اجرای برنامه پزشک خانواده در مناطق روستایی هنوز صددرصدی نیست

حسن عبدالله‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا درباره ساختار تیم سلامت در مراکز خدمات جامع سلامت، اظهار کرد: در این مراکز برای هر ۴ هزار نفر یک پزشک در نظر گرفته شده است. همچنین یک دندان‌پزشک، کارشناس تغذیه و روان‌شناس به ازای هر ۲۰ هزار نفر، یک پرستار و کارشناس آزمایشگاه به ازای هر ۸ هزار نفر فعالیت می‌کنند. این نیروها همراه با بهورزان و مراقبان سلامت مستقر در خانه‌های بهداشت، یک تیم سلامت را تشکیل می‌دهند.

مدیر توسعه شبکه و ارتقا سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه اگر هر بخش از این تیم با کمبود نیرو مواجه شود، ارائه خدمات دچار اختلال می‌شود، گفت: اکنون در روستاها کمبود کارشناس تغذیه، روان‌شناس و پزشک داریم. با توجه به سطح اعتبارات موجود و میزان حقوق پرداختی، بسیاری از پزشکان ترجیح می‌دهند به دلیل درآمد و امکانات بیشتر در شهر فعالیت کنند. قرار بود برای ماندگاری پزشکان در روستا افزایش حقوق اعمال شود که امسال این افزایش به‌طور نسبی انجام شد. مثلا پزشکی که پیش از این ۲۷ میلیون تومان حقوق می‌گرفت اکنون حدود ۳۵ میلیون تومان دریافت می‌کند. اما این رقم همچنان با درآمد پزشکانی که در بیمارستان‌ها و کلینیک‌هایی که در شهر فعال هستند، قابل مقایسه نیست.

عبدالله‌زاده در توضیح وضعیت سرانه پرداختی در برنامه پزشک خانواده، خاطرنشان کرد: سال گذشته سرانه متوسط حدود ۲۵۰ هزار تومان برای هر فرد بود. اکنون جمعیت تحت پوشش پزشک خانواده در روستاها یک میلیون و ۴۵۲ هزار نفر است، در حالی که فقط یک میلیون و ۲۵ هزار نفر تحت پوشش بیمه روستایی هستند. به این ترتیب ۴۲۷ هزار نفر از افرادی که خدمات دریافت می‌کنند فاقد سرانه هستند و برای آن‌ها اعتباری تخصیص نمی‌یابد. این یعنی حدود ۳۰ درصد کسری اعتبار با همان سرانه ۲۵۰ هزار تومانی وجود دارد. فقط افرادی که بیمه صندوق روستایی دارند باعث تخصیص سرانه می‌شوند. سایر افراد مانند کارمندان، بیمه‌شدگان تامین اجتماعی یا مددجویان کمیته امداد اگرچه از خدمات روستا استفاده می‌کنند، اما سرانه‌ای بابت آن‌ها به ما پرداخت نمی‌شود.

وی افزود: سال گذشته ۸۵ درصد از اعتباری که باید به ما پرداخت می‌شد، تخصیص یافت و ۱۵ درصد باقی‌مانده تخصیص داده نشد. این ۱۵ درصد عمدتا مربوط به صندوق بیمه و اعتبارات پرسنلی است که از محل آن حقوق پزشک و ماما پرداخت می‌شود.

مدیر توسعه شبکه و ارتقا سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد یکی دیگر از چالش‌های برنامه را تاخیر در امضای تفاهم‌نامه بین وزارت بهداشت و بیمه سلامت عنوان و تشریح کرد: این تفاهم‌نامه معمولا با چند ماه تأخیر امضا می‌شود. به عنوان مثال در سال جاری در مهرماه بسته شد. نتیجه این است که پزشکان ما با هفت تا هشت ماه تاخیر حقوق سال گذشته را دریافت می‌کنند، در حالی که حقوق سایر کارکنان از ابتدای سال افزایش می‌یابد. این تاخیر در افزایش حقوق هر سال تکرار می‌شود و گاهی چهار تا هفت ماه طول می‌کشد.

وی با بیان اینکه پیشنهاد ما این است که تفاهم‌نامه در فروردین سال آینده بسته شود تا پزشکان از ابتدای سال حقوق واقعی و به‌روز دریافت کنند، تصریح کرد: وقتی پزشک در روستا ماهانه حدود ۲۷ میلیون تومان دریافت می‌کند، طبیعی است که ترجیح دهد همان مبلغ را با سهولت بیشتر در درمانگاه‌های شهری به دست بیاورد. برخی پزشکان ما هنوز در روستاهای دورافتاده با بخاری نفتی کار می‌کنند و این مشکلات باعث می‌شود هیچ‌وقت به پوشش صددرصدی پزشک در روستاها نرسیم.

پزشکان طرح پزشک خانواده حق مطب ندارند

عبدالله‌زاده در رابطه با انواع مراکز خدمات سلامت در روستاها تشریح کرد: ما سه مدل مرکز داریم. نخست، مراکز روزانه هستند که در ساعات اداری خدمات ارائه می‌دهند. دوم، مراکز بیتوته تجمیعی که از بین چند مرکز خدمات جامع سلامت یکی از آن‌ها انتخاب می‌شود، قرار می‌گیرند. پزشکان در این مراکز عصر و شب نوبت می‌دهند و بیماران اورژانسی را پوشش می‌دهند و مبلغ ناچیزی به عنوان حق بیتوته دریافت می‌کنند. سوم، مراکز شبانه‌روزی هستند که پزشکان موظفند پس از پایان ساعات اداری، عصر و شب هم کشیک داشته باشند و بیماران را پوشش دهند. پزشکان در این برنامه حق مطب خصوصی ندارند و موظف هستند تنها در برنامه پزشک خانواده فعالیت کنند.

راه‌اندازی مراکز خدمات جامع سلامت آموزشی برای آموزش پزشکان خانواده روستایی

وی درباره آموزش دانشجویان پزشکی برای کار در مراکز پزشک خانواده، بیان کرد: دانشجویان دوره طرح دو ساله برای کار در مراکز بهداشت دارند که پس از آن می‌توانند در آزمون استخدامی شرکت کنند یا در بخش خصوصی مشغول شوند. برای رفع مشکل مواجهه دانشجویان با بیماری‌هایی که در بیمارستان‌های تخصصی و فوق‌تخصصی دیده نمی‌شوند، ۸ مرکز را با همکاری معاونت آموزشی دانشگاه با عنوان مراکز خدمات جامع سلامت آموزشی راه‌اندازی کرده‌ایم. دانشجویان سال آخر پزشکی، دو ماه در این مراکز در کنار پزشک خانواده آموزش می‌بینند تا با بیماری‌ها و مشکلات واقعی روستا آشنا شوند.

مدیر توسعه شبکه و ارتقای سلامت توضیح داد: قبل از راه‌اندازی این مراکز، برای آموزش پزشکان جدید مجبور بودیم یک تا دو ماه آن‌ها را کنار پزشک با تجربه بگذاریم تا با مدیریت مرکز و بیماران آشنا شوند. این هشت مرکز اولین بار در مشهد راه‌اندازی شد و اکنون برخی دانشگاه‌های دیگر هم این مدل را آغاز کرده‌اند.

عبدالله‌زاده افزود: چهار مرکز از این مراکز آموزشی به حضور متخصصین پزشک خانواده اختصاص دارد تا مدیریت بیماری را آموزش دهند و چهار مرکز دیگر با حضور متخصصین پزشکی اجتماعی، آموزش مدیریت سلامت منطقه را ارائه می‌دهند. هر دانشجو یک ماه در هر مرکز می‌گذرانند تا مهارت و آشنایی آن‌ها افزایش یابد. معاونت آموزشی نیز در نظر دارد مدت زمان این دوره را به بیش از دو ماه افزایش دهد.

وی در ادامه درباره پیگیری مراقبت‌ها با بیان اینکه در خانه‌های بهداشت، مراقبت‌ها به صورت فعال پیگیری می‌شود، اظهار کرد: اگر فردی مراجعه نکند، پیگیری تلفنی یا حضوری انجام می‌شود و خدمات در پرونده الکترونیکی ثبت می‌شود. واکسیناسیون نیز در خانه بهداشت انجام می‌شود. کارکنان موظفند هفته‌ای یک بار به این روستاها مراجعه کنند و در روستاهای بسیار کم‌جمعیت یا دورافتاده که به آن‌ها روستای سیاری گفته می‌شود، ماهی یک بار برای انجام واکسیناسیون، مراقبت کودکان و مادران باردار حضور یابند.

منبع : ایسنا