و محدودیت‌ها به سال سوم برساند. به همین دلیل، هرچند نمی‌توان از تنوع کامل موسیقایی سخن گفت، اما تنوع موجود، در نوع خود قابل‌توجه است و امسال نیز گسترده‌تر خواهد شد. 

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، به موضوع موسیقی‌های موسوم به «ممنوعه» پرداخت و گفت: این مسئله نیازمند اجماع نهادهای حاکمیتی و صدور حکم روشن است. شخصاً در مسئولیت‌های مختلف، تلاش کرده‌ام نشان دهم که می‌توان ژانرهایی مانند رپ و برخی گونه‌های موسیقی غربی را بومی و وطنی کرد. البته در این مسیر اختلاف‌نظر وجود دارد؛ برخی معتقدند با این کار ماهیت آن موسیقی از بین می‌رود و برخی دیگر می‌پرسند تا چه حد می‌توان این گونه‌ها را با فرهنگ ایرانی و خانوادگی منطبق کرد. 

مهدوی تأکید کرد: من همچنان معتقدم نباید از این موضوع هراس داشت. باید سفارش‌هایی مبتنی بر فرهنگ اصیل ایرانی و آیینی بدهیم؛ به شرط آنکه محتوا عاری از اشعار سخیف، فحاشی و ناامیدکننده باشد. تجربه نشان داده بسیاری از جوانان از فرم و ارائه این موسیقی‌ها استقبال می‌کنند، اما تا زمانی که مجوز قانونی وجود نداشته باشد، چنین گونه‌هایی نمی‌توانند در قالب غرفه‌های رسمی نمایشگاه حضور داشته باشند. 

او درباره بخش پژوهش نمایشگاه نیز گفت: هر نمایشگاه بر اساس اساسنامه و اتاق فکر خود شکل می‌گیرد. همان‌طور که در صنعت خودرو، تمام متریال، المان‌ها و متفکران آن حوزه حضور دارند، در صنعت موسیقی نیز باید چنین نگاهی حاکم باشد. در سال نخست، بخش پژوهش بازخورد مناسبی نداشت و پرسش‌ها بیشتر به حاشیه می‌رفت. به همین دلیل در سال دوم این بخش حذف شد. 

مشاور نمایشگاه صنعت موسیقی ادامه داد: امسال نیز درباره برگزاری یاعدم برگزاری بخش پژوهش بحث‌هایی وجود داشت. نظر من این بود که با توجه به فضای ایران‌مال و عدم‌امکان کنترل صدا به مجموعه نزدیک غرفه‌هایی که صداهای مزاحم دارند و البته امسال تدبیر شده کمتر از دو سال گذشته باشد، امکان برگزاری بخش پژوهش همچنان وجود ندارد. یک نمایشگاه زمانی به جامعیت می‌رسد که تمام وجوه آن، از صفر تا صد، در دل رویداد دیده شود. امیدوارم در سال‌های آینده، با اختصاص فضاهای مناسب‌تر از سوی مدیران بالادستی، بخش پژوهش جایگاه پررنگ‌تری پیدا کند. 

زهره سعیدی، [29/12/2025 12:15 ب.ظ]

مهدوی در ادامه، پیامی خطاب به مسئولان فرهنگی کشور مطرح کرد و گفت: جوانان امروز به مدد فضای مجازی سال‌هاست تولیدات خود را عرضه می‌کنند. نمی‌توان با محدودیت‌های صرف، نسل امروز را مدیریت کرد. جوان امروز آموزش‌دیده، باهوش و مستقل است و نگاه‌های فسیل‌شده اداری را نمی‌پذیرد. اگر این فضاهای فرهنگی در داخل کشور شکل نگیرد، کشورهای دیگر جای ما را می‌گیرند؛ همان‌طور که امروز شاهد خروج ارز برای کنسرت‌ها و رویدادهای گوناگون در کشورهای همسایه هستیم. 

او افزود: ما باید برنامه‌های فرهنگی و هنری را در داخل کشور طراحی و اجرا کنیم. نمایشگاه صنعت موسیقی می‌تواند زمینه‌ساز چنین رویکردی باشد، به شرط آنکه متولیان فرهنگی نگاه جدی‌تری به آن داشته باشند. 

این پژوهشگر موسیقی درباره انتقادها نسبت به کم‌رنگ بودن برخی گونه‌ها مانند موسیقی دستگاهی و سازگری گفت: در نمایشگاه صنعت موسیقی چیزی حذف نشده است. فراخوان داده شده و هر گروه، فرد یا صنف بر اساس توان اقتصادی و نگاه خود اقدام به اجاره غرفه کرده است. طبیعی است که برخی بخش‌ها با انگیزه‌های اقتصادی پررنگ‌تر حضور دارند، اما غیبت نسبی موسیقی دستگاهی و سازگری نشان می‌دهد که برای حضور این بخش‌ها، باید راهکارهای متفاوتی تعریف شود. 

مهدوی تأکید کرد: حضور هنرمندان ایرانی، پیشکسوتان و سازگران، یک ضرورت جدی است. آن‌ها باید معرفی شوند و توانمندی‌های خود را نشان دهند. شورای سیاست‌گذاری نمایشگاه نیز تمایل جدی دارد که همه گونه‌ها و نهادها حضور داشته باشند تا در سال‌های آینده، نمایشگاه به سمت بین‌المللی شدن با حضور کشورهای همسایه حرکت کند. 

سومین نمایشگاه صنعت موسیقی ایران از ۳۰ دی تا ۳ بهمن ۱۴۰۴ در مرکز نمایشگاهی ایران‌مال برگزار خواهد شد و بر اساس اعلام دبیرخانه، این دوره با برنامه‌های جانبی تخصصی، نشست‌ها، کارگاه‌ها و رویدادهای مرتبط همراه خواهد بود.