از گهواره‌های سبز تا پیمان عاشورا؛ شیرخوارگان حسینی در گرگان

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: صبح نخستین جمعه ماه محرم، مصلای وحدت گرگان صحنه‌ای متفاوت از ارادت به کوچک‌ترین شهید کربلا را به نمایش گذاشت. صدها مادر، نوزادان خود را در آغوش گرفته بودند؛ کودکانی با سربندهای «یا علی‌اصغر(ع)»، لباس‌های سبز و سفید و چشمانی که هنوز معنای دنیا را نمی‌دانند اما نامشان با روایتی گره خورده است که بیش از ۱۴ قرن از آن می‌گذرد. آیین جهانی شیرخوارگان حسینی که سال‌هاست در نقاط مختلف ایران و جهان برگزار می‌شود، امروز به یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات مذهبی مادران تبدیل شده؛ مراسمی که بسیاری آن را فراتر از یک آیین سوگواری و یک حرکت فرهنگی و تمدنی می‌دانند.

آیین شیرخوارگان حسینی نخستین بار حدود دو دهه پیش به صورت فراگیر در ایران شکل گرفت و به تدریج به ده‌ها کشور جهان راه یافت. این مراسم یادآور شهادت حضرت علی‌اصغر(ع)، طفل شش‌ماهه امام حسین(ع) است؛ کودکی که در اوج تشنگی و مظلومیت در صحرای کربلا هدف تیر دشمن قرار گرفت و به نمادی از حقانیت و مظلومیت نهضت عاشورا تبدیل شد.

در سال‌های اخیر، برگزاری این مراسم از یک اجتماع صرف مذهبی فراتر رفته و به بستری برای انتقال مفاهیم هویتی، تربیتی و فرهنگی تبدیل شده است؛ مفاهیمی که از نگاه برگزارکنندگان، آینده نسل‌های بعد را به فرهنگ عاشورا پیوند می‌دهد.

معاون فرهنگی اداره‌کل تبلیغات اسلامی گلستان، در گفتگو با خبرنگار مهر با نگاهی فراتر به این آیین می‌گوید: مراسم شیرخوارگان حسینی در سال‌های اخیر به یک پدیده جهانی و تمدنی تبدیل شده است. نگاه تمدنی به هر پدیده‌ای مستلزم بررسی تأثیر آن در استمرار هویت و تولید ارزش‌ها برای نسل‌های آینده است و این مراسم دقیقاً چنین نقشی را ایفا می‌کند.

وی معتقد است عاشورا نقطه کانونی هویت اسلام ناب است و مراسم شیرخوارگان، پیوند میان کودک، تربیت و هویت عاشورایی را پیش از آنکه کودک زبان باز کند، در سطح عاطفی و ناخودآگاه برقرار می‌سازد.

به گفته حجت‌الاسلام رضا دیلمی، مادرانی که فرزندان خود را به این آیین می‌آورند در حقیقت ارزش‌هایی همچون ایثار، شجاعت، ولایت‌مداری، استکبارستیزی و حق‌طلبی را در ضمیر نسل آینده می‌کارند؛ ارزش‌هایی که می‌توانند در آینده مبنای رفتار اجتماعی و فردی آنان قرار گیرند.

آیینی برای آینده

حجت‌الاسلام دیلمی نیز بر همین باور تأکید دارد. او می‌گوید تربیت در مکتب اسلام تنها بر عقلانیت استوار نیست بلکه محبت، عاطفه و پیوند قلبی نیز بخش مهمی از فرآیند تربیت را تشکیل می‌دهد.

به گفته وی، مادری که با آگاهی و نگاه انقلابی فرزندش را به این مراسم می‌آورد، در واقع مأموریت زندگی وی را بر پایه ارزش‌های عاشورایی تعریف می‌کند و میان عواطف مادرانه و مسئولیت اجتماعی پیوندی عمیق برقرار می‌سازد

معاون فرهنگی اداره‌کل تبلیغات اسلامی گلستان معتقد است حضرت علی‌اصغر(ع) در تاریخ عاشورا نماد مظلومیت و اقتدار است و بازآفرینی این تصویر در آیین شیرخوارگان، پیام روشنی برای جهان دارد؛ پیامی مبنی بر اینکه ملت‌های آزاده در برابر ظلم، انحراف و طاغوت سکوت نخواهند کرد.

آمده‌ام فرزندم را نذر راه امام حسین(ع) کنم

در میان جمعیت، «فاطمه محمدی» که نوزاد هشت‌ماهه خود را در آغوش گرفته، می‌گوید برای پنجمین سال متوالی در این مراسم شرکت می‌کند. وی معتقد است حضور در آیین شیرخوارگان صرفاً یک رسم مذهبی نیست.

وقتی مادری فرزندش را به این مراسم می‌آورد، در واقع از خدا می‌خواهد که وی را در مسیر حق و حقیقت قرار دهد. من امروز آمده‌ام تا فرزندم را نذر راه امام حسین(ع) کنم و از خدا بخواهم محمدم را در مسیر انسانیت و آزادگی قرار دهد.

وی با اشاره به فضای معنوی مراسم ادامه می‌دهد: وقتی صدها مادر کنار هم جمع می‌شوند و کودکانشان را به یاد حضرت علی‌اصغر(ع) بالا می‌گیرند، احساس می‌کنم بخشی از یک عهد بزرگ هستم؛ عهدی که از کربلا آغاز شده و هنوز ادامه دارد.

این شهروند گرگانی معتقد است دشمنان اسلام در هر زمان و با هر چهره‌ای ممکن است ظهور کنند و نسل امروز باید برای دفاع از حق تربیت شود.

وی می‌گوید: کربلا فقط یک حادثه تاریخی نیست. هنوز هم در دنیا کودکانی قربانی ظلم می‌شوند و هنوز هم یزیدیان زمان وجود دارند. مادران باید فرزندانشان را طوری تربیت کنند که در برابر ظلم بی‌تفاوت نباشند.

تصویر کودکان شهید، مرا به یاد علی‌اصغر(ع) می‌اندازد

چند متر آن‌سوتر، زهرا حسینی که همراه دو فرزندش در مراسم حضور یافته، اشک‌هایش را هنگام سخن گفتن پنهان نمی‌کند.

وی می‌گوید: هر سال وقتی به مراسم شیرخوارگان می‌آیم، به حضرت علی‌اصغر(ع) فکر می‌کنم؛ اما امسال بیشتر از همیشه به کودکانی فکر می‌کنم که در جنگ‌ها و حملات اخیر جان خود را از دست دادند.

وی ادامه می‌دهد: دیدن تصاویر نوزادان و کودکان بی‌گناهی که قربانی خشونت و جنگ می‌شوند، برای هر مادری دردناک است. وقتی به آن‌ها فکر می‌کنم، مظلومیت حضرت علی‌اصغر(ع) برایم ملموس‌تر می‌شود.

این مادر گرگانی معتقد است پیام عاشورا محدود به یک زمان خاص نیست و در هر دوره‌ای می‌تواند الهام‌بخش مبارزه با ظلم باشد.

وی ادامه می‌دهد د: امروز هم جهان شاهد جنایت علیه کودکان است. وقتی نام علی‌اصغر(ع) را می‌شنویم باید به یاد همه کودکانی باشیم که قربانی ظلم می‌شوند. این مراسم به ما یادآوری می‌کند که مسئولیت داریم در برابر ظلم سکوت نکنیم.

اینجا احساس می‌کنم به کربلا نزدیک‌تر شده‌ام

مریم رستمی سومین شهروندی است که در حاشیه مراسم با خبرنگار مهر گفتگو می‌کند.

وی نوزاد سه‌ماهه‌اش را در آغوش گرفته و می‌گوید حضور در این مراسم برایش بیش از هر چیز یک تجربه عاطفی و معنوی است.

از لحظه‌ای که وارد مصلی شدم، احساس کردم فضای دیگری بر اینجا حاکم است. دیدن صدها مادر که کودکانشان را در آغوش گرفته‌اند، انسان را به یاد کاروان کربلا می‌اندازد.

وی ادامه می‌دهد: من وقتی فرزندم را در آغوش می‌گیرم و به حضرت علی‌اصغر(ع) فکر می‌کنم، ناخودآگاه اشک می‌ریزم. تصور اینکه یک پدر برای نجات حقیقت، حتی طفل شیرخواره‌اش را نیز به میدان آورد، بسیار تأثیرگذار است.

این شهروند گرگانی معتقد است حضور کودکان در چنین مراسمی می‌تواند زمینه‌ساز آشنایی نسل جدید با فرهنگ عاشورا باشد.

وی می‌گوید: شاید فرزند من امروز چیزی از این مراسم نفهمد اما باور دارم همین حضور، همین فضا و همین عشق مادرانه در وجودش اثر خواهد گذاشت. ما وظیفه داریم نسل بعد را با ارزش‌های عاشورا آشنا کنیم.

از اشک مادران تا تداوم یک فرهنگ

مراسم شیرخوارگان حسینی شاید در ظاهر اجتماع مادران و نوزادان باشد، اما در لایه‌های عمیق‌تر خود حامل پیامی فراتر از یک سوگواری است. این آیین هر سال یادآوری می‌کند که عاشورا تنها یک واقعه تاریخی نیست؛ جریانی زنده است که از نسل‌های گذشته به نسل‌های آینده منتقل می‌شود.

امروز در گرگان، صدای لالایی مادران با نام علی‌اصغر(ع) درآمیخت و گهواره‌های کوچک، روایتگر داستانی شدند که قرن‌هاست در حافظه جهان اسلام زنده مانده است. داستان کودکی که اگرچه شش ماه بیشتر زندگی نکرد، اما نامش به یکی از ماندگارترین نمادهای حق‌طلبی، مظلومیت و مقاومت در تاریخ بشر تبدیل شد؛ نمادی که همچنان مادران، فرزندان خود را با یاد او به آینده می‌سپارند.