گسترش همکاری‌های ایران و روسیه در همه حوزه‌ها از جمله انرژی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تهران تایمز، با امضای «معاهده مشارکت جامع راهبردی ایران و روسیه» در دی ۱۴۰۳ -و تصویب و اجرای آن- مبادلات میان ایران و روسیه به سطحی بی‌سابقه رسیده است. این تعاملات اشکال گوناگونی به خود گرفته، از جمله کمیسیون‌های مشترک، تبادلات مردمی و جریان مستمر سفرهای رسمی.

از جمله تازه‌ترین این موارد، سفر روز سه‌شنبه سرگئی تسیویلیف، وزیر انرژی روسیه، به تهران بود.

محور اصلی سفر آقای تسیویلیف، حضور وی در نوزدهمین نشست کمیسیون دائمی همکاری‌های تجاری و اقتصادی ایران و روسیه به نظر می‌رسید؛ نشستی که روز چهارشنبه برگزار شد و با آنچه دو طرف آن را دستاوردهای مهم توصیف کردند -از جمله امضای چهار یادداشت تفاهم- به کار خود پایان داد. وی پیش از این نشست، صبح سه‌شنبه با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، دیدار و گفت‌وگو کرد و شامگاه همان روز در گفت‌وگویی اختصاصی با تهران تایمز شرکت کرد.

در این گفت‌وگو، آقای تسیویلیف به طیف گسترده‌ای از موضوعات پرداخت؛ از جمله افزایش هماهنگی دو کشور در مجامع بین‌المللی، توسعه پروژه‌های بزرگ مشترک در ایران، تلاش‌ها برای پیشبرد کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال–جنوب، و تبادل فناوری و تخصص فنی میان دو طرف.

در ادامه، متن کامل این گفت‌وگو آمده است:

می‌توانید کمی درباره دیداری که امروز با علی لاریجانی، مسئول امنیتی ایران، داشتید توضیح دهید؟

آقای لاریجانی اخیراً به مسکو سفر کرده و با رئیس‌جمهور پوتین دیدار داشته‌اند. امروز من سلام‌های رئیس‌جمهور روسیه را به ایشان ابلاغ کردم و درباره طیف گسترده‌ای از موضوعات مرتبط با همکاری‌های ایران و روسیه گفت‌وگو کردیم. باید بگویم که آقای لاریجانی درک عمیقی از ابعاد مختلف روابط اقتصادی و تجاری دو کشور دارند.

ما درباره جزئیات نوزدهمین نشست کمیسیون دائمی همکاری‌های تجاری و اقتصادی ایران و روسیه که قرار است فردا، ۱۸ فوریه، برگزار شود، گفت‌وگو کردیم. ایشان از این ابتکار تمجید کردند، برای نشست کمیسیون آرزوی موفقیت نمودند و متعهد شدند از هر تصمیمی که در جریان این نشست اتخاذ شود، حمایت کنند.

چه گام‌های عملی برای اتصال سامانه‌های گازی و شبکه‌های برق ایران و روسیه و ایجاد یک هاب مشترک انرژی در حال بررسی است؟

ما به‌طور فعال درباره پروژه ترانزیت گاز میان ایران و روسیه که از مسیر جمهوری آذربایجان عبور خواهد کرد، در حال گفت‌وگو هستیم. هر دو طرف به‌خوبی اهمیت این پروژه را برای کشورهای خود درک می‌کنند و مذاکرات اکنون در مراحل پایانی قرار دارد.

همچنین پروژه مشترک ساخت نیروگاه هسته‌ای در ایران را پیگیری می‌کنیم. چندین چالش، از جمله فشارهای خارجی و تحریم‌ها، در مسیر تکمیل این پروژه وجود دارد، اما هر دو طرف مصمم به اجرای آن هستند. هم‌زمان، ما در حال آموزش متخصصان هسته‌ای ایرانی هستیم تا در نهایت بتوانند این نیروگاه را به‌صورت مستقل اداره کنند. برای ما مهم است که نه‌تنها در توسعه مشارکت داشته باشیم، بلکه به ایرانیان در کسب دانش و تخصص فنی لازم نیز کمک کنیم.

علاوه بر این، دو طرف در حال همکاری برای شناسایی حوزه‌های جدید همکاری در زمینه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز هستند. تمامی این پروژه‌ها مطابق با جدول‌های زمانی از پیش توافق‌شده اجرا می‌شوند.

کمیته مشترک اقتصادی چگونه برنامه‌ریزی تأمین انرژی را با توسعه کریدور حمل‌ونقل شمال–جنوب پیوند می‌دهد تا کارآمدتر شود؟

کریدور شمال–جنوب تنها یک کریدور انرژی نیست، بلکه یک کریدور ترانزیتی نیز هست. یکی از مؤلفه‌های کلیدی آن، راه‌آهن رشت–آستارا است. ما تقریباً تمامی مقدمات حقوقی لازم را تکمیل کرده‌ایم و امروز تصمیم گرفته شد که توافق‌نامه‌ای در تاریخ اول آوریل برای آغاز اجرای پروژه امضا شود.

مایلم از تیم‌های ایرانی و روسی تشکر کنم. با وجود پیچیدگی این پروژه، تقریباً تمامی مسائل باقی‌مانده حل‌وفصل شده است. اکنون می‌توانیم به مردم هر دو کشور اطلاع دهیم که این پروژه از اول آوریل وارد مرحله اجرا خواهد شد.

برنامه گذار از معاملات تجاری پایه به یک نظام مالی و بانکی باثبات و غیردلاری میان ایران و روسیه چیست؟

گفت‌وگوهای فعالی درباره استفاده از ارزهای ملی در تجارت دوجانبه در جریان است. ما پیش‌تر به چندین جمع‌بندی رسیده‌ایم و همچنین از پیشنهادها درباره نحوه گذار کامل دو کشور به استفاده از ارزهای خود استقبال می‌کنیم.

دو نکته مهم باید مورد تأکید قرار گیرد. نخست آن‌که این ایران و روسیه نیستند که تصمیم گرفته‌اند از دلار آمریکا اجتناب کنند؛ بلکه هر دو کشور از استفاده از آن منع شده‌اند. دوم آن‌که بسیاری از کشورهای دیگر جهان نیز اکنون در پی فاصله گرفتن از دلار در مبادلات خود هستند، چرا که دریافته‌اند اتکا به این ارز با ریسک‌های قابل توجهی همراه است.

در سراسر جنوب جهانی، بسیاری از کشورها هم‌اکنون در تجارت دوجانبه و بین‌المللی از ارزهای ملی خود استفاده می‌کنند. این یک روند واقعی جهانی است و به باور من همچنان گسترش خواهد یافت. برای دو کشور ما به‌طور خاص، گذار از دلار احتمالاً سریع‌تر رخ خواهد داد، با توجه به تحریم‌های بی‌سابقه‌ای که علیه ما اعمال شده است.

در چه حوزه‌هایی—مانند LNG، تبدیل گاز به مایع، یا ارتقای پالایشگاه‌ها—روسیه آماده است فناوری پیشرفته خود را با ایران به اشتراک بگذارد؟

در حال حاضر چندین شرکت روسی در ایران فعالیت بسیار موفقی دارند و از جدیدترین فناوری‌های روسی بهره می‌برند.

پس از آن‌که از زیست‌بوم‌های فناورانه غربی جدا شدیم، رئیس‌جمهور ما دستور ایجاد یک زیست‌بوم علمی و فناورانه روسی را صادر کرد. امروز تقریباً تمامی فناوری‌های مورد نیاز خود را در داخل کشور در اختیار داریم و در برخی موارد، فناوری‌های ما حتی پیشرفته‌تر از همتایان غربی آن‌هاست.

رئیس‌جمهور همچنین به ما دستور داده است که این فناوری‌ها را با کشورهای دوست به اشتراک بگذاریم و در ایجاد یک حوزه فناورانه مشترک همکاری کنیم. ایران نه‌تنها دوست ما، بلکه شریک مهم ما در خاورمیانه است. بر همین اساس، ما به‌طور منظم فناوری‌های خود را با شرکای ایرانی، از جمله در بخش‌های گاز و انرژی، به اشتراک می‌گذاریم.

از دیدگاه ما، حکمرانی فناوری باید تضمین کند که همه کشورها به فناوری‌های مورد نیاز برای تأمین نیازهای خود دسترسی داشته باشند.

در عین حال، ما نیز از دانش فنی و فناوری ایرانی بهره‌مند می‌شویم. برای مثال، ایران شرکتی دارد که توربین تولید می‌کند. ما هم‌اکنون این توربین‌ها را خریداری می‌کنیم و برنامه داریم در آینده تولید آن‌ها را در روسیه بومی‌سازی کنیم.

به‌جز توربین‌های ایرانی که اشاره کردید، چه فرصت‌های دیگری برای پروژه‌های مشترک در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر وجود دارد؟

ما در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر با شرکای ایرانی همکاری فعالی داریم. در حال حاضر، تمرکز اصلی ما بر باتری‌های خورشیدی است. شرکت‌های ما در این زمینه همکاری نزدیکی دارند و معتقدم در آینده شاهد اجرای پروژه‌های مشترک مهمی خواهیم بود.

آیا شرکت‌های ایرانی و روسی در حال برنامه‌ریزی پروژه‌های مشترک انرژی در آسیا، آفریقا یا آمریکای لاتین هستند؟

ما قطعاً آماده راه‌اندازی چنین پروژه‌های مشترکی با ایران هستیم. با این حال، در حال حاضر تمرکز اصلی ما بر پروژه‌های مشترکی است که در خاک ایران اجرا می‌شوند. با نگاهی به چندین پروژه‌ای که پیش‌تر تکمیل و به ثمر رسیده‌اند، روشن است که آن‌ها بسیار کارآمد بوده و مایه افتخار ما هستند.

برای مثال، امروز از یک شرکت روسی که در ایران بسیار فعال است بازدید کردم. نیروی کار این شرکت شامل کارکنان و متخصصان ایرانی و روسی است و نمونه‌ای برجسته از همکاری موفق و فناورانه سطح بالا میان دو کشور به شمار می‌رود.

ایران و روسیه چگونه سیاست‌های خود را برای کمک به تثبیت بازارهای جهانی نفت و گاز در دوران تنش‌های ژئوپلیتیک هماهنگ می‌کنند؟

ایران و روسیه در تقریباً تمامی سازمان‌های بین‌المللی مهم، از جمله بریکس، سازمان همکاری شانگهای (SCO)، و مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF)، همکاری نزدیکی دارند. در این چارچوب‌ها، ما اصول مشترکی داریم که یکی از آن‌ها اصل عدالت در حوزه انرژی است.

این اصل بدان معناست که روابط میان کشورها باید بر پایه احترام متقابل و منافع متقابل استوار باشد و هیچ کشوری نباید شرایط ناعادلانه یا محدودکننده‌ای را بر کشور دیگری تحمیل کند. چنین رویکردی تضمین می‌کند که همه کشورها به فناوری‌های نوین انرژی دسترسی داشته باشند. ایران و روسیه به‌طور ویژه متعهد به عملیاتی کردن این اصل هستند.

همچنین مایلم تأکید کنم که ایران و روسیه در بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی مواضع همسو دارند و به‌صورت منسجم و مطابق با این مواضع مشترک و دستورالعمل‌های توافق‌شده عمل می‌کنند.