جشنواره قصه‌گویی به ایستگاه پایانی رسید؛ روایت به جای شعار

خبرگزاری مهر،گروه استان‌ها: اختتامیه بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شامگاه دوشنبه برگزار شد؛ رویدادی که در کنار معرفی برگزیدگان، با پیام‌های محوری درباره جایگاه قصه در تربیت نسل آینده، پیوند روایت با ایمان و ضرورت گسترش قصه‌گویی در مدارس همراه بود.

این مراسم با حضور جمعی از مسئولان فرهنگی، قصه‌گویان، مربیان کانون، فعالان حوزه کودک و نوجوان و خانواده‌ها برگزار شد و در بخش‌های مختلف، بر اهمیت قصه به عنوان یک رسانه بنیادین در شکل‌دهی هویت کودک و نوجوان تأکید شد.

برنامه اختتامیه با اجرای هنرمندانه کودکان و نوجوانان آغاز شد؛ اجرایی که از یک روایت قرآنی شروع شد و سپس با عبور از اسطوره‌های ایرانی، نشان داد جشنواره قصه‌گویی تلاش می‌کند همزمان به ریشه‌های دینی و میراث فرهنگی ایرانی توجه داشته باشد. آغاز اجرا با داستان حضرت یونس از قرآن کریم بود و در ادامه با روایت آرش کمانگیر، یکی از اسطوره‌های شناخته‌شده ایرانی، فضای مراسم به سمت تلفیق قصه‌های معنوی و ملی پیش رفت.

در بخش ابتدایی این برنامه، حجت‌الاسلام محسن قرائتی به عنوان یکی از پیشکسوتان قصه‌گویی در تلویزیون معرفی شد و از جایگاه وی به عنوان چهره‌ای که روایت را به ابزار تربیت دینی و اخلاقی تبدیل کرده است، یاد شد.

قصه‌گویی از یک رویداد فرهنگی فراتر رفته است

حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کشور در این مراسم با اشاره به مسیر چند دهه‌ای کانون در حوزه قصه و قصه‌گویی اظهار کرد: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان حدود سه دهه است که اهتمام و توجه خود را بر موضوع فاخر و بنیادین قصه و قصه‌گویی متمرکز کرده است و جشنواره امروز نتیجه تصمیم بزرگانی بوده است که در سه دهه قبل به‌درستی تشخیص دادند و نسبت به احیای قصه و قصه‌گویی برنامه‌ریزی و تلاش کردند.

وی با اشاره به تذکر و تبیین موضوع قصه‌گویی از سوی مقام معظم رهبری در مقطعی از زمان افزود: این نگاه نشان داد که ایشان نیز متوجه جریان کانون شده‌اند و این مسیر، مسیر درستی است که باید با قوت ادامه پیدا کند.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کشور با تأکید بر اینکه قصه‌گویی یک ابزار تزئینی و حاشیه‌ای در تربیت نیست، اظهار کرد: سیاست‌گذاری‌ها باید قصه و قصه‌گویی را در دل کودکان بکارد، همان گزاره‌ای که می‌تواند بذر ایمان را در دل کودکان ما بکارد. امروز می‌بینیم ضعف در تربیت ایمانی کودکان و نوجوانان ما را با چه چالش‌هایی روبه‌رو می‌کند و به نظر می‌رسد حوادث پیرامونی، همه ما را دوباره متوجه تربیت ایمانی کرده است.

علامتی در ادامه، تعریف خود از تربیت ایمانی را تشریح کرد و گفت: تربیت ایمانی فرایندی برای تبیین فطرت خداجوی کودک و شکل‌گیری هویت آگاهانه، انتخاب‌گر و پایدار در نسبت با حق است؛ از طریق تقویت ابزار شناخت، تعمیق تجربه عاطفی و تمرین عمل صالح. قصه و قصه‌گویی مهم‌ترین نقش را در تربیت ایمانی دارد و قصه در این مسیر ابزار تزئینی نیست، بلکه رسانه‌ای بنیادین برای شکل‌گیری افق معنا در کودک است.

وی با بیان اینکه روایت در ساخت ایمان کودک نقش کلیدی دارد، اظهار کرد: امروز باور داریم ایمان در کودک روایت‌محور است نه استدلال‌محور و بهترین قالب برای این مسئله قصه است.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با هشدار نسبت به تبدیل قصه به ابزار نصیحت مستقیم تصریح کرد: قصه نباید به ابزار نصیحت مستقیم تبدیل شود و نباید با پایان‌بندی‌های شعاری بسته شود. خدا در قصه‌ها نباید فقط عامل پاداش‌دهنده باشد، بلکه قصه باید ابزاری هوشمند و چندجانبه برای تأثیرگذاری هدفمند بر مخاطب کودک و نوجوان باشد.

علامتی در بخش دیگری از سخنان خود، قصه را رسانه‌ای برای تبدیل تجربه اخلاقی به بینش ایمانی دانست و اظهار کرد: قصه در تربیت ایمانی رسانه‌ای برای تبدیل تجربه اخلاقی به بینش ایمانی از طریق تخیل هدایت‌شده و گفت‌وگو است. همه باید باور داشته باشیم که بدون گفت‌وگو، قصه ناقص است؛ بدون تعارض، قصه تربیتی نیست و بدون امکان انتخاب، ایمان شکل نمی‌گیرد. اگر قصه را احیا کنیم، زیربنای تربیت ایمانی در کشور شکل می‌گیرد.

وی در ادامه با اشاره به وجود الگوهای شاخص در این مسیر گفت: برای این مسیر یک الگوی موفق و شاخص داریم و توفیق داریم نام این استاد بزرگوار را یاد کنیم که در جمهوری اسلامی ایران همواره شاهد زحمات شبانه‌روزی و خالصانه استاد بزرگ قرآن، محسن قرائتی بوده‌ایم و اگر بخواهیم بنیان‌گذار قصه مبتنی بر تربیت دینی را معرفی کنیم، باید از وی نام ببریم که یکی از عوامل شکل‌گیری جشنواره قصه‌گویی کانون نیز حضور ایشان در این رویداد بوده است.

قصه انقلاب را شما بهتر از همه می‌دانید

در بخش دیگری از مراسم، علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش در یک پیام تصویری خطاب به حاضران در اختتامیه بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی، با نگاهی معرفتی به مفهوم قصه اظهار کرد: خدا قصه را آغاز کرد با نام والایش و جهان را با قصه‌ها ساخت سپس هر آدمی قصه‌ای گفت.

وی با اشاره به حال‌وهوای روزهای دهه فجر افزود: این روزها معطر است به عطر حضور مردم به رایحه حمایت از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران که با خون شهدای انقلاب اسلامی در طی دهه‌های اخیر متبرک و پابرجا شده است. عطر حضور مردم در راهپیمایی بیست‌ودوم بهمن امسال در پاسخ به ندای ولی فقیه‌شان معنا و مفهوم دیگری ساخت.

وزیر آموزش و پرورش با خطاب قرار دادن حاضران در جشنواره اظهار کرد: شما که در بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی حضور دارید معنای قصه انقلاب را خوب می‌دانید. حضور مردم در این روزها هر یک حاوی قصه و روایتی ماندگار است. هر حرکت اصیلی با قصه و روایت مانا و پایدار می‌شود و بر عمق و جان مخاطبان که کودکان و نوجوانان هستند می‌نشیند.
کاظمی با اشاره به جایگاه قصه در قرآن کریم تصریح کرد: خداوند برای هدایت مردم از چارچوب قصه برای مانایی پیام و تأثیرگذاری عمیق استفاده کرده است.

وی همراهی قصه و قصه‌گو را ناگسستنی دانست و ادامه داد: هر قصه‌ای که به دنیا آمده است قصه‌گویی را در جایی از این دنیای بزرگ پیدا کرد و با یک قصه‌گو همسفر شد. همراهی قصه و قصه‌گو ناگسستنی است.

وزیر آموزش و پرورش در ادامه با اشاره به نقش جشنواره قصه‌گویی کانون در حفظ فضای معصوم کودکی بیان کرد: جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی کانون رویدادی فرهنگی و مکانی برای زنده نگه‌داشتن روزهای معصوم کودکی است و از کانون پرورش فکری به خاطر حفظ و پایداری این حرکت اصیل قدردانم.

وی همچنین از حجت‌الاسلام محسن قرائتی به عنوان یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های قصه‌گو یاد کرد و اظهار کرد: وی از چهره‌هایی است که تربیت را با قصه آمیخته است و قدردانی از وی در این دوره، حرکتی شایسته به شمار می‌رود.

کاظمی با تأکید بر ضرورت گسترش قصه‌گویی در مدارس اظهار کرد: لازم است هر دانش‌آموز در هر سال یک قصه داشته باشد و یک قصه روایت کند. دانش‌آموزان باید به پیوستن به جشنواره قصه‌گویی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دعوت شوند.

قصه؛ رسانه‌ای برای بازسازی پیوند کودک با معنا

بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی در حالی در اصفهان به پایان رسید که پیام اصلی سخنرانان و مسئولان حاضر در مراسم، بیش از هر چیز بر یک محور مشترک استوار بود: قصه تنها یک سرگرمی نیست، بلکه یکی از بنیادی‌ترین ابزارهای تربیت و انتقال معنا به نسل کودک و نوجوان است.

در نگاه مدیرعامل کانون، قصه یک رسانه تربیتی است که می‌تواند در ساخت هویت ایمانی نقش‌آفرینی کند، اما به شرط آنکه به ورطه شعارزدگی نیفتد. در نگاه وزیر آموزش و پرورش نیز قصه، ظرفی برای ماندگاری روایت‌های تاریخی، اجتماعی و حتی سیاسی است و اگر روایت به درستی منتقل نشود، ارزش‌ها و هویت‌ها نیز دچار فرسایش می‌شوند.

آنچه در این جشنواره برجسته بود، تلاش برای بازتعریف قصه‌گویی در جهان امروز است؛ جهانی که کودکان و نوجوانان آن، بیش از هر زمان دیگری در معرض روایت‌های متعدد و گاه متناقض قرار دارند. قصه در این فضا می‌تواند هم نقش پالایش ذهنی داشته باشد و هم نقشی هویتی، به شرط آنکه روایت‌گران بتوانند زبان امروز کودک را بفهمند و قصه را به شیوه‌ای درست و متناسب با نیازهای تربیتی نسل جدید منتقل کنند.

این جشنواره همچنین نشان داد که قصه‌گویی، اگرچه از دل سنت بیرون آمده است، اما می‌تواند در قالب یک رویداد بین‌المللی و فرهنگی، به ابزاری برای گفت‌وگو میان نسل‌ها و فرهنگ‌ها تبدیل شود؛ همان نقطه‌ای که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان طی سه دهه گذشته، بر آن پافشاری کرده است.