سومین ایستگاه گفت‌وگوهای تهران و واشنگتن در ژنو؛دیپلماسی در سایه هشدارها

به گزارش ایلنا، سومین دور مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای میان ایران و آمریکا، در ژنو کار خود را آغاز کرد؛ مذاکراتی که پس از دور نخست در مسقط و دور دوم در ژنو، اکنون وارد مرحله‌ای حساس‌تر شده است. این گفت‌وگوها با میانجی‌گری عمان و در محل اقامتگاه مقام عمانی برگزار می‌شود.

ریاست هیئت ایرانی را سید عباس عراقچی بر عهده دارد. او پیش از آغاز رسمی مذاکرات، در بدو ورود به ژنو با وزیر خارجه عمان دیدار و چارچوب‌ها و عناصر مدنظر تهران برای یک توافق احتمالی را منتقل کرد؛ عناصری که بر رفع تحریم‌ها، تضمین بهره‌مندی اقتصادی ایران و تعیین تکلیف مسائل فنی هسته‌ای متمرکز است. همین دیدار اولیه، موجی از گمانه‌زنی‌ها درباره پیشنهادهای روی میز دو طرف ایجاد کرد.

ترکیب دیپلماسی و تهدید

ساعاتی پیش از آغاز این دور از مذاکرات، دونالد ترامپ در سخنرانی سالانه خود در کنگره ایالات متحده بخش مهمی از اظهاراتش را به ایران اختصاص داد. او با تکرار ادعاهایی درباره برنامه هسته‌ای و موشکی ایران گفت واشنگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هسته‌ای دست یابد. ترامپ تأکید کرد که آمریکا در حال مذاکره است، اما هنوز از ایران «عبارت صریح» مبنی بر عدم دستیابی همیشگی به سلاح هسته‌ای را نشنیده است.

او در عین حال مدعی شد اگر مسیر دیپلماسی به نتیجه نرسد، «اتفاقات بدی» حتی برای مردم ایران رخ خواهد داد؛ عبارتی که از سوی تحلیلگران به‌عنوان پیامی بازدارنده و همزمان فشاری سیاسی بر روند گفت‌وگوها تفسیر شد.

پاسخ تهران؛ تأکید بر حق هسته‌ای صلح‌آمیز

در مقابل، عراقچی بار دیگر موضع رسمی جمهوری اسلامی را تکرار کرده و تصریح کرده است که ایران «تحت هیچ شرایطی» به دنبال تولید یا توسعه سلاح هسته‌ای نیست، اما از حق بهره‌برداری صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای عقب‌نشینی نخواهد کرد.

او همچنین در واکنش به اتهامات مطرح‌شده درباره برنامه موشکی ایران، این ادعاها را مبتنی بر اطلاعات نادرست دانسته و تأکید کرده که توان دفاعی ایران ماهیت بازدارنده دارد.

به گفته وزیر خارجه ایران، تهران با «حداکثر انعطاف مبتنی بر منافع ملی» وارد ژنو شده و آماده است درباره چارچوبی فنی و حقوقی گفت‌وگو کند؛ چارچوبی که هم نگرانی‌های طرف مقابل را پاسخ دهد و هم منافع اقتصادی ایران را تضمین کند.

نقش آژانس و سایه شورای حکام

در این دور، حضور مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز اهمیت ویژه‌ای یافته است. گروسی پیش‌تر هشدار داده بود که فضای مذاکرات حساس و بالقوه خطرناک است و نتیجه این گفت‌وگوها می‌تواند بر نشست آینده شورای حکام آژانس اثرگذار باشد. برداشت فنی آژانس از روند مذاکرات، می‌تواند مسیر تحولات را به سوی کاهش تنش یا تشدید فشارها سوق دهد.

تحلیلگران معتقدند ژنو می‌تواند نقطه عطفی تعیین‌کننده باشد. در این میان حرکت به سوی یک توافق مرحله‌ای می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد؛ توافقی که شاید همه اختلافات را حل نکند، اما بتواند از تشدید بحران جلوگیری کند و مسیر اعتمادسازی تدریجی را باز کند.

در صورت شکست دیپلماسی و تشدید تنش‌ها، این گزینه هزینه‌های گسترده منطقه‌ای و بین‌المللی در پی خواهد داشت و برای همین هم تصمیم‌گیری درباره آن پیچیده است.

در شرایطی که تنش‌های منطقه‌ای بالا گرفته و بی‌اعتمادی میان دو طرف همچنان پابرجاست، سومین دور مذاکرات در ژنو بیش از هر زمان دیگری میان «تفاهم محدود» و «بازگشت به تقابل» در نوسان است؛ مسیری باریک که عبور از آن نیازمند اراده سیاسی و تصمیم‌های دشوار از سوی تهران و واشنگتن خواهد بود.