محققی: بازار لباس به سمت مدل‌زدگی رفته، نه پوشش

عطیه محققی تولیدکننده مد و لباس، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، ضمن استقبال از تنوع در محصولات مد و لباس، نسبت به افراط در این حوزه هشدار داد و گفت: تنوع تا حدی که پاسخگوی نیاز طبقات مختلف جامعه باشد مطلوب است، اما افراط در آن موجب فراموش‌شدن اصل و فرع مسئله پوشش می‌شود.

وی ادامه داد: ما کلاً زیبایی و متفاوت بودن را دوست داریم، به همین دلیل تنوع مورد علاقه همه ماست. اما وقتی آدم بخواهد تنوع‌طلب باشد، اصل و فرعش دچار چالش می‌شود. تنوع خوب است، در حدی که نیاز باشد؛ در حدی که تمام نیاز طبقات مختلف را در نظر بگیریم. خود کلمه تنوع خیلی خوب است، ولی افراطی بودن که متأسفانه الان هر روز پررنگ‌تر می‌شود، به ما آسیب زده است.

این تولیدکننده با اشاره به رویکرد تولیدی مجموعه خود اظهار کرد: اگر محصولات ما را ملاحظه کنید، کاملاً صداقت این رویکرد را متوجه می‌شوید. ما محصولی را که مثلاً سه یا چهار سال پیش تولید می‌کردیم، امسال نیز مجدد تولید می‌کنیم و این فرآیند همچنان ادامه دارد. نیازسنجی می‌کنیم، می‌بینیم نیاز جامعه چیست، چند مدل را انتخاب می‌کنیم و با مشورت اعضای مجموعه درباره آنها تصمیم می‌گیریم. تنوع ما پیچیدگی زیادی ندارد؛ تنها از نظر زیبایی‌شناسی تفاوت‌هایی در محصول ایجاد می‌کنیم. ماجرا مثل یک خانه می‌ماند؛ اصل خانه ثابت است، نه اینکه هر روز بگوییم برویم منطقه دیگر، کوچه دیگر. خانه را تزیین می‌کنیم تا از یکنواختی خارج شویم، اما هدف این نیست که هر روز خانه‌ای نو بسازیم.

وی با تأکید بر ثبات رویکرد مجموعه خود افزود: هشت سال است که در این حوزه فعالیت می‌کنیم. اگر محصولات ما را ملاحظه کنید، می‌بینید که همچنان همان طرح اولیه را دنبال می‌کنیم. با وجود افزایش چشمگیر قیمت پارچه، من می‌توانستم با همان میزان پارچه، دو، چهار یا حتی پنج عبا تولید کنم؛ کافی بود برش را تنگ‌تر کنم، گشادی را کم کنم یا مدل را راسته بدوزم. اما عباهای ما همچنان گشاد هستند و به اندازه یک چادر پارچه می‌برند. دلیل این کار، تأکید بر پوشیدگی کامل است. به همین منظور، زیرآستین را پوشیده و روی آستین را طرحدار طراحی کردیم تا اگر مخاطب دستش را بالا برد، آستین داشته باشد و اندامش مشخص نشود. این تغییرات را اعمال کرده‌ایم، اما الگوی اصلی همچنان همان الگوی اولیه است.

در مسیری باید حرکت کرد که موجب مصرف‌گرایی نشد

محققی در پاسخ به این پرسش که تنوع محصولات در چه مسیری باید حرکت کند تا به مصرف‌گرایی دامن نزند، گفت: کیفیت پارچه، اولین و مهم‌ترین اولویت است. آنچه همواره برای من در اولویت بوده، کیفیت پارچه است. وقتی پارچه مرغوب باشد، نیازی نیست شش ماه بعد مجبور به تغییر آن شویم. یک بار به پیشنهاد یکی از همکاران، پارچه‌ای تهیه کردیم که «تُلدار و گلگول» بود. اما همان پارچه هنگام پوشیدن، بر اثر اصطکاک سریع آسیب می‌دید یا به بدن می‌چسبید. در مراسمی مانند راهپیمایی اربعین و دیگر اجتماعات، وقتی چنین محصولاتی را می‌بینم، ناراحت می‌شوم. چرا باید پارچه‌ای استفاده شود که فرد با عنوان حجاب از آن استفاده می‌کند، اما در عمل پوشش محسوب نمی‌شود؟ چون به تمام نقاط بدن می‌چسبد و پوشیدگی لازم را ندارد.

وی با اشاره به سابقه استفاده از پارچه‌های مرغوب در محصولات خود گفت: از ابتدای فعالیت بر استفاده از پارچه‌های مرغوب که مخصوص چادر است و کیفیت بالایی دارد، تمرکز کردیم. این نوع پارچه‌ها به دلیل تراکم بالا، به بدن نمی‌چسبد، الکتریسیته نمی‌گیرد و دوام بالایی دارد. مشتری تا چهار سال یا حتی بیشتر می‌تواند از آن استفاده کند، مگر اینکه خودش آن را کنار بگذارد. من خودم عبایی دارم که چهار سال است می‌پوشم و هنوز هم بسیاری با دیدنش می‌گویند چقدر قشنگ است. به تیم تولید می‌گویم این محصول همچنان مخاطب دارد، بیایید دوباره از آن تولید کنیم. شاید از نگاه برخی مدلش تکراری، ساده یا قدیمی به نظر برسد، اما ما تغییرات کوچکی در آن اعمال کردیم که هم دست‌وپاگیر نباشد، هم آستین آن گشادی مناسبی داشته باشد. همچنان همان محصول را با همان پارچه باکیفیت تولید می‌کنیم.

این تولیدکننده با اشاره به چالش‌های تأمین پارچه مرغوب در شرایط اقتصادی کنونی افزود: این روزها تأمین پارچه خوب با دشواری‌های زیادی همراه شده است. پارچه‌ای را که تا چندی پیش با قیمت ۶۰ تومان تهیه می‌کردیم، به ۳۰۰ تومان رسید و اکنون به ۶۰۰ تومان افزایش یافته است. طبیعتاً شرایط بسیار سختی است، اما همچنان بر این باور هستم که بهتر است حجم تولید را کاهش دهم، اما کیفیت را فدای کمیت نکنم.
مخاطب من به تدریج یاد می‌گیرد که کیفیت اولویت دارد.

وی ادامه داد: به مشتریانم صادقانه می‌گویم که قیمت پارچه‌های مرغوب به همین شکل افزایش یافته و ما همچنان از همان کیفیت استفاده می‌کنیم. به آنها می‌گویم نقدینگی خود را مدیریت کنند، به جای چند محصول بی‌کیفیت، یکی دو کار خوب و بادوام تهیه کنند و سال‌ها از آن استفاده کنند. اگر دل‌تان خواست تنوع داشته باشید، می‌توانید اکسسوار یا تزیینات اضافه کنید؛ اما اصل، کیفیت و دوام است.

امروزه بازار به سمت تنوع بیش از حد سوق داده شده است

محققی با بیان اینکه تلاش می‌کند مسائل را به نفع کسب و کار، زندگی و تربیت نسل جدید مدیریت کند، گفت: مشتریان ما نگاهشان با دیگران متفاوت است. وقتی برای خرید مراجعه می‌کنند، با نگاه مادرانه و صادقانه با آنها صحبت می‌کنم و از این تعامل خالصانه خوشحال می‌شوم. در سفری که به کربلا داشتم، یکی از هم‌اتاقی‌ها متوجه شد من همان تولیدکننده‌ای هستم که سال‌ها پیش از او لباس خریده بود. با خوشحالی گفت محصولات ما هنوز هم کیفیتشان را حفظ کرده و همچنان مورد استفاده است. این بازخوردها برای من ارزشمند است.

وی در ادامه به پدیده تنوع افراطی در بازار پوشاک اسلامی اشاره کرد و گفت: امروزه بازار به سمت تنوع بیش از حد سوق داده شده است. رقابت سالم ایجاب می‌کند تولیدکنندگان مدل‌های جدید ارائه دهند، اما گاهی این تنوع‌طلبی از مرز رقابت سالم فراتر می‌رود. برخی صفحات عربی مدل‌هایی ارائه می‌دهند که پوشش کامل ندارند و متأسفانه برخی تولیدکنندگان داخلی نیز بدون تأمل آنها را الگو قرار می‌دهند. این روند ذائقه مخاطب را تغییر داده است.

این تولیدکننده گفت: به نظر من باید به سمت ایرانیزه کردن پوشش اسلامی حرکت کنیم. ما از ابتدا چادر را به عنوان یک پوشش کامل داشتیم؛ شاید دست‌وپاگیر باشد، اما پوشش واقعی را تأمین می‌کند. چرا باید عباهایی تولید کنیم که مدل‌شان برگرفته از کشورهای دیگر است اما عملاً پوششی ندارد؛ این نوع تنوع را من هرگز در کارم اجرا نکردم و با آن موافق نیستم.

تأکید بر ضرورت ایجاد نظام معیار در پوشاک اسلامی

وی با اشاره به اینکه فقدان تنوع نیز ممکن است در نمایشگاه‌ها و رویدادها حس تکراری بودن ایجاد کند، تصریح کرد: در گذشته تعداد نمایشگاه‌ها محدود بود و مشتری‌ها از همان چند گزینه موجود خرید می‌کردند، اما امروز شرایط متفاوت است. با این حال، من نسبت به طرح و الگوی محصولات بسیار حساس هستم. در یکی از جلسات به همکاران تولیدکننده گفتم که ای کاش می‌توانستیم بدون افراط، نگاه اصولی به پوشش اجتماعی داشته باشیم و اگر قرار است گرد هم بیاییم و از دغدغه‌مان برای حجاب بگوییم، پس چرا برخی محصولات با برش‌های تنگ و چسبان تولید می‌شوند که پوشش حداقلی دارند؟ چرا عبا را آنقدر برش می‌زنید که از کناره‌ها جمع شود و پهلو و پشت مشخص شود؟ چرا به جای تولید عبای گشاد و استاندارد، محصولی عرضه می‌کنید که فقط نام عبا را دارد اما در عمل پوشش نیست؟ این کار شاید سود بیشتری داشته باشد، اما با هدف اصلی تولید پوشش اسلامی همخوانی ندارد.

محققی با تأکید بر ضرورت ایجاد نظام معیار در پوشاک اسلامی گفت: ای کاش از همین امروز که صنعت تولید پوشاک حجاب هنوز در مراحل ابتدایی رشد خود قرار دارد، بتوانیم معیارهای مشخصی برای آن تعریف کنیم. حداقل خروجی این تلاش‌ها باید پوشاکی باشد که هم پوشش کامل را تأمین کند و هم زیبا و متناسب با ذائقه مخاطب باشد. کوتاه بودن مدل عبا اگر برای استفاده زیر چادر باشد اشکالی ندارد، اما اگر به عنوان پوشش مستقل و بدون رعایت حداقل‌ها تولید شود، قابل قبول نیست.

وی افزود: ما نمی‌توانیم مستقیماً در سلیقه مردم دخالت کنیم، اما می‌توانیم ذائقه آنها را به سمت درست هدایت کنیم. اگر محصولات زیبا، باکیفیت و با پوشش مناسب تولید کنیم و قیمت منصفانه‌ای هم برای‌شان تعیین کنیم، مخاطب به تدریج به همین سبک عادت می‌کند. این خود یک نوع مدیریت فرهنگی است.

این فعال صنعت پوشش در پایان گفت: این موضوع سال‌هاست دغدغه من بوده و بسیار درباره‌اش فکر کرده‌ام. امروز در میان محصولات برخی همکاران، عبایی می‌بینم با آستین بالای مچ؛ این محصول نه کیفیت مناسبی دارد و نه پوشش لازم را تأمین می‌کند. مخاطبی که از این محصول استفاده می‌کند، ممکن است تصور کند حجاب همین است. اینگونه ذائقه فرهنگی نسل جدید شکل می‌گیرد. شاید در حوزه فعالیت ما این مشکل کمتر باشد، اما معتقدم اگر متولیان و مسئولان این عرصه بتوانند حتی به صورت محدود و ظریف روی این موضوع کار کنند، تأثیر مثبت آن در بلندمدت آشکار خواهد شد.