فرآوری گیاهان دارویی؛ موتور اشتغال پایدار در سیستان و بلوچستان

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- فاطمه گلوی: فرآوری گیاهان دارویی در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مغفول‌مانده اما راهبردی در توسعه اقتصادی سیستان و بلوچستان مورد توجه قرار گرفته است؛ ظرفیتی که با تکیه بر تنوع اقلیمی و رویش گسترده گونه‌های بومی و می‌تواند به موتور محرک اشتغال پایدار تبدیل شود.

زنجیره ارزش گیاهان دارویی، از مرحله کشت و برداشت تا خشک‌سازی، بسته‌بندی، اسانس‌گیری و تولید محصولات دارویی، فرصت‌های شغلی متعددی را به‌ویژه برای جوانان و زنان بومی ایجاد می‌کند.

راه‌اندازی کارگاه‌های کوچک و مشاغل خانگی فرآوری در استان، علاوه بر جلوگیری از خام‌فروشی، موجب افزایش ارزش افزوده محصولات و رونق کسب‌وکارهای محلی شده است.

اکنون فرآوری گیاهان دارویی نه‌تنها به‌عنوان یک فعالیت اقتصادی، بلکه به‌مثابه راهکاری مؤثر برای کاهش بیکاری، مهاجرت معکوس و توانمندسازی جوامع محلی در سیستان و بلوچستان مطرح است؛ مسیری که با برنامه‌ریزی اصولی می‌تواند آینده‌ای روشن برای اقتصاد سبز استان رقم بزند.

ارزش افزوده گیاهان دارویی منجر به استقبال بانوان بومی شده است

راحله میرشکار، سرپرست مرکز صنایع غذایی و کسب‌وکار فنی حرفه ای سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار مهر بیان کرد: در حوزه گیاهان دارویی بیشتر بر فرآوری تمرکز داریم؛ به این معنا که گیاهان بومی کشت‌شده در منطقه را دریافت کرده و روی آن‌ها عملیات فرآوری انجام می‌دهیم؛ مهمترین بخش این فرآوری تولید عرقیات گیاهی است.

وی ادامه داد: گیاهانی که عمدتاً بومی استان هستند، مانند خار شتر، کلپوره و بومادران را فرآوری می‌کنیم؛ این فرآوری از طریق دستگاه‌های عرق‌گیر انجام می‌شود.

میرشکار افزود: در این مرکز هم دستگاه‌های عرق‌گیر خانگی و سنتی و هم دستگاه‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی موجود است؛ به کمک این تجهیزات، عرقیات گیاهی با کیفیت بسیار بالا تولید می‌شود.

وی در رابطه با علت تمرکز بر تولید عرقیات گیاهایی اظهار داشت: عرقیات ارزش افزوده خوبی دارند، و مهمتر اینکه نگهداری‌شان آسان است؛ به ادوات خاصی نیاز ندارند و به همین دلیل این شغل جایگاه خود را در مشاغل خانگی باز کرده است.

سرپرست مرکز صنایع غذایی و کسب و کار ادامه داد: خوشبختانه با توجه به ارزش افزوده، بانوان استقبال بسیار خوبی از این حوزه داشته‌اند؛ همچنین موضوع دیگری که روی آن کار می‌کنیم و مهارت دیگری که هنرجویان یاد می‌گیرند، کاربری گیاهان دارویی است.

بعد از آموزش به کار آموزان؛ مواد و تجهیزات لازم در اختیارشان قرار می گیرد

وی گفت: ما این استانداردهای آموزشی را به مهارت‌آموزان ارائه می‌دهیم تا علاوه بر عرق‌گیری، روش‌های دیگر فرآوری را هم بیاموزند؛ مانند روغن‌گیری و عصاره‌گیری گیاهان دارویی بومی استان.

میرشکار با اشاره به برگزاری دوره های مختلف افزود: در هر دوره به طور میانگین دوازده نفر آموزش داده می شوند؛ مدت زمان دوره‌ها هم بستگی به استاندارد آموزشی مختص یه همان دوره دارد.

وی افزود: برای مثال برای برخی دوره ها استانداردها حدود ۱۰۵ ساعت هستند. دوره تولید ترشی و ادویه‌جات زیر ۱۰۰ ساعت است، دوره عرقیات حدود ۲۰۰ ساعت و دوره کاربر گیاهان دارویی حدود ۲۵۸ ساعت زمان می‌برد.

سرپرست مرکز غذایی و کسب و کار فنی حرفه ای استان گفت: پس از پایان آموزش، ما ادوات، تجهیزات و مواد مصرفی موجود را در اختیار کارآموزان قرار می‌دهیم تا بتوانند کار را آغاز کنند.

سیستان و بلوچستان؛ بستری مناسب برای کشت و فرآوری گیاهان دارویی

فرشته آشوق، مدیر واحد خواهران فنی و حرفه ای شماره ۳ زاهدان در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر اقلیمی سیستان و بلوچستان در حوزه گیاهان دارویی اظهار داشت: تنوع آب‌وهوایی این استان، بستری کم‌نظیر برای کشت انواع گیاهان بومی دارویی فراهم کرده است.

وی افزود: فرآوری گیاهان دارویی تنها به خشک‌کردن آن ها محدود نمی‌شود، بلکه شامل استخراج اسانس، تولید عرقیات، دمنوش‌های ترکیبی، پودرهای فرآوری‌شده و... است.

مدیر واحد خواهران فنی و حرفه ای شماره ۳ زاهدان تصریح کرد: فرآوری گیاهان دارویی باعث می شود؛ سود اصلی به جای واسطه‌ها، نصیب تولیدکنندگان و کارآفرینان محلی شود.

وی با تأکید بر نقش آموزش در ایجاد اشتغال پایدار ادامه داد: ما تلاش کرده‌ایم با برگزاری دوره‌های مهارتی برای بانوان و جوانان، آن‌ها روش‌های نوین فرآوری آشنا کنیم و پس از پایان دوره لوازم و گیاهان را برای فرآوری در خدمت آن ها قرار دهیم تا اشتغال صحیح و پایدار برای آنان فراهم شود؛ نتیجه این آموزش‌ها شکل‌گیری کارگاه‌های کوچک خانگی و تعاونی‌های محلی بوده که توانسته‌اند درآمد مستمر برای خانواده‌ها ایجاد کنند.

آشوق تصریح کرد: توسعه صنایع کوچک مرتبط با گیاهان دارویی می‌تواند اقتصاد محلی را تقویت کند.

وی در پایان افزود: با مدیریت صحیح سیستان و بلوچستان می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور تبدیل شود و اشتغال پایدار را فراهم کند.