سینمای ایران از «تختی» روایت ماندگاری ثبت کرد؟

به گزارش ایسنا، سینمای ایران در بخش فیلم های داستانی فیلم «غلامرضا تختی» به کارگردانی بهرام توکلی (در سال ۹۷) و فیلم «جهان پهلوان تختی» (در سال ۷۶ ) را دارد، قرار بود فیلم «جهان پهلوان تختی» را زنده یاد علی حاتمی بسازد اما از دنیا رفت و قرار شد بهروز افخمی آن فیلم را تمام کند، فیلمی که بهروز افخمی، بطور طبیعی روایت خودش را از آن ساخت.

حالا به بهانه ۱۷ دی ماه سالروز درگذشت جهان پهلوان تختی این پرسش مطرح است که کدام فیلم در حافظه تاریخی مردم درباره این پهلوان ایرانی باقی مانده است، آیا اساسا این دو روایت، توانست در حافظه مخاطبان باقی بماند؟! پرسشی که در این مجال قصد نداریم به آن پاسخ بدهیم، فقط مروری داریم بر دو روایت از این دو فیلم تا بطور جدی به این پرسش فکر کنیم.

بهروز افخمی در اردیبهشت ماه ۱۴۰۲ در بخشی از برنامه «نقد سینما» با اشاره به اثری که درباره غلامرضا تختی ساخته است، بیان کرد: اثری که من خلق کردم، درست دیده نشد چراکه مورد علاقه ورزشکاران نبود. فیلمی که بهرام توکلی درباره این ورزشکار ساخت هم شاید به این دلیل که تماشاچی‌پسند نبود، زیاد دیده نشد. اما باید بگویم اثر من کاراگاهی- معمایی محسوب می‌شد و نه تنها درباره سرگذشت تختی نبود بلکه درباره مرگ او بود اما فکر می‌کنم چون فضای ورزشی را بیش از حد تیره نشان ‌داد، مسئولان و ورزشکاران از آن استقبال نکردند. من تعجب نکردم که اثرم درست دیده نشد؛ یا اصلا در هیچ مراسمی درباره تختی به نمایش درنیامد. شاید درباره تختی بتوان گفت که سعی می‌کنند واقعیت‌های زندگی‌اش را نادیده بگیرند و روایت‌هایی قلابی را جا بیندازند. درباره تختی و فشارهایی که به او آوردند، دروغ زیاد گفته می‌شود.

بهروز افخمی در بخشی از این گفتگو همچنین اشاره کرد به اینکه «یکی دیگر از دلایل شکل نگرفتن سینمای بیوگرافیک در ایران این است که در بخش خصوصی یا در بخش خارج از سیطره نهادهای دولتی یا نیمه‌دولتی تعصب سیاسی بسیار شدیدی وجود دارد. هر دو می‌خواهند از شخصیتی که دوست دارند روایت خودشان را کاملا بی‌عیب و نقص ارایه کنند؛ یا برعکس تا جایی که می‌توانند یک شخصیت را تخریب کنند. انسان احساس می‌کند موضع، موضع متعادلی نیست. فارغ از اینکه با سانسور برخورد می‌کند یا نه برای تماشاگر هم جذاب نیست که یک فیلم تبلیغاتی ببیند.»

اما احمد طالبی نژاد در سال 98 درباره فیلم «غلامرضا تختی» بهرام توکلی گفت که این اثر، یک فیلم جسورانه از زندگی این ورزشکار است و پاسخی قاطع به نحوه مرگ او می‌دهد.

البته این منتقد، معتقد بود شخصیت نوجوانی به بعد تختی در فیلم با واقعیت‌ها منطبق نیست و بیشتر حماسی و شبه اساطیری است.

احمد طالبی‌نژاد در بخشی از این نوشتار که در اختیار ایسنا گذاشت، نوشته بود: "خوشحالم که بعد از سال‌ها طلسم فیلمسازی در مورد زنده یاد تختی شکست و فیلمی ساخته شد که به واقعیت‌های زندگی غلامرضا تختی کم و بیش نزدیک شده است. علی حاتمی نتوانست فیلمش را تمام کند و نمی‌توان نگاه او را به زندگی این پهلوان ارزیابی کرد و البته فیلم بهروزافخمی هم بیشترکاری تجربی بود که به واقع معرف شخصیت واقعی این قهرمان نبود.

«غلامرضا تختی» به نظرم فیلم جسورانه‌ای است. فیلمنامه خوب سعید ملکان و بهرام توکلی بسیار دقیق نوشته شده است و سعی شده شخصیتی شبه اسطوره‌ای از این قهرمان ارائه شود. شاید شخصیت نوجوانی به بعد که در فیلم می‌بینیم با واقعیت‌ها منطبق نباشد، گرچه کسی هم تا به حال اعتراض نکرده که به این شکل نبوده، اما به هر حال مقصودم این است که نگاه به شخصیت تختی در فیلم، حماسی و شبه اساطیری است و از این جهت فیلم جذابی است و به وجه قهرمانی این شخصیت پرداخته شده است. به همان نسبت بازی بازیگران نقش نوجوانی و جوانی فیلم بسیار جذاب و باورپذیر است و انگار به تماشای فیلمی مستند از جهان پهلوان تختی می‌نشینی.

تصویر مسابقه ملبورن بسیار تماشایی و باشکوه است و صحنه‌ای دیگر که دوست صمیمی غلامرضا تختی در اوج شهرت او در مورد قبول آگهی‌های تبلیغی اصرار می‌کند برایم جذاب است. چرا که زمان کودکی وقتی از جهان پهلوان تختی صحبت می‌شد این موضوع در ذهنم پررنگ باقی مانده است که هیچ وقت از شهرتش برای کار دیگری استفاده نکرد. آن زمان بسیاری از فیلم فارسی‌سازها به سراغش می‌آمدند و از او می‌خواستند مثل فردین دوست و هم‌دوره‌اش وارد سینما شود اما هرگز این پیشنهاد را نپذیرفت و یا حتی تیغ صورت تراشی که آن زمان مبلغ یک میلیون تومان را برای حضورش در آگهی‌های این محصول به تختی پیشنهاد داد و باز با پاسخ منفی او، رو به رو شد.

در فیلم «غلامرضا تختی» این حال و هوا به شکلی دیگر بازسازی شده بود، زمانی که از تقاضای زیاد برای تبلیغ عسل صحبت می‌شود و یکی از زیباترین طنزهایی که تا به حال در سینما دیدم در این سکانس اتفاق افتاد و تختی در حین باز کردن شیشه عسل پوزخندی می‌زند و دیالوگی می‌گوید که به نظرم رد چنین پیشنهادهایی از سوی او به زیبایی تصویر شده است.

اما نکته دیگر در ارتباط با نگاه جسورانه در این فیلم در مورد پایان بندی آن است. با این پایان‌بندی شایعه‌ای که در تمام این سال‌ها در مورد چگونگی مرگ او نقل می‌شد با قاطعیت پاسخ داده می‌شود. هر چند که در مورد چگونگی مرگ جهان پهلوان تختی همیشه چالشی وجود دارد، عده‌ای دوست دارند زندگی و مرگ این قهرمان همچنان در هاله‌ای از اوهام باقی بماند و برخی دیگر با توجه به شواهد از خودکشی حرف می‌زنند. این خصلت زندگی قهرمانانی است که پشت و پناه مردم می‌شوند و مردم هاله‌ای از تقدس برایشان می‌سازند.»

و حالا در پایان دوباره از مخاطبان این مطلب در ایسنا می پرسیم که کدام یک از این دو فیلم ( جهان پهلوان تختی بهروز افخمی ) و (غلامرضا تختی بهرام توکلی) برای شما جذاب تر و تاثیرگذارتر بوده است؟ منبع : ایسنا