شبیخون به نفت جهان

به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه جوان نوشت: پس از ماه‌ها لشکرکشی و تحرکات نظامی آمریکا در دریای کارائیب، بامداد شنبه نیروهای مسلح این کشور با فرمان ترامپ حمله‌ای مستقیم به خاک ونزوئلا انجام دادند و بنا بر گزارش‌ها چندین مرکز مهم نظامی را به شدت موشکباران کردند. همزمان رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا به همراه همسرش در جریان عملیاتی ویژه دستگیر و به مکانی نامشخص در خارج از این کشور منتقل شده‌اند.

این عملیات که در چارچوب دکترین ترامپ برای تمرکز بیشتر بر نیمکره غربی ارزیابی می‌شود، علاوه بر تلاش برای براندازی دولت کاراکاس با هدف دسترسی و تسلط بر منابع گسترده نفتی ونزوئلا که در واقع اثرگذاری بر معادلات نفتی جهان است، صورت گرفته و ادامه مسیری است که طی هفته‌های گذشته با توقیف چند نفتکش این کشور آغاز شده بود. این حمله که می‌تواند زمینه‌ساز بحران جدیدی در معادلات امنیتی جهان باشد، با واکنش تند شماری از کشورها روبه‌رو شد. روسیه ضمن محکوم کردن آن، خواستار برگزاری نشست فوری شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی تحولات شده است.

به گزارش «جوان» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که پیش‌تر استقرار ناوها و جنگنده‌های این کشور در دریای کارائیب را به بهانه مقابله با کارتل‌های مواد مخدر توجیه می‌کرد اکنون پس از گذشت چهار ماه آشکار شد که هدف اصلی‌اش از این تحرکات، سرنگونی دولت ونزوئلا و کنار زدن یکی از دولت‌های مخالف واشینگتن در امریکای‌لاتین بوده است. ترامپ بامداد دیروز دستور حمله ارتش آمریکا به خاک ونزوئلا را صادر کرد. او روز شنبه اعلام کرد که واشینگتن با موفقیت یک حمله گسترده علیه ونزوئلا انجام داده است.

با شروع این عملیات تهاجمی که از سوی نیروی دریایی و هوایی آمریکا انجام شد، صدای انفجارهای مهیبی در کاراکاس پایتخت ونزوئلا شنیده شد که گفته می‌شود تعدادی از مراکز نظامی مورد هدف سنگین موشکی قرار گرفته‌اند. فیلم‌های منتشر شده نشان می‌دهد پروازهای سنگین هواپیماهای جنگی، انفجارها و ستون‌های دود در کاراکاس دیده می‌شود. بر اساس گزارش اسکای‌نیوز، این حملات هوایی چندین پایگاه از جمله مجتمع نظامی «فورت تونا»، پادگان «لا کارلوتا» و فرودگاه «ایگوئروته» را هدف قرار داد. خبرنگار المیادین در کاراکاس گزارش داد که حملات هوایی محدود به پایتخت ونزوئلا نبود بلکه مناطق دیگری از جمله منطقه ساحلی «نگروتی» را نیز هدف قرار داد. یکی از انفجارها در منطقه «لا گوآیرا» در نزدیکی فرودگاه کاراکاس اتفاق افتاده است.

از سوی دیگر، مدیران شرکت نفت ونزوئلا اعلام کردند ارزیابی اولیه نشان می‌دهد حملات آمریکا به ‏تأسیسات نفتی آسیب نرسانده و تولید و پالایش به روال عادی ادامه دارد، با این حال بندر ‏لا گوآیرا به گفته آنها به شدت آسیب دیده است. ‏ ترامپ دیشب در اولین موضع‌گیری گفت که حمله به اقامتگاه مادورو و ربودن او را «مثل یک برنامه تلویزیونی» تماشا می‌کرد و گفت که مادورو و همسرش سوار کشتی سمت نیویورک می‌روند. او گفته که از این به بعد آمریکا در بخش نفت ونزوئلا مداخله بسیار زیادی خواهد داشت. ترامپ گفته که به زودی درباره مکزیک تصمیم خواهد گرفت.

نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا پس از این حملات اعلام کرد که کاراکاس هدف حملات موشکی قرار گرفته است. وزیر خارجه ونزوئلا ‏نیز گفت که این حملات اماکن غیرنظامی، نظامی و مرکز شهر کاراکاس را هدف قرار داده است. او تأکید کرد حملاتی که کشورش را هدف قرار داده، نقض آشکار منشور سازمان ملل است و صلح و امنیت بین‌المللی را تهدید می‌کند.دولت ونزوئلا اعلام کرد که رئیس‌جمهور دستور اجرای فرمان اعلام وضعیت اضطراری را امضا کرده است.

وزیر دفاع ونزوئلا اعلام کرد که کشورش مورد حمله و تجاوز از سوی ایالات‌متحده قرار گرفته و این بزرگ‌ترین حمله‌ای است که این کشور تاکنون با آن مواجه شده است. وزیر دفاع ونزوئلا بعد از آنکه ترامپ مدعی شد نیکلاس مادرو از سوی نظامیان امریکایی ربوده شده، اعلام کرد مردم متحد هستند و برای جلوگیری از این تجاوز مقاومت خواهند کرد. وی در ادامه افزود: «ما مذاکره نخواهیم کرد، ما امتیاز نخواهیم داد و در نهایت پیروز خواهیم شد.» وزیر خارجه ونزوئلا در واکنش به حمله آمریکا، با ارسال نامه‌ای رسمی به سازمان ملل، خواستار برگزاری ‏نشست فوری شورای امنیت شد و این اقدام را تجاوزی علیه حاکمیت و امنیت ملی خود دانست.

‎‏ ایوان خیل پینتو با ‏انتشار پیامی در تلگرام اعلام کرد: «هیچ حمله بزدلانه‌ای نمی‌تواند در برابر قدرت این ملت پیروز شود و مردم ما ‏پیروزمندانه از این آزمون بیرون خواهند آمد.» ‏ در حالی که همچنان آینده سیاسی ونزوئلا و سرنوشت نیکلاس مادورو در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، جریان‌های مخالف این کشور برای در دست گرفتن قدرت لحظه‌شماری می‌کنند. به گزارش شبکه خبری بلومبرگ، ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا روز گذشته اعلام کرد: «ما آماده‌ایم تا اداره دولت در ونزوئلا را بر عهده بگیریم.» ترامپ پیش‌تر بارها ادعا کرده بود که گزینه حمله به ونزوئلا روی میز است.

دستگیری مادورو

هر چند ظاهر عملیات هدف قرار دادن مراکز نظامی بود، اما ساعاتی پس از این عملیات تهاجمی، خبر ربوده شدن مادورو از سوی ترامپ به تیتر اول رسانه‌ها تبدیل شد. به گزارش رویترز، ترامپ در سخنانی اعلام کرد که ارتش آمریکا در این حمله مادورو را به همراه همسرش دستگیر و از کشور خارج کرده است. او ادعا کرد این عملیات با همکاری نیروهای انتظامی انجام شد.

ترامپ در دومین نطق خود پس از اجرای عملیات نظامی ادعا کرد: «نیروهای امریکایی مادورو را در داخل یک قلعه دستگیر کردند. فکر می‌کنم در عملیات دستگیری مادورو کسی کشته نشد، اما چند نفر مورد اصابت قرار گرفتند.» ترامپ به فاکس نیوز گفت: «من عملیات علیه ونزوئلا را از فلوریدا زیر نظر داشتم، چهار روز برای عملیات منتظر ماندم، به خاطر آب و هوای بهتر! تماشای دستگیری مادورو به صورت زنده، «مثل یک برنامه تلویزیونی» بود.»

به گزارش خبرگزاری آناتولی، سناتور مایک لی، عضو سنای آمریکا اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر خارجه ‏این کشور به او اطلاع داده که مادورو بازداشت شده است و برای رسیدگی به اتهامات کیفری محاکمه خواهد شد. ‏طارق صعب، دادستان کل ونزوئلا با تأیید ضمنی این خبر، ربودن مادورو را محکوم کرد و خواستار آزادی او شد. دلسی رودریگز، معاون مادورو هم با بیان اینکه هیچ اطلاعی از مکان مادورو در دسترس نیست، گفت: «خواستار ارائه مدرکی هستیم که نشان دهد مادورو و همسرش زنده هستند.»

شبکه‌ای‌بی‌سی نیوز گزارش داد که مادورو به‌صورت هوایی به نیویورک منتقل شده است. ‏پس از اعلام رسمی این خبر از سوی واشینگتن، روبیو نیز مدعی شد اقدام نظامی بیشتری علیه ونزوئلا در دستورکار نیست. گزارش رسانه‌ها نیز از فروکش کردن حملات هوایی و موشکی به ونزوئلا حکایت داشت. با وجود دستگیری احتمالی مادورو، وزیر کشور ونزوئلا هم در سخنانی اعلام کرد: «کشور در آرامش کامل ‏است. آنها این کار را امتحان کرده‌اند و شاید ‏فکر می‌کردند مردم شکست‌خورده بیرون خواهند آمد، اما چنین ‏چیزی رخ نمی‌دهد.»

ترامپ هفته گذشته در اظهاراتی گفته بود که بهتر است مادورو پیش از آنکه دیر شود از قدرت کنار برود؛ موضعی که نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای فریبنده درباره مقابله با کارتل‌های مواد مخدر، هدف اصلی او از همان ابتدا سرنگونی دولت مادورو و روی کار آوردن دولتی همسو با واشینگتن در ونزوئلا بوده است. این اقدام نظامی تنها چند هفته پس از انتشار سند راهبرد امنیت ملی آمریکا انجام شد؛ سندی که در آن بر تمرکز بیشتر بر نیمکره غربی و احیای دکترین مونرو تأکید شده بود.

روزنامه گاردین پس از انتشار این سند در گزارشی نوشت: دولت ترامپ آنچه را که «نتیجه ترامپ» می‌نامید، منتشر کرد که می‌گفت نیمکره غربی باید از نظر ‏سیاسی، اقتصادی، تجاری و نظامی از سوی ایالات‌متحده کنترل شود. به عنوان بخشی از دکترین جدید ‏ترامپ، ارتش آمریکا می‌تواند برای دسترسی به منابع انرژی و معدنی در این منطقه مورد استفاده قرار ‏گیرد. ‏

چپاول «منابع نفتی»

فارغ از اهداف سیاسی عملیات نظامی آمریکا علیه ونزوئلا، به نظر می‌رسد مقاصد و منافع اقتصادی نیز به‌طور جدی در پس این اقدام نظامی دنبال می‌شود.‬ ونزوئلا بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را با حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه دارد که ‏عمدتاً در کمربند اورینوکو قرار دارد، اما تولید بسیار کمتر از ظرفیت به دلیل تحریم‌ها و ‏زیرساخت‌های ضعیف است و فرآوری پرهزینه نفت، صادرات و درآمد را با وجود ذخایر ‏عظیم محدود می‌کند. ‏

‏در هفته‌های اخیر، آمریکا سه نفتکش ونزوئلا را در آب‌های کارائیب توقیف و محموله‌های نفتی و مشتقات آنها را مصادره کرده است. مقامات کاراکاس بارها تأکید کرده‌اند که این اقدامات نشان‌دهنده هدف اصلی واشینگتن برای غارت منابع انرژی ونزوئلاست. با توجه به خصلت منفعت‌طلبانه و رویکرد تجاری ترامپ، این عملیات نظامی نیز عمدتاً با هدف دسترسی و تصاحب نفت ونزوئلا انجام شده است؛ همان رویکردی که در نقاط مختلف جهان و در قبال دیگر منابع استراتژیک نیز به روش‌های مختلف دنبال می‌شود. ترامپ نیز در سخنرانی دو هفته پیش خود صراحتاً به این مسئله اشاره کرده و گفته بود: «ونزوئلایی‌ها حقوق نفتی ما را گرفتند. ما آنجا نفت زیادی داشتیم.

شرکت‌های ما را بیرون ‏انداختند و ما می‌خواهیم آن را پس بگیریم»، بنابراین اقدام نظامی آمریکا را می‌توان ادامه سیاستی دانست که می‌کوشد با سرنگونی دولت مادورو، زمینه را برای روی کار آمدن دولتی همسو فراهم کند تا دسترسی شرکت‌های امریکایی به منابع انرژی این کشور تسهیل شود. در این چارچوب، نفت نه تنها یک منبع اقتصادی بلکه ابزاری ژئوپلیتیکی برای تثبیت نفوذ آمریکا در امریکای‌لاتین و مهار رقبای جهانی به شمار می‌رود، به همین دلیل برخی ناظران معتقدند این حمله می‌تواند بر بازارهای انرژی تأثیر منفی بگذارد.

سائول کاوونیک، تحلیلگر ‏MST Marquee گفت: «احتمالاً قیمت نفت به دلیل ‏ریسک عرضه در کوتاه‌مدت افزایش خواهد یافت.» فیلیپ‌فلین کارشناس نفتی گفته که اگر اوضاع به خوبی پیش برود و به شرکت‌های آمریکا اجازه بازگشت به ونزوئلا داده شود، می‌تواند برای بازار نفت جهان یک تغییر اساسی باشد.

واکنش‌های جهانی

تجاوز آمریکا به ونزوئلا موجی از واکنش‌های جهانی را به همراه داشته است. به گزارش راشاتودی، وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای اعلام کرد: مسکو حامی برگزاری نشست شورای امنیت درباره ونزوئلاست. امریکای‌لاتین باید منطقه صلح باشد. باید حق ونزوئلا در تعیین سرنوشت بدون دخالت خارجی و به ویژه دخالت نظامی تضمین شود. مسکو آماده حمایت از گفت‌وگو میان طرف‌های درگیر درباره ونزوئلاست. ما با نگرانی شدید اوضاع را دنبال و اقدام خصمانه مسلحانه آمریکا علیه ونزوئلا را محکوم می‌کنیم، همچنین روسیه تشکیل جلسه فوری شورای امنیت را خوستار شد.

میگل دایاز کانل، رئیس‌جمهوری کوبا در بیانیه‌ای حمله آمریکا به ونزوئلا را جنایتکارانه خواند و آن را به شدت محکوم کرد. گوستاوو پترو، رئیس‌جمهور کلمبیا نیز گفت: با نگرانی شدید گزارش‌های مربوط به انفجارها و تحرکات هوایی غیرمعمول در ساعات اخیر در ونزوئلا را رصد می‌کنیم. بر منشور سازمان ملل و احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها تأکید داریم. با هر اقدام نظامی یکجانبه که به بغرنج شدن اوضاع منجر شود یا جان غیرنظامیان را در معرض خطر قرار دهد، به شدت مخالفیم.

رئیس‌جمهور شیلی در واکنش به حمله آمریکا به ونزوئلا اعلام کرد: ما این تحرکات نظامی آمریکا در ونزوئلا را محکوم می‌کنیم و خواستار حل مسالمت‌آمیز بحران هستیم. دولت مکزیک نیز اعلام کرد: اقدام نظامی یکجانبه آمریکا علیه اهدافی در ونزوئلا را محکوم می‌کنیم و با آن مخالف هستیم، همچنین وزارت خارجه اسپانیا نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: خواهان کاهش تنش و خویشتنداری هستیم. از همه طرف‌ها ‏می‌خواهیم به منشور سازمان ملل و قانون بین‌المللی احترام بگذارند. ‏