مدیرعامل شرکت آب خراسان رضوی: با وجود افزایش ۱۶ برابری بارندگی باز هم تنش آب داریم

محمدعلی نعمت‌نژاد امروز یکشنبه ۲۶ بهمن‌ در سی‌وپنجمین اجلاس شورای اسلامی خراسان رضوی با بیان اینکه از نظر تقسیمات آبی، متأسفانه با مشکل عدم تعادل مواجه هستیم، اظهار کرد: ۳۴ میلیارد مترمکعب ظرفیت آبخوان‌های ماست، در حالی که ۳۵ میلیارد مترمکعب از این منابع برداشت شده که این مسئله ناشی از تغییر محل‌های مکرر آب و افزایش جمعیت در استان است. یکی از چالش‌های اصلی ما در همین دشت مشهد است. از سال ۱۳۳۵ تاکنون ترکیب جمعیتی کاملاً دگرگون شده است.

وی با تأکید بر اینکه نسبت جمعیت شهری به روستایی که ۲۶ به ۷۴ بود، الان برعکس شده و به ۷۳ به ۲۷ رسیده است. در همین محدوده‌ای که الان نشسته‌ایم، مشهد در سال ۱۳۳۵ حدود ۲۲۰ هزار نفر جمعیت داشته و در سال ۱۳۴۷ به نزدیک ۴۰۰ هزار نفر رسیده است. وزارت نیرو و شرکت‌های آبی در سال ۱۳۴۸ دشت مشهد را با همان ۴۰۰ هزار نفر جمعیت، ممنوعه اعلام کردند.

نعمت‌نژاد ادامه داد: حالا بعد از ۵۶ سال، با چهار میلیون نفر جمعیت در همین دشت مواجه هستیم و ۵۰ تا ۷۰ درصد صنعت استان هم به اینجا آورده شده و دچار تنش آبی هستیم. بر اساس شاخص‌ها، اگر سرانه آب تجدیدپذیر از حدی کمتر شود، سرانه هر نفر در استان به ۵۷۵ مترمکعب و در مشهد به ۱۴۷ مترمکعب رسیده است. خوشبختانه امسال نسبت به سال گذشته و نسبت به درازمدت وضعیت بهتری داریم. متوسط بارندگی استان سال گذشته ۶ میلیمتر بود که امسال به حدود ۱۰۰ میلیمتر رسیده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی با اشاره به اینکه این آمار بر اساس سازمان هواشناسی است، خاطرنشان کرد: نسبت به درازمدت ۷۶ میلیمتر و نسبت به سال گذشته بهتر شده، اما متأسفانه برای آب شرب دو شهر از جمله مشهد که از آب سطحی استفاده می‌کنند، وضعیت مناسبی نداریم و بارش‌ها بیشتر رگباری است.

وی به تعداد منابع اشاره و تأکید کرد: ما حدود ۱۰ هزار حلقه چاه مجاز داریم که عمدتاً در بخش کشاورزی و خدمات هستند. اکثر چاه‌های کشاورزی در استان نزدیک به ۹۹ درصد به کنتور هوشمند و کنتورهای حجمی مجهز شده‌اند. در خصوص چاه‌های غیرمجاز، حدود ۲۱ هزار و ۶۳۶ حلقه غیرمجاز تا الان شناسایی و پر شده است. قطعاً آمار بیشتری هم وجود دارد که از طریق سیستم قضایی پیگیری می‌کنیم.

نعمت‌نژاد افزود: در مورد مطالعات رودخانه‌ها، تعیین بستر و حریم در سطح استان انجام شده تا مشخص شود در کجا رودخانه مورد تصرف قرار گرفته است. از دیگر اقدامات انجام شده در استان، تشکل‌های کشاورزی است. این تشکل‌ها با شرکت آب منطقه‌ای تفاهمنامه دارند و در هر حوزه شهرستانی جلساتی برگزار می‌شود تا مسائل مطرح و رسیدگی شود.

وی با بیان اینکه در حوزه شهرستان مشهد تأکید ویژه‌ای داریم، خاطرنشان کرد: در مشهد با مسائلی مانند رشد جمعیت، ورود زائران بارگاه امام هشتم و نگرانی‌هایی که در تأمین آب این شهر رو به رو هستیم، باید برنامه‌ها و راهکارهای بیشتری ارائه دهیم. با کمک بخش دانشگاهی برآورد کرده‌ایم که برای افق ۱۴۲۰، حدود هفت میلیون جمعیت برای شهر مشهد پیش‌بینی شده که نیاز آبی حدود ۳۹۶ میلیون مترمکعب خواهد داشت.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، افزود: بخشی از این نیاز از آب زیرزمینی تأمین می‌شود و پروژه‌هایی هم برای تأمین آب تعریف شده است. دو رشته قنات در امامیه و قاسم‌آباد در حال ساخت است و بحث انتقال آب از خطوط انتقال مانند انتقال شماره یک هزارمسجد نیز مطرح است که در حال پیگیری هستیم. برای تأمین آب بلندمدت، بحث انتقال آب از خارج از کشور شامل تاجیکستان، افغانستان و ترکمنستان نیز در دست انجام است.

وی تأکید کرد: امسال با اقدامات مدیریتی و مدیریت مصرف، در مرداد ماه ۱۴۰۴ توانستیم مصرف را به گونه‌ای کنترل کنیم که نسبت به ۱۱ سال گذشته، تمام منابع در اختیار ما قرار گرفت.

نعمت نژاد با تأکید بر اینکه در حال‌ حاضر ذخایر ما به ۵۰ لیتر تولید رسیده است، یادآور شد: اگر ورودی نداشته باشیم، این پروژه‌های اضطراری که تعریف کرده‌ایم باید به موقع تأمین اعتبار شوند وگرنه زمان را از دست خواهیم داد. برای شهر مشهد، بر اساس شرایط بدبینانه که مصرف سال ۴۰۲ یا ۴۰۳ را مبنا قرار دهیم، در تابستان ۴۰۳، مدیریت شبکه و فشار از طبقات پایین به بالا را داشتیم و مشکل خاصی نبود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، گفت: در خصوص رودخانه‌ها، غیر از رودخانه‌هایی که به ترکمنستان می‌رود، تعدادی هم هستند که صد در صد در ایران است. بر اساس آمار به روز شده، حدود ۱۶۵ میلیون مترمکعب آب از کشور خارج می‌شود. طبق پروتکلی که داریم، هشت میلیون مترمکعب از این مقدار حقابه جمهوری اسلامی ایران است. این پروژه قرار است طبق تخصیصی که گرفته‌ایم، ۲۴ میلیون مترمکعب به مشهد منتقل شود.

وی با بیان اینکه ۹ میلیون برای چهار پروژه اصلی در نظر گرفته شده است، اضافه کرد: با قیمت امروز نزدیک به ۳۰ همت اعتبار نیاز داریم. برای کانال انتقال، مردم باید اطلاع‌رسانی و توجیه شوند. اگر این اطلاع‌رسانی قبل از اجرا انجام نشود، ممکن است مشکلاتی ایجاد کند. جلسات خوبی داشته‌ایم و بر اساس قوانین و مقرراتی که در مجلس یا دولت مصوب می‌شود، عمل خواهیم کرد. در خصوص لوازم اندازه‌گیری نیز، ۹۹ درصد چاه‌ها به این تجهیزات مجهز شده‌اند.

 آیا بحران آب کشاورزی کنترل می‌شود؟

در ادامه محمد میری -جانشین رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی- در این جلسه با بیان اینکه در ایام دهه فجر امسال، ۱۷۸ پروژه کشاورزی با اعتبار ۱۳۰۰ میلیارد تومان در سطح استان بهره‌برداری که برای ۱۲۰۰ نفر اشتغالزایی شد، اظهار کرد: حدود ۱۲۸ پروژه در حوزه لایروبی قنوات و سیستم‌های نوین آبیاری متمرکز بوده است. با توجه به محدودیت منابع آبی تمرکز ما بر بهره‌وری مؤثر از آب به عنوان منبع اصلی کشاورزی است.

وی ادامه داد: خراسان رضوی در حوزه انرژی خورشیدی رتبه اول کشور را دارد. در سال جاری، تعهد استان ۶۲ مگاوات بوده که تاکنون ۵۵ مگاوات آن به بهره‌برداری رسیده و ۲۵ تا ۳۰ مگاوات دیگر در دست احداث است. همچنین ۷۰۰ منبع آبی در سطح استان به پنل‌های خورشیدی مجهز شده‌اند تا ضمن تأمین برق خود، به رفع ناترازی برق کشور کمک کنند.

میری با اشاره به محدودیت اعتبارات دولتی، اظهار کرد: پیشنهاد ما این است که به جای اعتبارات بلاعوض، از تسهیلات کم‌بهره با بازپرداخت بلندمدت برای سیستم‌های نوین آبیاری استفاده شود. یکی از چالش‌های موجود این است که کشاورزان پس از یک نوبت استفاده از اعتبارات، امکان استفاده مجدد را ندارند و این اعتبارات به خزانه بازمی‌گردد.

وی تأکید کرد: در حال حاضر ۳۵۰ هزار هکتار مطالعه شده که ۲۱۰ هزار هکتار آن اجرا شده است. حدود ۱۰هزار و۲۰۰ کشاورز مجاز در استان داریم و ۷۰۰۰ رشته قنات به طول ۱۳ هزار کیلومتر وجود دارد. اعتبارات امسال ۱۵۷ میلیارد تومان بوده که نسبت به پارسال رشد داشته، اما مشکل در تأمین به موقع است و تاکنون فقط چهار میلیارد تخصیص یافته است.

جانشین رئیس سازمان جهاد کشاورزی با بیان اینکه در حوزه نصب جی‌پی‌اس بر روی تراکتورها، این اقدام صرفاً برای توزیع عادلانه سوخت و بر اساس پیمایش واقعی تراکتور انجام می‌شود، خاطرنشان کرد: امسال اولین سالی است که کمترین نارضایتی را در توزیع سوخت داشتیم. از ۵۵ هزار دستگاه تراکتور در استان، ۲۰ هزار دستگاه به جی‌پی‌اس مجهز شده‌اند. مشکل اینترنت به زیرساخت‌های مخابرات برمی‌گردد.

وی یادآور شد: در پنج سال اخیر، ۱۶۰۰ میلیارد تومان تسهیلات برای توسعه ناوگان مکانیزاسیون استان توزیع شده است. در حالی که در ابتدای انقلاب، کل خراسان بزرگ ۸۰۰۰ تراکتور داشت، اکنون فقط خراسان رضوی ۵۵ هزار دستگاه دارد. به ازای هر ۲۲ تا ۲۳ هکتار، یک تراکتور در استان وجود دارد.

میری افزود: در حوزه نهاده‌های دامی، از ابتدای سال تاکنون حدود یک میلیون و ۴۵۰ هزار تن نهاده وارد استان شده که نسبت به پارسال رشد داشته است. از ۱۹۰ هزار تن نهاده وارد شده در مدت اخیر، ۸۲ درصد معادل ۱۵۵ هزار تن در میان دامداران توزیع شده است.

وی به مجوز انشعابات آب اشاره و اظهار کرد: پرونده‌های مربوط به سال ۱۳۹۹ به قبل در کمیسیون تغییر کاربری بررسی می‌شود و متقاضی باید عوارض دولت را پرداخت کند تا تعیین تکلیف نهایی انجام شود. در زمینه الگوی کشت نیز، توانسته‌ایم ۹۰ درصد از الگوی ابلاغی را اجرا کنیم.

وی ادامه داد: سند الگوی کشت برای یکایک محصولات بر اساس آب در دسترس تدوین شده است. آب در دسترس بخش کشاورزی استان از ۳.۸ میلیارد مترمکعب در سال‌های گذشته به ۳.۲ میلیارد کاهش یافته و پیش‌بینی می‌شود به ۲.۸ میلیارد برسد.

جانشین رئیس سازمان جهاد کشاورزی با بیان اینکه در حال حاضر ۱۳۶ هزار هکتار گندم و ۱۱۰ هزار هکتار جو در استان کشت شده است، تأکید کرد: ۶۰ درصد گندم به صورت مکانیزه کشت می‌شود و حدود ۳۰ هزار هکتار از آن با شیوه‌های نوین آبیاری پوشش داده می‌شود.

وی تصریح کرد: در حوزه توزیع نهاده‌های شیمیایی، ۱۴۰ هزار تن از ابتدای سال زراعی توزیع شده است. میزان تخصیص نسبت به پارسال ۲۵ درصد افزایش داشته و با توجه به بارندگی‌های مطلوب امسال که ۵۰۴ درصد رشد داشته، تلاش داریم نیاز کشاورزان را تأمین کنیم. کیفیت آرد در کارخانجات استان مناسب است و اگر شهرستانی مشکل خاصی دارد، در کارگروه استانی مطرح می‌شود.

میری در مورد انتقال دامداری‌ها، با بیان اینکه مشکل شهرستان با مدیریت استان مرتفع شد، اصافه کرد: پیشنهاد می‌کنم این موضوع از طریق مشارکت با شرکت شهرک‌های کشاورزی پیگیری شود.

وی با تأکیدبر اینکه شهرستان محلات در حوزه نصب نیروگاه خورشیدی جزء موفق‌ترین شهرستان‌های استان بوده که با مشارکت کشاورزان و استفاده از وام‌ها به این موفقیت دست یافته است، خاطرنشان کرد: در مورد خاموشی چاه‌های مجهز به پنل خورشیدی، قرار شده مشکل توسط شرکت توزیع برق استان مرتفع شود.

در ادامه این جلسه، برات‌اله زارع، نماینده کاشمر در شورای اسلامی خراسان رضوی با بیان اینکه کمیسیون برنامه و بودجه امسال جلسات متعددی با موضوعات متفاوت برگزار کرده است، اظهار کرد: در آخرین جلسه، بودجه سال ۱۴۰۵ شورای استان با مبلغ ۶۶۷ میلیون و ۴۰۰ هزار ریال به تصویب کمیسیون برنامه و بودجه رسید.

وی با اشاره به اینکه بودجه شورای استان تقریباً به دو بخش تقسیم می‌شود، ادامه داد: بخش اول، درآمد و هزینه‌هایی است که متعلق به خود شورای استان است و از طریق شورای عالی استان‌ها و مجوزهای مربوطه تأمین و هزینه می‌شود. بخش دوم مربوط به قرارداد سازمان همیاری و شهرداری‌هاست که از طریق سازمان همیاری تأمین اعتبار و هزینه می‌شود. تنها بودجه شورای استان‌ها در کشور هم به همین صورت است.

منبع : ایسنا